Trong nhiều năm, ngành công nghệ thông tin Ấn Độ được xem là biểu tượng của cơ hội và sự thăng tiến xã hội. Với quy mô ước tính khoảng 280 tỷ USD và hơn 5 triệu lao động, lĩnh vực này đã đưa hàng triệu người trẻ từ những vùng quê nghèo bước vào tầng lớp trung lưu. Tuy nhiên, phía sau hào quang ấy, ngày càng nhiều câu chuyện cho thấy mặt trái khắc nghiệt của ngành - nơi áp lực công việc, kiệt sức và nỗi lo mất việc vì AI đang tạo ra một cuộc khủng hoảng âm thầm.
Somwanshi, một sinh viên xuất sắc đến từ ngôi làng nhỏ giữa vùng nông thôn Ấn Độ, từng được xem là biểu tượng cho giấc mơ đó. Chín tháng trước, anh nhận được công việc đáng mơ ước tại Krutrim - một startup trí tuệ nhân tạo được định giá 1 tỷ USD.
Đối với gia đình, đây là một bước ngoặt lớn. Khi Somwanshi được tuyển dụng, người dân trong làng treo băng rôn chúc mừng. Từ khoản lương đầu tiên, anh gửi tiền về cho cha mẹ và gia đình đã xây một ngôi đền nhỏ trên mảnh đất quê hương để tạ ơn. Mức lương 3,7 triệu rupee mỗi năm, tương đương khoảng 41.000 USD, gần gấp 10 lần thu nhập từ việc trồng trọt của gia đình.
Thế nhưng, giấc mơ ấy nhanh chóng trở thành áp lực.
Khắc nghiệt
Theo một khảo sát gần đây, 83% nhân viên công nghệ tại Ấn Độ đang rơi vào tình trạng kiệt sức. Khoảng 1/4 số lao động phải làm việc hơn 70 giờ mỗi tuần.
Ở bang Karnataka, nơi có thành phố Bengaluru, “thung lũng Silicon của Ấn Độ”, lao động công nghệ chiếm tới 20% số bệnh nhân cần ghép tạng do suy nội tạng, theo thống kê của một tờ báo lớn trong khu vực. Một nghiên cứu tại Hyderabad, trung tâm CNTT khác của nước này, cho thấy 84% nhân viên công nghệ mắc các bệnh về gan vì lối sống ít vận động và căng thẳng kéo dài.
Dù vậy, một số lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ vẫn kêu gọi nhân viên làm việc 70 đến 90 giờ mỗi tuần, cao hơn nhiều so với mức tối đa hợp pháp 48 giờ/tuần của Ấn Độ.
Những người trong ngành mô tả một môi trường làm việc ngày càng căng thẳng. Từ lập trình viên trẻ đến quản lý cấp cao, nhiều người cho biết họ bị cuốn vào vòng xoáy deadline, gần như không còn thời gian cho gia đình hay bản thân. Đồng thời, nỗi lo bị sa thải ngày càng lớn khi trí tuệ nhân tạo phát triển.
Áp lực
Trong nhiều thập kỷ, lực lượng kỹ sư phần mềm khổng lồ của Ấn Độ đã giúp vận hành các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Riêng thị trường Mỹ chiếm 62% doanh thu gia công CNTT của nước này. Nhưng khi AI bắt đầu thay thế các công việc lặp lại và doanh nghiệp yêu cầu hiệu suất cao hơn, ngành công nghệ, vốn đã nổi tiếng với lịch làm việc 24/7, đang đứng trước sức ép chưa từng có.
Các công đoàn và nhân viên trong ngành cho rằng một loạt vụ tự tử trong cộng đồng lao động công nghệ là dấu hiệu đáng báo động. Nguyên nhân có thể phức tạp, nhưng những trường hợp này đã khiến nhiều người tin rằng ngành đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng tinh thần.
Phân tích các bản tin địa phương cho thấy 227 vụ tự tử liên quan đến lao động công nghệ tại Ấn Độ được ghi nhận trong giai đoạn 2017–2025. Trong số đó có một quản lý phần mềm 48 tuổi tại Chennai nhảy từ tòa nhà văn phòng, một nhân viên IT 36 tuổi ở Pune lao xuống lòng sông; hay một kỹ sư phần mềm 38 tuổi tự tử vì trầm cảm.
Tháng 4 vừa qua, một kỹ sư máy tính 23 tuổi tại bang Kerala gửi video cho mẹ nói rằng anh không thể chịu đựng thêm áp lực công việc, trước khi nhảy tự vẫn từ tòa nhà chung cư. Theo công đoàn công nghệ địa phương, cái chết của chàng trai trẻ “phản ánh vấn đề sâu sắc trong văn hóa doanh nghiệp của ngành CNTT”.
Một nữ nhân viên ngoài 20 tuổi tại một công ty gia công phần mềm lớn cho biết AI đang khiến nhiều người mất việc. Để giữ vị trí của mình, cô thường xuyên làm thêm giờ không lương, trong khi cấp trên lại đặt câu hỏi về mức độ cam kết của cô với công việc, thậm chí cả kế hoạch lập gia đình.
“Những điều rất đáng sợ đang xảy ra ngay trước mắt tôi,” cô nói.
“Thực tế của chúng tôi rất khắc nghiệt. Chúng tôi giống như bị nhốt sau cánh cửa kính, mỗi ngày đều phải kìm nén cảm xúc”.
