Khi văn hóa trở thành “sức đề kháng” và động lực phát triển quốc gia

Đặt văn hóa vào vị trí trung tâm 

Từ thành công của Đại hội XIV của Đảng, tầm nhìn phát triển đất nước trong giai đoạn mới đã được định hình rõ nét, kết tinh thành những định hướng chiến lược và quyết sách đột phá, tạo nền tảng đưa đất nước phát triển mạnh mẽ, bền vững trong thời kỳ tới.

Được nhìn nhận là dấu mốc chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, Đại hội XIV mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt và phức tạp.

Cùng với các quyết sách lớn về kinh tế, quốc phòng, an ninh,... Đại hội tiếp tục khẳng định nhất quán vai trò của văn hóa và con người không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn là nguồn lực nội sinh và động lực bền vững cho phát triển quốc gia.

Trao đổi với phóng viên, ThS. Bùi Văn Phương – chuyên gia nghiên cứu các vấn đề văn hóa cho rằng, khi các hệ giá trị cốt lõi như hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị gia đình được xây dựng một cách đồng bộ, gắn kết chặt chẽ sẽ hình thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển hài hòa, bền vững của xã hội. 

Đây cũng là "lá chắn mềm" giúp hạn chế những tác động tiêu cực từ mặt trái của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

"Việc đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia thể hiện bước tiến quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng. Phát triển kinh tế không thể tách rời nhiệm vụ xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh. 

Chỉ khi tạo được sức mạnh tổng hợp giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển con người, đất nước mới có thể phát triển bền vững từ bên trong, thay vì phụ thuộc vào các chỉ số tăng trưởng thuần túy", ThS. Bùi Văn Phương cho hay.

Thời gian qua, Việt Nam đã tổ chức nhiều sự kiện văn hóa quy mô lớn, góp phần lan tỏa bản sắc dân tộc và khẳng định vai trò của văn hóa trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Ông nhấn mạnh, phát triển văn hóa cần được triển khai đồng bộ trong mọi không gian của đời sống xã hội từ gia đình, nhà trường, công sở cho đến không gian mạng. Đây là những môi trường trực tiếp hình thành nhân cách, lối sống và hệ giá trị của con người Việt Nam trong thời kỳ mới, đòi hỏi sự vào cuộc có trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đại hội XIV cũng được nhìn nhận là dấu mốc cho thấy sự trưởng thành mới trong tư duy lý luận của Đảng sau 40 năm đổi mới. Lần đầu tiên đường lối đổi mới không chỉ được xác định như kim chỉ nam cho hành động mà còn được khẳng định là một bộ phận quan trọng trong nền tảng tư tưởng, phản ánh quá trình tổng kết sâu sắc thực tiễn và phát triển lý luận một cách hệ thống.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, văn hóa tiếp tục giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa Việt Nam và thế giới. 

Việc tăng cường giao lưu, hợp tác văn hóa vừa góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc vừa giúp tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, qua đó nâng cao vị thế, uy tín quốc gia và đóng góp tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững.

"Với tầm nhìn chiến lược và những định hướng lớn được xác lập tại Đại hội XIV, tôi tin rằng Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy mạnh mẽ sức mạnh nội sinh của văn hóa và con người, tạo nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới", ThS. Bùi Văn Phương bày tỏ.

"Hội nhập nhưng không hòa tan"

Cùng chung nhận định, trao đổi với Người Đưa Tin, TS. Phan Thanh Hải – Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp. Huế cho rằng, các định hướng lớn của Đại hội XIV được xác lập một cách rõ ràng, quyết liệt và đồng bộ sẽ tạo ra động lực phát triển mới cho đất nước trên ba phương diện then chốt về thể chế, nguồn lực và khát vọng.

Đồng thời tiếp tục khẳng định một cách nhất quán và thực chất vai trò của văn hóa, không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển đất nước. 

TS. Phan Thanh Hải – Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp. Huế.

Tuy nhiên, để những định hướng này đi vào cuộc sống, theo TS. Hải điều cốt lõi là phải được cụ thể hóa bằng các cơ chế, chính sách, nguồn lực và hệ thống tổ chức thực thi rõ ràng, tránh dừng lại ở những tuyên bố mang tính khẩu hiệu.

"Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, khi sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng kinh tế mà còn bằng giá trị, bản sắc và sức mạnh mềm, văn hóa càng trở thành 'sức đề kháng' và 'động lực vươn lên' của dân tộc. 

Việc xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới – yêu nước, nhân văn, sáng tạo, kỷ cương, có năng lực 'hội nhập nhưng không hòa tan' tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt. Khi văn hóa thực sự soi đường cho quốc dân đi phát triển sẽ bền vững hơn, nhân văn hơn và giàu bản sắc hơn", TS. Hải nói.

Từ thực tiễn Tp. Huế một đô thị di sản đặc thù với mật độ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể dày đặc, TS. Phan Thanh Hải cho rằng, các định hướng của Đại hội XIV tạo cơ sở quan trọng để thúc đẩy mô hình phát triển dựa trên di sản, nơi bảo tồn và phát triển không đối lập mà bổ trợ cho nhau. 

Di sản cần được nhìn nhận như một nguồn lực phát triển, song phải được khai thác trên cơ sở khoa học, pháp lý, đặt lợi ích cộng đồng lên trên hết.

Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của những chủ trương mạnh mẽ hơn về phân cấp, trao quyền chủ động cho địa phương trong quản lý và đầu tư cho di sản, đi kèm với cơ chế giám sát chặt chẽ. 

Đồng thời cần có chính sách đặc thù cho các đô thị di sản như Huế trong công tác tu bổ, tôn tạo, bảo vệ cảnh quan và môi trường văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản.

"Nếu được triển khai bằng những cơ chế phù hợp và nhất quán, Huế hoàn toàn có thể phát huy vai trò trung tâm di sản của cả nước, trở thành hình mẫu về phát triển hài hòa giữa bảo tồn, sáng tạo và hội nhập", TS. Phan Thanh Hải khẳng định.

Tham khảo thêm

Tham khảo thêm

Tiến tới Đại hội XIV của Đảng: Bước đột phá trong tư duy chiến lược về văn hóa và công nghiệp văn hóa