Đầu năm 2026, phi hành đoàn của sứ mệnh Shenzhou XXI trên trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc đã nhận được một món quà đặc biệt: một vụ thu hoạch cà chua bội thu được trồng trên quỹ đạo.
"Vườn rau ngoài không gian" một lần nữa chứng minh tiềm năng duy trì sự sống của thực vật bên ngoài bầu khí quyển Trái đất.
Trong một video được Tập đoàn Truyền thông Trung Quốc (CMG) đưa tin, phi hành gia Zhang Hongzhang đã dẫn những người đồng hương trên Trái đất tham quan khu vực mà ông gọi là "góc chữa bệnh" của Thiên Cung để cho thấy những cây cà chua đang phát triển mạnh mẽ.
Thiết bị dùng để nuôi dưỡng những cây này được gọi là hệ thống canh tác khí canh, được phát triển bởi một nhóm nghiên cứu từ Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phi hành gia Trung Quốc. Thiết bị hoạt động bằng cách làm bay hơi nước thành dạng sương mịn. Phương pháp này có thể cải thiện đáng kể hiệu quả sử dụng nước, ông Zhang giải thích.
"Ngoài ra, hệ thống này sử dụng quang phổ ánh sáng LED được thiết kế đặc biệt, giúp tăng cường đáng kể hiệu quả năng lượng. Kết quả là chúng ta có được khung cảnh những cây cà chua trồng trong không gian tươi tốt như trước mắt", ông nói.
Thiết bị khí canh này đã được tàu vũ trụ chở hàng Tianzhou-9 vận chuyển lên trạm vũ trụ vào tháng 7/2025. Theo báo cáo của CMG, nhiệm vụ chính của nó là kiểm chứng các công nghệ then chốt để trồng cây hiệu quả trong môi trường không trọng lực.
Dữ liệu thu thập được sẽ cung cấp thông tin cho các sứ mệnh không gian dài ngày trong tương lai, nơi các hệ thống hỗ trợ sự sống tái tạo sinh học có thể đóng vai trò thiết yếu.
Khu vườn với những quả cà chua chín mọng là một điều thú vị đối với tất cả các phi hành gia trên tàu. "Hiện tại, chúng tôi chăm sóc chúng hàng ngày và ghi lại dữ liệu về sự phát triển của chúng. Dữ liệu quý giá về sự phát triển của cây trồng trên quỹ đạo này sẽ là tài liệu tham khảo tuyệt vời cho việc trồng trọt trong không gian trong tương lai", ông Wu Fei cho biết.
Nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở việc quan sát đơn thuần. Các nhà khoa học trên Trái đất đang sử dụng cơ sở này một cách có hệ thống để nghiên cứu nhiều khía cạnh của nông nghiệp vũ trụ, bao gồm các phương pháp canh tác hiệu quả, năng suất của trái cây và rau quả, khả năng tái tạo khí quyển của thực vật và các quy trình tối ưu hóa việc chăm sóc cây trồng của phi hành đoàn.
Theo báo cáo, các kế hoạch tương lai cho "vườn không gian" Thiên Cung bao gồm thử nghiệm canh tác khí canh đối với lúa mì, cà rốt và các loài cây dược liệu, dần dần mở rộng sự đa dạng của các loại cây trồng có thể duy trì được trong môi trường quỹ đạo.
Đối với các phi hành gia, việc chăm sóc khu vườn nhỏ này mang lại sự thư giãn tinh thần giữa lịch trình bận rộn của họ.
"Được nhìn thấy một mảng màu xanh tươi rực rỡ như vậy giữa không gian bao la thật sự mang lại cảm giác thư thái," nhà du hành vũ trụ Zhang Lu chia sẻ. "Điều này cũng giúp chúng tôi tự tin hơn để hoàn thành các nhiệm vụ thí nghiệm tiếp theo." "Chúng tôi sẽ tiếp tục ghi lại quá trình phát triển của những cây cà chua vũ trụ này và chia sẻ thêm nhiều điều kỳ diệu của hệ sinh thái vũ trụ với mọi người," ông nói thêm.
Được phóng vào ngày 31/10/2025, hành trình vào vũ trụ của phi hành đoàn Shenzhou XXI đã kéo dài hơn 100 ngày. Theo Cơ quan Vũ trụ Có người lái Trung Quốc, tất cả các nhiệm vụ, bao gồm các thí nghiệm khoa học, bảo trì thiết bị và quản lý sức khỏe, đều đang tiến triển thuận lợi.