Ngay cả khi trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cách con người làm việc, một số nghề vẫn được cho là khó có thể bị thay thế hoàn toàn.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với đài France Inter , nhà đồng sáng lập Microsoft, Bill Gates khẳng định vai trò của con người trong lĩnh vực lập trình sẽ không bao giờ bị xóa bỏ.
" Lập trình sẽ tiếp tục là nghề do con người đảm nhiệm 100%, kể cả trong 100 năm tới ", Bill Gates cho biết.
Phát biểu này đi ngược lại nhiều dự báo bi quan về nguy cơ AI “xóa sổ” hàng loạt việc làm trong tương lai.
Ông chỉ ra, bản chất của công việc này bao gồm các yếu tố cốt lõi mà AI không thể sao chép hoàn toàn: khả năng giải quyết vấn đề phức tạp, tư duy sáng tạo và óc phán đoán tinh tế trong việc gỡ lỗi (debug) hay tinh chỉnh thuật toán.
Đây không phải lần đầu tiên ông bày tỏ quan điểm này. Trước đây, nhà sáng lập Microsoft cũng đã chỉ ra rằng ngoài lập trình, các ngành nghề đòi hỏi sự phức tạp cao như sinh học và năng lượng cũng sẽ rất khó để AI thay thế hoàn toàn, dù công nghệ này có thể trở thành một "đồng minh" đắc lực.
Tuy nhiên, bên cạnh rủi ro, Bill Gates cho rằng AI cũng mang lại những cơ hội lớn. Theo ước tính của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), AI có thể khiến khoảng 85 triệu việc làm biến mất trên toàn cầu vào năm 2030, nhưng đồng thời cũng tạo ra khoảng 97 triệu việc làm mới trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Điều này cho thấy thị trường lao động không chỉ thu hẹp mà đang dịch chuyển mạnh về cơ cấu và kỹ năng. Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc AI có thay thế con người hay không, mà là xã hội sẽ quản trị quá trình chuyển đổi này như thế nào.
Ông cho rằng nếu được khai thác hợp lý, AI có thể giúp tăng mạnh năng suất lao động và tạo điều kiện để con người có nhiều thời gian hơn cho các hoạt động sáng tạo, cá nhân và xã hội.
Vì sao lập trình khó bị AI thay thế
Trong số các ngành nghề được đề cập, lập trình được Bill Gates xem là lĩnh vực “miễn nhiễm” với tự động hóa toàn phần. Theo ông, bản chất của công việc lập trình không chỉ là viết mã, mà còn bao gồm khả năng tư duy sáng tạo, phán đoán và giải quyết vấn đề phức tạp – những yếu tố mà AI hiện nay chưa thể sao chép hoàn toàn.
AI có thể hỗ trợ lập trình viên ở nhiều khâu như viết mã mẫu, phát hiện lỗi hay tối ưu hóa một số đoạn chương trình. Tuy nhiên, vai trò quyết định của con người vẫn nằm ở việc xác định đúng bài toán, lựa chọn hướng tiếp cận, đánh giá rủi ro và chịu trách nhiệm cho kết quả cuối cùng. Theo Gates, đây chính là ranh giới khiến lập trình tiếp tục là một nghề “thuần con người”.
Nhận định này được đưa ra trong bối cảnh nhiều mô hình AI mới liên tục gây chú ý nhờ khả năng lập trình ngày càng cải thiện, làm dấy lên những câu hỏi về vai trò lâu dài của kỹ sư phần mềm. Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng AI hiện vẫn chủ yếu đóng vai trò công cụ hỗ trợ , giúp nâng cao hiệu quả làm việc hơn là thay thế hoàn toàn con người.
Không chỉ lập trình, nhiều ngành nghề vẫn cần yếu tố con người
Ngoài lập trình, Bill Gates cũng cho rằng các lĩnh vực như năng lượng và sinh học vẫn đòi hỏi sự tham gia sâu của con người do liên quan đến kiến thức chuyên môn phức tạp, hiểu biết bối cảnh và các quyết định mang tính đạo đức.
Ở chiều ngược lại, một số công việc mang tính lặp lại cao, đặc biệt là các vị trí hành chính hoặc công việc có quy trình chuẩn hóa, được cho là sẽ chịu tác động rõ rệt hơn từ AI. Điều này đặt ra yêu cầu đối với người lao động là liên tục cập nhật kỹ năng và thích ứng với công nghệ mới.
Nhìn tổng thể, AI đang trở thành yếu tố thúc đẩy sự thay đổi của thị trường lao động, thay vì đơn thuần là mối đe dọa đối với việc làm.
Theo quan điểm của Bill Gates, chừng nào các công việc còn đòi hỏi sáng tạo, phán đoán và trách nhiệm, thì chừng đó con người vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong kỷ nguyên AI.