Bước ngoặt cho ngành hiến - ghép tạng Việt Nam: 66 ca chết não hiến mô, tạng trong một năm

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lịch sử của hiến - ghép tạng Việt Nam khi cả nước ghi nhận 66 ca chết não hiến tạng, mức cao nhất từ trước đến nay.

Thông tin trên được PGS.TS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cho biết tại hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025 tổ chức ngày 5/2.

Theo PGS Hệ, đây không phải thành quả của riêng một cá nhân hay một bệnh viện, mà là kết quả của sự vận hành bền bỉ, liên tục và ngày càng chuyên nghiệp của cả hệ thống y tế.

Cả nước hiện có 109 bệnh viện trên toàn quốc tham gia mạng lưới hiến tạng, trong đó Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đóng vai trò nòng cốt khi chiếm khoảng 50% tổng số ca hiến trong năm 2025.

Các đơn vị như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Chợ Rẫy cũng đóng góp số lượng lớn ca hiến, đồng thời dẫn dắt chuyên môn, đào tạo và lan tỏa kinh nghiệm cho toàn mạng lưới.

Điều đáng mừng không chỉ nằm ở con số kỷ lục mà còn ở sự mở rộng bền vững của hệ thống. Đến nay, hơn 30 bệnh viện trên cả nước đã tư vấn thành công các ca hiến mô, tạng từ người cho chết não. Các ê-kíp hồi sức ngày càng chủ động hơn, quy trình chẩn đoán chết não và điều phối được chuẩn hóa, bài bản hơn.

Một ca ghép tạng ở Bệnh viện Việt Đức. Ảnh: benhvienvietduc.org

Theo PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh viện đã vận động được 5 ca chết não hiến tạng.

Năm 2025, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ghép tạng cho 284 trường hợp, gần một nửa từ người cho chết não, trong đó có ghép tim cho trẻ em, ghép tim cho người cao tuổi, đặc biệt ghép gan- thận động thời chỉ trong 6 tiếng và ghép tim - gan đồng thời.

Song song với đó còn bảo quản hàng nghìn mô tạng từ người cho chết não, 1 người hiến tạng có thể cứu được gần 20 bệnh nhân.

Theo PGS.TS Đồng Văn Hệ, những ngày đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 7 ca chết não hiến mô, tạng, được đánh giá là tín hiệu tích cực cho đà phát triển của mạng lưới hiến - ghép tạng.

Đặc biệt, khi Luật Hiến mô, bộ phận cơ thể người được sửa đổi, bổ sung, nhiều nút thắt sẽ dần được tháo gỡ, từ cơ chế tài chính đến việc cho phép hiến tạng sau chết tim, mở rộng đối tượng hiến là trẻ em. Những thay đổi này được kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn với thông lệ quốc tế, theo hướng nhân văn và công bằng.

GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, đánh giá cao những kết quả trung tâm đạt được trong năm 2025, đặc biệt là kỷ lục 66 ca chết não hiến mô, tạng và các ca ghép xuyên quốc gia bảo đảm công bằng, hiệu quả.

Theo Thứ trưởng, sự kiện Thủ tướng Chính phủ đăng ký hiến tạng cùng hiệu quả truyền thông đã góp phần thay đổi nhận thức xã hội, tạo nền tảng cho sự phát triển của lĩnh vực này. Ông bày tỏ tin tưởng năm 2026, chương trình hiến – ghép tạng Việt Nam sẽ tiếp tục đạt thêm nhiều dấu mốc mới.

Ngoài thực hiện thành công các ca ghép đa tạng hiếm, các bệnh viện tuyến trung ương còn đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho nhiều cơ sở y tế trên cả nước.

Tại Việt Nam, tổng số ca ghép tạng tính từ năm 1992 đến nay là hơn 9.500 trường hợp; tổng số người đăng ký hiến tạng trong cả nước là hơn 102.000. Tỉ lệ người hiến mô tạng tăng nhanh trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nguồn hiến tạng từ người chết/chết não vẫn khan hiếm, trong khi nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng. Việt Nam có tỉ lệ ghép tạng cao nhất Đông Nam Á (hơn 1.000 ca/năm) nhưng tỉ lệ hiến tạng sau chết lại thuộc nhóm thấp nhất thế giới.

Hiện chưa có cơ chế, chính sách rõ ràng cho hoạt động tư vấn hiến tặng mô, tạng từ người chết não, chết tim. Chỉ một số bệnh viện thành lập được tổ tư vấn, vận động hiến tạng do chưa có chế độ đãi ngộ phù hợp. Ở nhiều nước phát triển, tư vấn hiến tặng mô, tạng tại bệnh viện là một phần quan trọng trong hệ thống y tế.

Đội ngũ tư vấn được đào tạo bài bản, hưởng chế độ đãi ngộ hợp lý, giúp gia đình người bệnh hiểu rõ ý nghĩa nhân văn của hiến tạng và đưa ra quyết định đúng đắn. Đây là mô hình Việt Nam cần nghiên cứu, áp dụng phù hợp.

Minh Đức (T/h)