Người đàn ông Cần Thơ biến lá bỏ đi thành sợi, nông dân có thêm tiền triệu

Trên những cánh đồng khóm bạt ngàn ở xã Hỏa Lựu (TP Cần Thơ), một cuộc “đổi đời” cho lá khóm, thứ từng bị xem là phế phẩm - đang diễn ra. Tại Hợp tác xã (HTX) sản xuất thương mại dịch vụ Cần Thơ Farm, ông Phạm Văn Nương - quản lý HTX - cùng các xã viên đã biến những chiếc lá khóm sắc nhọn, từng là nỗi ám ảnh của nông dân, thành nguyên liệu cho ngành dệt may.

Theo ông Nương, trước đây sau mỗi vụ thu hoạch trái, nông dân phải tốn nhiều chi phí để xử lý vườn khóm cũ. Phổ biến nhất là xịt thuốc diệt cỏ cho lá chết khô hoặc chặt bỏ rồi vứt xuống mương.

“Muốn phá vườn thì phải chặt, vừa tốn tiền nhân công lại phải dùng thuốc, ảnh hưởng đất đai và sức khỏe”, ông Nương nói.

Ông Phạm Văn Nương – người khởi xướng mô hình sản xuất sợi từ lá khóm ở Hỏa Lựu. Ảnh: T.X

Nhận thấy nhu cầu sợi tự nhiên ngày càng tăng, ông Nương bắt đầu tìm hiểu công nghệ để tận dụng nguồn lá khóm bỏ đi. Dù ý tưởng không hoàn toàn mới, bởi từ xưa, người dân đã biết ngâm, đập lá khóm lấy chỉ vá quần áo, song theo ông, để sợi khóm đáp ứng tiêu chuẩn dệt may công nghiệp lại là câu chuyện khác.

Ý tưởng ấy nhanh chóng được hiện thực hóa khi ông cùng bà con thành lập HTX Cần Thơ Farm, đầu tư máy móc, tổ chức thu gom lá khóm ngay tại vườn. 

Thời gian đầu, mô hình gặp không ít khó khăn. Nhiều nông dân e ngại công chặt lá tốn sức nhưng thu nhập thấp; việc vận chuyển cũng bất tiện do nhiều rẫy khóm nằm sâu trong nội đồng.

Để thay đổi tư duy, ông trực tiếp hướng dẫn bà con chặt lá và thu mua với giá 1.000 đồng/kg. Khi thấy thu nhập từ bán lá cao mọi người mới bắt đầu hưởng ứng.

“Lúc đầu bà con chưa tin, nhưng khi thấy có tiền thật, thậm chí khá hơn đi làm thuê, họ mới đồng hành”, ông Nương chia sẻ.

Những bó lá khóm được chặt, bó gọn rồi đưa về xưởng. Ảnh: T.X

Lá khóm được đưa vào máy dập. Ảnh: T.X

Để tạo ra sợi đạt chuẩn, khâu chọn nguyên liệu được đặt lên hàng đầu. Lá khóm phải lấy từ cây 3-4 năm tuổi, là lá già, dài từ 45cm trở lên. Đặc biệt, giống khóm Cầu Đúc truyền thống cho sợi dai và chất lượng hơn so với nhiều giống khác.

Ông chia sẻ, quy trình sản xuất sợi trải qua 5 công đoạn chính là ép dập - tuốt sợi, cắt tỉa loại bỏ tạp chất, xịt rửa làm sạch, sấy ly tâm và phơi nắng. Nếu thời tiết thuận lợi, chỉ sau khoảng 24 giờ, sợi khóm đã khô và sẵn sàng đóng gói.

Trung bình, 60kg lá khóm tươi cho ra khoảng 1kg sợi thô. Sợi này được bán cho doanh nghiệp với giá 160.000–170.000 đồng/kg để tiếp tục xử lý, đánh bóng và đưa vào dệt may công nghiệp.

Với giá thu mua 1.000 đồng/kg lá, mỗi công (1.000m2) khóm cho khoảng 2,5-3 tấn lá, giúp nông dân thu thêm 2,5–3 triệu đồng. Quan trọng hơn, họ không còn phải chi 800.000 đến 1 triệu đồng tiền phá vườn như trước.

“Trước kia phá vườn khá tốn tiền, giờ vừa sạch vườn, vừa có thêm thu nhập”, một hộ trồng khóm ở Hỏa Lựu cho hay.