Ấn Độ vốn đã có tỷ lệ tự tử cao, đặc biệt trong cộng đồng nông dân. Theo dữ liệu chính phủ năm 2022, tỷ lệ tự tử tại nước này đạt 12,4 trên 100.000 người, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 9,2.
Giáo sư tâm thần học Sanjeev Jain tại Viện Khoa học Thần kinh và Sức khỏe Tâm thần Quốc gia ở Bengaluru cho biết trước đây tự tử chủ yếu liên quan đến nghèo đói cực độ. Tuy nhiên, hiện tượng này đang lan sang tầng lớp lao động trí thức - những người cảm thấy công việc của họ ngày càng bấp bênh.
Theo giáo sư Jayanta Mukhopadhyay tại Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT) Kharagpur, văn hóa làm việc vốn đã khắc nghiệt càng trở nên cực đoan hơn sau đại dịch Covid-19, khi làm việc từ xa khiến ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân gần như biến mất.
Cùng lúc đó, AI đang khiến thị trường lao động thêm bất ổn. Những công việc kỹ thuật cấp thấp dễ dàng bị tự động hóa, trong khi nguồn cung lao động kỹ thuật lại dư thừa. Một báo cáo năm 2024 cho thấy chỉ khoảng 10% trong số 1,5 triệu sinh viên kỹ thuật tốt nghiệp ở Ấn Độ có thể tìm được việc làm.
“Nhân viên công nghệ đang phải đối mặt với sự bất định rất lớn về công việc,” Mukhopadhyay nói. “Và họ đang chịu áp lực cực kỳ lớn.”
Bi kịch
Quay trở lại với câu chuyện của anh chàng Somwanshi.
Sau khi bắt đầu làm việc tại Krutrim, Somwanshi nhanh chóng rơi vào guồng làm việc căng thẳng, thường xuyên làm việc 15 giờ mỗi ngày. Anh từng nói với gia đình rằng có thể không kịp về nhà dịp Diwali - lễ hội lớn của Ấn Độ.
“Công việc đó đã bào mòn tinh thần của cậu ấy,” người anh họ Sachin Somwanshi kể lại.
Đến tháng 5 năm ngoái, Somwanshi xin nghỉ phép. Nhật ký điện thoại cho thấy nhiều cuộc gọi từ sếp và bộ phận nhân sự không được trả lời.
Đêm hôm đó, camera an ninh ghi lại cảnh anh đi lại nhiều vòng trong khu chung cư ở Bengaluru trước khi rời đi. Sau đó, anh tiến về phía một hồ nước gần đó - nơi cảnh sát sau này đã tìm thấy thi thể.
Somwanshi vốn là người kín tiếng. Gia đình cho biết anh hầu như không hoạt động trên mạng xã hội và thậm chí không có tài khoản Instagram. Ước sau duy nhất là trở thành doanh nhân công nghệ và tạo việc làm cho nhiều thanh niên trong làng.
“Cậu ấy muốn kiếm tiền từ công việc hiện tại rồi huy động vốn để mở công ty IT riêng”, người bạn thời thơ ấu Amol Patil kể.
Nhưng công việc tại công ty Krutrim khó khăn hơn Somwanshi tưởng. Anh thường gọi điện cho gia đình mỗi ngày từ Bengaluru, song chưa bao giờ nói về áp lực mình đang phải chịu.
Hai tháng trước khi qua đời, trong chuyến về thăm nhà, Somwanshi đã tâm sự với Patil rằng nhiều đồng nghiệp bị sa thải hoặc chuyển sang nhóm khác, khiến khối lượng công việc của anh tăng lên. Anh cũng cảm thấy cô đơn tại Bengaluru - nơi mọi người không nói ngôn ngữ Marathi của anh. Bạn bè khuyên anh nên quay về Pune, một trung tâm công nghệ gần quê hơn.
“Về nhà đi,” Patil nhớ lại lời mình nói với bạn.
“Cậu làm gì ở đó một mình như vậy?”
Nhưng Somwanshi lo rằng việc từ bỏ sẽ khiến gia đình và cả ngôi làng thất vọng.
Sau khi Somwanshi qua đời, Krutrim ra thông cáo bày tỏ “vô cùng đau buồn trước sự ra đi của một nhân viên trẻ tài năng”. Công ty cho biết Somwanshi đang trong thời gian nghỉ phép khi sự việc xảy ra.
Khó khăn tồn đọng trong ngành công nghệ không chỉ diễn ra tại Ấn Độ.
Năm 2025, các công ty công nghệ Mỹ thông báo 150.000 lượt cắt giảm việc làm, mức giảm mạnh nhất trong nền kinh tế. Số tin tuyển dụng công nghệ tại Mỹ tháng 7/2025 thấp hơn 36% so với đầu năm 2020. Trên toàn cầu, các tập đoàn lớn như Intel, Microsoft và Meta cũng đã sa thải hàng chục nghìn nhân viên.
Theo Fabian Stephany, nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford, một phần biến động hiện nay là sự điều chỉnh sau giai đoạn bùng nổ công nghệ trong đại dịch. Tuy nhiên, AI cũng đang bắt đầu tạo ra sự gián đoạn, đặc biệt đối với các vị trí lập trình cấp thấp. Một nghiên cứu của Đại học Stanford cho thấy việc làm của lao động mới vào nghề trong các ngành dễ bị AI thay thế đã giảm khoảng 13%.
Theo: Rest of World