Khoảng cách thực tế
Trong khi các gã khổng lồ công nghệ Mỹ như OpenAI hay Google DeepMind đang bị ám ảnh bởi Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) – trạng thái AI có thể thực hiện mọi công việc của con người – thì Trung Quốc lại chọn một lối đi thực dụng hơn. Chính sách " AI+ " của Bắc Kinh tập trung vào việc áp dụng công nghệ để tối ưu hóa chẩn đoán y tế và chuỗi cung ứng, thay vì theo đuổi những khái niệm siêu việt.
Tuy nhiên, sự im hơi lặng tiếng này không đồng nghĩa với việc bỏ cuộc. Các chuyên gia nhận định rằng khoảng cách về công nghệ lõi giữa Mỹ và Trung Quốc có thể bị san lấp nhanh chóng khi các tập đoàn lớn như Alibaba bắt đầu công khai tham vọng về " siêu trí tuệ nhân tạo (ASI) ". CEO Alibaba, Eddie Wu, tin rằng ASI sẽ tạo ra một thế hệ " siêu nhà khoa học ", giải quyết những thách thức kỹ thuật ở tốc độ không tưởng.
Sự chuyển dịch trong ngôn từ của các lãnh đạo công nghệ Trung Quốc cho thấy một bước ngoặt: Họ không còn hài lòng với vị thế của người ứng dụng, mà đang bắt đầu phác thảo những viễn cảnh tương lai đầy tham vọng, mang đậm sắc thái cạnh tranh trực tiếp với phương Tây.
Rào cản từ "cơn khát" bán dẫn và chiến lược thích nghi
Một trong những yếu tố lớn nhất kìm hãm Trung Quốc ở "tiền tuyến" AI là các lệnh trừng phạt chip từ Mỹ. Việc không thể tiếp cận các bộ vi xử lý tiên tiến nhất của Nvidia đã buộc các công ty Trung Quốc phải ưu tiên lợi nhuận từ các ứng dụng hiện có thay vì mạo hiểm nghiên cứu các mô hình mới.
Bắc Kinh đã phản ứng bằng cách thúc đẩy sự tự chủ. Theo các báo cáo, Trung Quốc đã đổ hơn 100 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu AI kể từ năm 2021. Đáng chú ý, quốc gia này ưu tiên sử dụng chip nội địa, nhằm phá vỡ sự phụ thuộc vào công nghệ ngoại nhập.
Trung tâm dữ liệu điện toán đám mây Chiết Giang của Alibaba tại Hàng Châu, Trung Quốc. Ảnh: NurPhoto/Getty Images
Dù vậy, hiệu quả sử dụng hạ tầng hiện tại vẫn là một dấu hỏi lớn. Tờ The Guardian đưa dẫn chứng từ báo cáo của Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc, tỷ lệ khai thác các trung tâm dữ liệu AI trên toàn Trung Quốc chỉ đạt mức 32%. Tình trạng "xây trước, tìm khách sau" đang gợi nhắc đến những bài học từ lĩnh vực bất động sản, đòi hỏi một sự điều chỉnh chiến lược để tránh lãng phí nguồn lực.
"Cú hích" từ những nhân tố mới
Bất chấp các rạn nứt về nguồn cung chip, sự trỗi dậy của những đơn vị như DeepSeek là minh chứng cho thấy "cái khó ló cái khôn". Thành công của các mô hình này chứng minh rằng các hạn chế từ Mỹ đôi khi lại trở thành động lực thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo theo những cách tiếp cận khác biệt, hiệu quả hơn về mặt chi phí.
Microsoft từng cảnh báo rằng cuộc đua giành ảnh hưởng quốc tế thông qua AI sẽ thuộc về người dẫn đầu nhanh nhất. Washington hiện đang xem xét một chương trình để đảm bảo Mỹ chiếm ưu thế tuyệt đối về AGI . Điều này cho thấy sự lo ngại sâu sắc về khả năng bám đuổi của đối thủ.
Dẫu vậy, các chuyên gia vẫn nhấn mạnh vị thế hiện tại của Trung Quốc có tính biến động rất cao và không thể chủ quan. Với quyết tâm chính trị từ giới lãnh đạo cao nhất và nguồn lực tài chính dồi dào, bức tranh công nghệ có thể đảo chiều chỉ trong vòng một năm tới khi các rào cản kỹ thuật được tháo gỡ.
Cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ là cuộc đua về thuật toán, mà còn là cuộc chiến về năng lượng, hạ tầng và khả năng thích nghi. Dù Mỹ đang nắm giữ lợi thế ở các mô hình tiên phong, Trung Quốc lại sở hữu sức mạnh về quy mô triển khai và sự hậu thuẫn tuyệt đối từ chính phủ. Khoảng cách giữa hai cường quốc có thể vẫn tồn tại, nhưng cánh cửa để Bắc Kinh tạo nên một cú sốc công nghệ mới vẫn đang rộng mở.