Ăn thịt lợn ở đám cỗ, người đàn ông 52 tuổi lơ mơ, nguy kịch

Anh Đ.K.M. (52 tuổi, Lào Cai) khoảng 2 ngày trước tham dự một đám cỗ và có ăn thịt lợn không rõ nguồn gốc, tình trạng vệ sinh. Sau khi về nhà, anh bắt đầu đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở. Tình trạng nhanh chóng nặng lên với biểu hiện kích thích, sau đó giảm dần ý thức, lơ mơ, kèm theo ban xuất huyết đỏ tím ở ngực, bụng và hai chi và được gia đình đưa vào Trung tâm Y tế xã truyền dịch.

Sau khi thăm khám và làm các xét nghiệm, các bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn và lập tức chuyển tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não - màng não, xơ gan, giảm tiểu cầu, diễn tiến tối cấp.

Bệnh nhân phải đặt nội khí quản, an thần thở máy và được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bác sĩ Trần Văn Kiên cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nặng: mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt, xuất hiện nhiều ban xuất huyết dạng tử ban ở mặt, thân mình và hai chi.

Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống còn 13 G/L, rối loạn đông máu, suy thận cấp. Ngay lập tức, bệnh nhân được lọc máu liên tục cấp cứu và làm xét nghiệm sinh học phân tử.

Kết quả Real-time PCR dịch não tủy khẳng định dương tính với Neisseria meningitidis - vi khuẩn não mô cầu, tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.

Bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp, phù não trên nền xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Do rối loạn huyết động nặng, bệnh nhân phải duy trì thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng rất dè dặt.

Bệnh nhân xuất hiện ban xuất huyết đỏ tím ở ngực, bụng và hai chi.

Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thường bị nhầm lẫn do cùng có khả năng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội.

Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này gây tổn thương nội mô mạch máu, rối loạn đông máu, dẫn tới sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và xuất hiện ban xuất huyết hoại tử đặc trưng.

Trên lâm sàng, hai bệnh có biểu hiện khá tương đồng về hình thái, tuy nhiên, có thể phân biệt dựa vào đặc điểm của ban cũng như các xét nghiệm vi sinh như nuôi cấy hoặc các kỹ thuật sinh học phân tử.

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông - xuân, lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch.

Bệnh viêm màng não do não mô cầu thường khó chẩn đoán sớm và tiến triển nhanh. Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng: sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm theo ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng.

Nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực đúng phác đồ, bệnh có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tỉ lệ tử vong vẫn cao; trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể để lại di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi, rối loạn đông máu kéo dài.

Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo, một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu là hạn chế sự lây truyền vi khuẩn qua đường hô hấp. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc các bề mặt công cộng, giúp loại bỏ vi khuẩn và giảm nguy cơ lây lan.

Bên cạnh đó, việc che miệng bằng khăn giấy hoặc tay khi ho, hắt hơi giúp ngăn chặn sự phát tán của các giọt bắn chứa vi khuẩn.

Viêm màng não do não mô cầu thường bùng phát vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi. Vi khuẩn dễ dàng lây lan qua giọt bắn đường hô hấp trong môi trường kín và đông người. Vì vậy, cần hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng viêm đường hô hấp như sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi.

"Quan trọng nhất là mỗi người dân cần chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine phòng ngừa bệnh theo lộ trình tiêm chủng khuyến cáo của bác sĩ và các chuyên gia y tế", bác sĩ Huyền lưu ý.

Một số yếu tố nguy cơ lây bệnh điển hình được xác định rõ, bao gồm:

- Tiêu thụ thịt lợn sống hoặc chưa nấu chín, đặc biệt là tiết canh, lòng non tái, hoặc các món ăn chế biến sơ sài từ thịt lợn. Đây được xem là con đường phổ biến và nguy hiểm nhất dẫn đến lây nhiễm liên cầu lợn ở người tại các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

- Tiếp xúc trực tiếp với lợn sống hoặc thịt lợn trong quá trình giết mổ, sơ chế, chế biến, đặc biệt khi người tiếp xúc có vết thương hở, trầy xước trên da. Nhiều trường hợp bệnh nhân nhiễm liên cầu lợn từng làm nghề giết mổ, bán thịt, thợ săn hoặc nhân viên tại các cơ sở chế biến thịt.

- Lạm dụng rượu bia cũng là một yếu tố nguy cơ cao, do việc sử dụng rượu thường xuyên có thể làm suy giảm hệ miễn dịch, đồng thời đi kèm với thói quen ăn uống không an toàn (ăn đồ sống, tiết canh).

Một số biện pháp để ngăn ngừa nhiễm bệnh:

- Nên chọn mua thịt lợn qua kiểm định của cơ quan thú y.

- Tránh mua thịt lợn có màu đỏ khác thường, xuất huyết hoặc phù nề.

- Nấu chín thịt lợn là điều rất quan trọng. Không ăn lợn chết, không ăn các món ăn tái, đặc biệt là tiết canh lợn.

- Những người có vết thương hở phải đeo găng tay khi tiếp xúc với thịt lợn tái hoặc sống.

- Phải giữ các dụng cụ chế biến ở nơi sạch sẽ, rửa sạch tay và các dụng cụ chế biến sau khi tiếp xúc, chế biến thịt lợn. Dùng riêng các dụng cụ chế biến thịt sống và thịt chín.

Trúc Chi (t/h)