Các nhà khoa học Trung Quốc vừa công bố một bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực hóa học, khi tìm ra phương pháp biến các nguyên liệu giá rẻ từ than đá thành những hợp chất có giá trị cao, mở ra triển vọng mới cho ngành công nghiệp hóa chất và dược phẩm.
Nghiên cứu được công bố ngày 16/3 trên tạp chí Nature cho thấy nhóm khoa học do Jiao Ning dẫn đầu tại Peking University đã giải quyết thành công một bài toán hóa học tồn tại suốt hơn 160 năm. Cụ thể, họ đã chuyển đổi được olefin – một nguyên liệu công nghiệp phổ biến, chi phí thấp – thành ankin, loại hợp chất có giá trị cao hơn nhiều trong các lĩnh vực như y học và vật liệu.
Theo giới chuyên môn, đây là một bước đột phá bởi quá trình chuyển đổi từ olefin sang ankin vốn được xem là phức tạp, đòi hỏi điều kiện phản ứng khắt khe và hiệu suất không cao. Tuy nhiên, phương pháp mới cho phép thực hiện phản ứng trong điều kiện “nhẹ nhàng” hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả và tính khả thi trong ứng dụng thực tế.
Để hiểu rõ hơn ý nghĩa của phát hiện này, cần nhìn vào bản chất của hai loại hợp chất. Olefin là các phân tử hữu cơ chứa liên kết đôi carbon-carbon, có tính phản ứng cao và được sản xuất với quy mô lớn trên toàn cầu, chủ yếu từ dầu mỏ. Trong khi đó, ankin chứa liên kết ba carbon-carbon, có cấu trúc ổn định hơn và thường được sử dụng làm nền tảng để tổng hợp các phân tử phức tạp, bao gồm dược phẩm và vật liệu tiên tiến.
Điểm đáng chú ý là tại Trung Quốc, olefin không chỉ được sản xuất từ dầu mà còn có thể được tạo ra từ than đá thông qua quy trình chuyển hóa than thành methanol, sau đó thành olefin. Điều này mang ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh quốc gia này sở hữu trữ lượng than lớn nhưng lại hạn chế về dầu mỏ.
Phát hiện mới vì vậy được đánh giá không chỉ mang tính khoa học thuần túy mà còn có giá trị ứng dụng công nghiệp rõ rệt. Việc biến các nguyên liệu giá rẻ từ than đá thành các hợp chất có giá trị cao có thể giúp nâng cấp chuỗi giá trị của ngành hóa chất, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và tăng khả năng tự chủ về nguyên liệu.
Giới chuyên gia nhận định, thành tựu này phản ánh hướng đi chiến lược của ngành công nghiệp hóa chất Trung Quốc trong những năm gần đây: tập trung vào đổi mới công nghệ để tối ưu hóa tài nguyên sẵn có, thay vì phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Nếu được thương mại hóa thành công, công nghệ này có thể mở đường cho việc sản xuất các hóa chất tinh chế và dược phẩm với chi phí cạnh tranh hơn.
Dù vẫn cần thêm thời gian để đánh giá khả năng triển khai ở quy mô công nghiệp, bước tiến này được xem là tín hiệu tích cực cho thấy tiềm năng của các giải pháp hóa học mới trong việc tái định hình ngành công nghiệp hóa chất toàn cầu.
Theo SCMP