Những vùng đất khắc nghiệt không thể xây cầu

Băng giá, động đất và rừng rậm hiểm trở khiến nhiều nơi trên thế giới vẫn khổng thể có những cây cầu kết nối. Ảnh: Bloomberg.

Mặc dù kỹ thuật xây dựng hiện đại đã giúp con người tạo ra những cây cầu vượt biển dài hàng chục km, những công trình treo lơ lửng giữa vực sâu hay các kết cấu chịu được động đất và bão lớn. Trên bản đồ thế giới vẫn tồn tại những “điểm trắng” hạ tầng mà các kỹ sư phải chấp nhận “bó tay”. Dòng nước dữ dội, khí hậu khắc nghiệt, địa chất bất ổn và hệ sinh thái mong manh đã biến nhiều vùng đất thành “vùng cấm” đối với các dự án cầu nối quy mô lớn.

Sông Amazon

Sông Amazon dài hơn 6.400 km, sở hữu lưu lượng nước lớn nhất hành tinh, nhưng điều gây ngạc nhiên nhất là không có bất kỳ cây cầu nào bắc qua dòng chính của nó.

Theo Walter Kaufmann, chủ tịch mảng Kỹ thuật công trình (Kết cấu bê tông và Thiết kế cầu) tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH) Zurich, lý do không nằm ở việc thiếu ngân sách mà ở chính đặc điểm thủy văn của dòng sông.

Vào mùa khô, lòng sông có chiều rộng trung bình từ 3-10 km. Tuy nhiên, theo ghi nhận từ Conde Nast Traveller, khi mùa mưa đến, mực nước dâng cao thêm tới 9 m, khiến những đoạn sông vốn hẹp có thể mở rộng lên tới 48 km chỉ trong vài tuần. Sự biến động này biến các vùng ven sông thành những đầm lầy khổng lồ với lớp trầm tích mềm và không ổn định, khiến việc xây dựng móng cầu trở nên cực kỳ khó khăn.

Bên cạnh đó, theo dữ liệu từ các chuyên gia thủy lợi, Amazon còn mang theo các "đảo thực vật nổi" gọi là matupás có diện tích lên tới 10 mẫu Anh (khoảng 40.000 m2), tạo ra lực va chạm vật lý khổng lồ có thể phá hủy các trụ cầu cố định.

Theo phân tích kinh tế, với mật độ dân cư thưa thớt và mạng lưới đường bộ chưa phát triển, việc chi hàng tỷ USD cho một cây cầu là phi kinh tế khi hệ thống phà vẫn đang phục vụ hiệu quả nhu cầu của người dân.

Trong mùa khô, chiều rộng trung bình của sông Amazon dao động từ 3,2 đến 9,6 km, nhưng đến mùa mưa, sông có thể rộng tới 48 km. Ảnh: ReNature.

Eo biển Bering

Nếu Amazon là thách thức của dòng nước, eo biển Bering là minh chứng cho sức mạnh của khí hậu cận Bắc Cực. Theo các nghiên cứu tiền khả thi, một cây cầu nối liền châu Á và Bắc Mỹ qua eo biển này (dài khoảng 82,5 km) sẽ là dự án hạ tầng đắt đỏ nhất lịch sử, ước tính tiêu tốn từ 100 đến 300 tỷ USD.

Báo cáo kỹ thuật từ HSE Center cho thấy nhiệt độ mùa đông tại đây thường xuyên xuống mức -20°C đến -50°C, khiến các loại thép thông thường trở nên giòn và dễ nứt. Thách thức lớn nhất là lực tác động từ các mảng băng trôi dày tới 1,8 m. Trong điều kiện dòng chảy liên tục, các mảng băng này có thể tạo ra lực ép lên tới 44 meganewton, tương đương khoảng 4.500 tấn lực, lên mỗi trụ cầu.

Ngoài ra, theo mô hình nguy cơ địa chấn năm 2025 của USGS, eo biển Bering nằm trong Vành đai lửa Thái Bình Dương với tiềm năng xảy ra các trận động đất lên tới 7,9 độ richter. Theo giới quan sát, rào cản lớn nhất vẫn là yếu tố chính trị, việc duy trì một cấu trúc chiến lược xuyên quốc gia giữa Mỹ và Nga là điều không tưởng trong bối cảnh căng thẳng hiện nay.

Căng thẳng chính trị cũng là một phần nguyên nhân khiến eo biển Bering có có khả năng xây cầu kết nối. Ảnh: Britannica.

Rừng rậm Darién Gap

Darién Gap là đoạn rừng rậm dài 106 km nằm giữa Panama và Colombia, nơi làm đứt đoạn tuyến xa lộ xuyên Mỹ (Pan-American Highway). Theo dữ liệu từ các tổ chức quốc tế, đây là một trong những vùng rừng nguyên sinh hiếm hoi còn sót lại với địa hình đầm lầy và núi cao cực kỳ hiểm trở.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho biết lý do chính khiến dự án xây đường và cầu tại đây bị đình chỉ từ năm 1978 là để ngăn chặn dịch lở mồm long móng (Aftosa) lây lan từ Nam Mỹ sang Bắc Mỹ. Darién Gap đóng vai trò như một "ổ khóa sinh học" tự nhiên giúp bảo vệ ngành chăn nuôi gia súc trị giá hàng tỷ USD của khu vực phía bắc.

Bên cạnh đó, nghiên cứu từ tổ chức Imazon cho rằng 95% nạn phá rừng tại Amazon xảy ra trong phạm vi 5,5 km quanh các tuyến đường bộ. Các nhà khoa học gọi cầu và đường qua Darién là "những động mạch hủy diệt" vì chúng sẽ mở cửa cho nạn khai thác gỗ trái phép và buôn lậu ma túy của các băng đảng.

Eo biển Sunda và Gibraltar

Tại Indonesia, dự án siêu cầu eo biển Sunda nối đảo Java và Sumatra từng được kỳ vọng là biểu tượng quốc gia. Tuy nhiên, theo thông báo chính thức từ chính quyền Tổng thống Joko Widodo, dự án đã bị hủy bỏ để ưu tiên phát triển "Trục hàng hải toàn cầu".

Các nhà địa chất lý giải rủi ro từ núi lửa Anak Krakatau và hệ thống đứt gãy địa chất phức tạp khiến chi phí bảo đảm an toàn cho cây cầu vượt quá khả năng tài chính (ước tính 16,5 - 25 tỷ USD) .

Tương tự, tại eo biển Gibraltar nối châu Âu và châu Phi, dù khoảng cách chỉ 14,4 km nhưng độ sâu lên tới 900 m. Theo GS T.Y. Lin, một kỹ sư kết cấu người Mỹ gốc Hoa, để xây một cây cầu tại đây, các trụ cầu sẽ phải đạt độ cao chưa từng có (gần 1.000 mét) để đứng vững trong vùng nước sâu và chịu được các dòng hải lưu cực mạnh nối Địa Trung Hải với Đại Tây Dương.