Phụ nữ địa phương có thêm việc làm, tăng thu nhập từ mô hình sợi khóm. Ảnh: T.X

Sợi khóm sau khi ép. Ảnh: T.X

Sợi khóm được phơi khô sau khi ép. Ảnh: T.X

Không chỉ người trồng khóm hưởng lợi, mô hình còn tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Hiện HTX giải quyết việc làm cho nhiều lao động với thu nhập 250.000–300.000 đồng/ngày. Lao động thời vụ, chủ yếu là phụ nữ, cũng có thể kiếm khoảng 300.000 đồng/ngày từ công việc chặt và bó lá.

“Công việc nhẹ, làm gần nhà, thu nhập ổn định nên chị em rất phấn khởi”, chị Nguyễn Thị Hoài, công nhân tại xưởng, chia sẻ.

Đáng chú ý, mô hình không bỏ phí bất kỳ phần nào của cây khóm. Phần bã sau ép sợi được ủ vi sinh, nuôi trùn quế; trùn làm thức ăn cho cá, lươn, còn phân trùn quay lại bón cho cây trồng, hình thành vòng sản xuất khép kín, ít chất thải.

Đặc biệt, một kế hoạch mà ông Nương đang ấp ủ là chiết xuất enzyme Bromelain từ củ hủ khóm – một hoạt chất quý giá ứng dụng trong ngành thực phẩm và nông nghiệp.

“Làm vậy vừa tiết kiệm, vừa không gây ô nhiễm môi trường. Lá khóm không còn bị vứt xuống kênh rạch nữa”, ông Nương nói.

Xã Hỏa Lựu hiện có gần 2.200 ha khóm – vùng trồng khóm lớn nhất TP Cần Thơ. Cây khóm đã gắn bó với vùng đất này gần 100 năm, tạo nên thương hiệu khóm Cầu Đúc.

Theo Bí thư xã Hoả Lựu Nguyễn Thanh Phong, địa phương có vùng trồng khóm lớn nhất TP Cần Thơ với quy mô gần 2.200 ha, năng suất 16,5 tấn/ha, sản lượng gần 2.000 tấn.

Hỏa Lựu có thương hiệu “khóm Cầu Đúc” nổi tiếng với trái ngọt thanh, ít nước, phù hợp chế biến và xuất khẩu. Toàn xã Hỏa Lựu hiện có 5 sản phẩm OCOP từ khóm như mứt, rượu, nước màu, bánh và trái khóm tươi.

Theo lãnh đạo xã Hỏa Lựu, mô hình tận dụng lá khóm làm sợi mang lại nhiều giá trị như giảm ô nhiễm môi trường, tăng thu nhập cho nông dân, tạo việc làm tại chỗ và phù hợp định hướng nông nghiệp xanh, bền vững.

“Lá khóm trước đây hầu như bỏ đi. Việc thu mua để ép sợi giúp nông dân tăng thu nhập và có thêm nguồn vốn tái sản xuất, cải tạo vườn”, ông Phong nói. 

Thời gian tới, địa phương tiếp tục kêu gọi doanh nghiệp đầu tư, mở rộng vùng nguyên liệu, nâng cấp máy móc để tăng sản lượng sợi khóm, gắn với chế biến nông sản tại chỗ.

Cải tạo chuồng cũ nuôi hươu sao, nông dân miền Tây thu 300 triệu/năm

Từ chuồng trại cũ, một nông dân ở miền Tây mạnh dạn nuôi hươu sao lấy nhung - sản phẩm được ví như “thần dược”, mang lại nguồn thu ổn định hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Những chàng trai miền Tây 'giải cứu' hàng chục tấn cá khủng thả về sông Tiền

Những chàng trai ở miền Tây đã cùng nhau "giải cứu" hàng chục tấn cá hô, cá trê "khủng" từ ao nuôi, đưa về sông Tiền, góp phần hồi sinh nguồn lợi thủy sản.

Kỹ sư cơ khí bỏ việc lương cao, về quê nuôi ‘con đặc sản’ thu bộn tiền

Bỏ công việc với mức lương hơn 30 triệu đồng/tháng ở TPHCM, chàng kỹ sư cơ khí về quê lập trại nuôi dúi, gà đen - loại đặc sản được nhiều quán nhậu và nhà hàng săn mua, mang về nguồn thu nhập 200 triệu đồng/năm.