Bên trong ngôi nhà trăm tuổi ở Hà Nội, qua 14 đời con, cháu sinh sống

Ông Thể (73 tuổi) cho biết, theo những nhà nghiên cứu và thông tin ông cha truyền lại, ngôi nhà được xây dựng từ thời vua Lê, mang dấu ấn kiến trúc thế kỷ 17.

"Ngôi nhà là tài sản cha truyền con nối, chỉ trao cho con trưởng sống và gìn giữ. Theo thời gian, ngôi nhà xuống cấp, có bất tiện nhất định trong sinh hoạt nhưng chúng tôi vẫn rất trân trọng vì đó là tài sản tổ tiên để lại, mang giá trị lịch sử, tinh thần rất lớn", ông Thể chia sẻ.

Ngôi nhà cổ kính được gìn giữ suốt 14 thế hệ

Khu nhà có diện tích khoảng 400m2, bao gồm nhà chính, sân vườn, khu vực nhà ngang, bếp. Nhà chính gồm 7 gian 2 dĩ, quay hướng Tây Nam, mang lối kiến trúc truyền thống Bắc Bộ với mái cánh diều (hay còn gọi là mái lòng thuyền).

"Các nhà cổ khác trong làng còn gìn giữ tới ngày nay chủ yếu có 5 gian 2 dĩ nhưng nhà tôi có 7 gian. Điều ấy chứng tỏ, khi xây dựng ngôi nhà, các cụ thành đạt, có điều kiện. Không chỉ dùng vật liệu tốt, ngôi nhà còn có tính thẩm mỹ cao. Từ bàn ghế tới vách ngăn đều được làm đẹp mắt", ông Thể tự hào chia sẻ.

Gian nhà chính vừa là nơi thờ cúng tổ tiên vừa là nơi đón tiếp họ hàng, làng xóm. Năm 2008, ngôi nhà được xếp hạng Nhà cổ loại 1 - Di tích cấp tỉnh, thành. Nhà đã được sửa chữa theo các dự án của thành phố, đồng thời gia đình ông Thể cũng thường xuyên gia cố, trùng tu để phục vụ cuộc sống cũng như đón khách du lịch.

Ông Thể cho biết, mái nhà lợp ngói vảy cá - loại ngói hình dạng mềm mại, uyển chuyển, có độ bền cao và khả năng chống thấm, tản nhiệt tốt. Gần 20 năm trước, gia đình ông Thể gỡ toàn bộ ngói để làm sạch và thay những viên hư hỏng nặng.

"Ngày xưa các cụ làm ngưỡng cửa cao trong khi mái hiên nhà lại thấp. Theo ông cha tôi dạy lại, kiến trúc này để người vào nhà phải đi chậm rãi, hơi cúi đầu, thể hiện sự kính trọng với gia chủ. Đồng thời mái hiên thấp cũng giúp tránh mưa lớn, gió to, nắng gắt chiếu vào nhà", ông Thể giải thích.

Bước qua hệ cửa bức bàn 6 cánh, không gian bên trong nhà xây rất rộng rãi, cao và thoáng. Gia đình ông Thể còn gìn giữ được những bộ bàn ghế, sạp gỗ, bàn thờ hàng trăm năm. 

Theo ông Thể, bộ bàn ghế bình kỷ trong nhà đã tồn tại vài trăm năm, đặt cạnh tủ chè cổ điêu khắc đẹp mắt

Các cấu kiện được gắn kết theo lối cổ truyền, hoàn toàn dùng mộng mà không cần đến chiếc đinh sắt nào. Ngôi nhà hiện nay vẫn còn nguyên vẹn 40 cột gỗ và 40 phiến đá. Những phiến đá chắc chắn này vừa có tác dụng chống lún vừa có tác dụng chống ẩm. "Các cột nhà có dấu hiệu mối mọt tôi sẽ tìm cách khắc phục ngay, tránh để lan rộng", ông Thể nói.

Các tấm cửa bức bàn tới nay vẫn có thể đóng rất kín và vững chắc. "Các cụ xưa tính toán rất kỹ, ví dụ như gạch lát trong nhà là gạch non để hút ẩm tốt, trong khi gạch lát sân là gạch già để chịu nắng mưa. Phần khe hở phía dưới hệ thống cửa thì giúp lưu thông không khí khiến gian nhà thông thoáng", ông Thể cho hay.

Hiện vợ chồng ông Thể vẫn sinh sống tại ngôi nhà cổ, giữ nghề làm tương và đón khách du lịch

Gia đình ông Thể là một trong số ít các gia đình ở làng Đường Lâm giữ nghề làm tương nếp cổ truyền, với số lượng lớn để phục vụ thực khách. Mỗi năm, vợ chồng ông sản xuất 3.000 - 4.000 lít tương. 

Khi tới thăm nhà, du khách sẽ thấy những chum tương được đặt gọn gàng trong sân gạch cổ. Nguyên liệu chính của món đặc sản này rất thân thuộc, là gạo nếp, đỗ tương, đỗ xanh, nước và muối. 

Món ăn vốn dân dã nhưng với cách làm kỳ công, tỉ mỉ lại tạo nên hương vị thơm ngon đặc biệt. Những mẻ tương của gia đình ông Thể sóng sánh, màu nâu cánh gián óng ánh, tỏa mùi thơm đặc trưng.

Hiện nay, gia đình ông Thể mở cửa đón khách du lịch tham quan. Ông Thể trở thành "hướng dẫn viên", tự hào chia sẻ với khách phương xa về ngôi nhà tổ tiên để lại.