Ngắm tháp cổ Chót Mạt hơn 1.000 năm tuổi

Tháp Chót Mạt (hay còn gọi là tháp Chóp Mạt) thuộc ấp Xóm Mới, xã Tân Phú (tỉnh Tây Ninh) hiện lên như một chứng nhân lặng lẽ của lịch sử. Là một trong ba ngọn tháp Óc Eo hiếm hoi còn sót lại tại miền Nam Việt Nam.

Ngày 20/1, từ trung tâm thành phố Tây Ninh (cũ) PV Người Đưa Tin di chuyển khoảng 22km về hướng QL 22B (hướng đi cửa khẩu Xa Mát) tới tháp cổ Chót Mạt.

Tháp nằm trên một gò đất hình chữ nhật hơi nhô cao, xung quanh là bức tường gạch thấp. Giữa không gian đồng ruộng mênh mông, tháp nổi bật bởi vẻ trầm mặc, cổ kính, tạo cảm giác vừa linh thiêng vừa gần gũi.

Theo các tài liệu khảo cổ, tháp được xây dựng vào khoảng thế kỷ VIII, thuộc giai đoạn hậu Óc Eo. Tuy nhiên, đến cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, công trình mới được phát hiện và ghi nhận.

Tháp cổ Chót Mạt cao khoảng 10m.

Khi ấy, tháp đã bị hư hại đáng kể do tác động của thời gian và môi trường. Trải qua nhiều đợt khảo cổ, trùng tu và bảo tồn, tháp Chót Mạt dần được phục hồi để giữ lại diện mạo cơ bản như ngày nay.

Về kiến trúc, tháp có mặt bằng hình vuông, cao khoảng 10m, cửa chính quay về hướng Đông. Chân tháp gồm ba tầng xếp chồng, thu nhỏ dần về phía trên, tạo nên kết cấu vững chắc. Đặc biệt, tháp không còn phần chóp mái chi tiết làm nên tên gọi Chóp Mạt hay Chót Mạt.

Dù đã qua nhiều lần trùng tu, phần mái vẫn chưa được phục dựng, như một dấu ấn thời gian còn dang dở.

Giống nhiều tháp cổ khu vực Đông Nam Á, tháp Chót Mạt được xây bằng kỹ thuật xếp gạch và đá nung khít chặt, không dùng chất kết dính. Các viên gạch gắn bó với nhau gần như không có kẽ hở, thể hiện trình độ xây dựng tinh xảo và tư duy kiến trúc vượt bậc của cư dân cổ.

Cạnh tháp cổ là một phế tích bị sụp đổ hoàn toàn.

Trên bề mặt tường tháp, những phù điêu chạm khắc hoa lá, chim muông, thánh thần được thể hiện sinh động, phản ánh đời sống tín ngưỡng và thẩm mỹ của vương quốc Phù Nam.

Một phần kiến trúc tháp đã bị sụp đổ hiện được quây lại phục vụ công tác bảo tồn. Trong số hiện vật còn lại, các nhà nghiên cứu tìm thấy bệ thờ Yoni và tượng thần Vishnu bằng sa thạch, cho thấy tháp từng là nơi thờ phụng thần Vishnu vị thần tối cao trong Ấn Độ giáo.

Ông Sóc Lên chia sẻ ký ức gắn bó với tháp Chót Mạt.

Ông Sóc Lên (53 tuổi, người Khmer sống gần khu di tích) chia sẻ đầy xúc động: "Tôi sinh ra và lớn lên ở đây, ngày nào cũng nhìn thấy tháp Chót Mạt. Với tôi, ngọn tháp không chỉ là di tích, mà là ký ức của quê hương. Mỗi viên gạch như kể lại câu chuyện về ông bà và một nền văn hóa từng rất huy hoàng. Nhìn tháp còn đứng vững đến hôm nay, tôi thấy tự hào và cũng thấy mình có trách nhiệm nhắc con cháu phải trân trọng, gìn giữ di sản này".

Giữa nhịp sống hiện đại, tháp Chót Mạt vẫn lặng lẽ đứng đó, mang theo hơi thở của nghìn năm lịch sử. Ngọn tháp không chỉ là điểm đến khảo cổ, mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ, của ký ức văn hóa không bao giờ mất.

Nếu có dịp về Tây Ninh, hãy một lần ghé thăm tháp Chót Mạt để lắng nghe câu chuyện thầm thì của thời gian, và để hiểu rằng, trên mảnh đất này, lịch sử vẫn đang hiện diện trong từng viên gạch rêu phong.

Một số hình ảnh PV Người Đưa Tin ghi nhận tại tháp cổ Chót Mạt:

Tháp Chóp Mạt Tây Ninh với cửa chính quay về hướng Đông; bức tường phía Tây từng còn tương đối nguyên vẹn khi mới được phát hiện, nhưng theo thời gian đã sụp đổ một phần góc phía Nam, trong khi mặt tường phía Bắc cũng bị hư hại ngay từ thời điểm khai quật.

Hoa văn chạm khắc trên thân tháp Chóp Mạt phản ánh kỹ thuật điêu khắc và thẩm mỹ kiến trúc đặc trưng của văn hóa Óc Eo, còn lưu giữ rõ dấu ấn thời gian.

Những bậc đá và mảng tường chạm khắc tại tháp Chóp Mạt nhuốm màu thời gian, hiện rõ kỹ thuật kiến trúc và nghệ thuật trang trí đặc trưng của văn hóa Óc Eo cổ.

Tham khảo thêm

Tham khảo thêm

Chỉ miền Tây mới có: Ngôi chùa “nổi” giữa mênh mông biển nước

Đoàn Vũ