2 nữ NSND lừng danh sân khấu Việt: Có bằng tiến sĩ, tình duyên sóng gió

NSND Bạch Tuyết: "Cải lương chi bảo" và nỗi đau vì không thể có con

Trong lịch sử sân khấu Việt Nam, NSND Bạch Tuyết là một hiện tượng độc bản. Bà không chỉ là một nghệ sĩ biểu diễn tài hoa mà còn là một trí thức tầm cỡ với nền tảng học vấn khiến nhiều người nể phục. Năm 1988, khi đang ở đỉnh cao danh vọng, bà quyết định tạm gác hào quang để sang Bulgaria du học.

Tại Viện Hàn lâm Sân khấu và Điện ảnh Sofia, bà tốt nghiệp khoa đạo diễn với kết quả xuất sắc. Không dừng lại ở đó, năm 1995, NSND Bạch Tuyết bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại 2 viện hàn lâm danh tiếng ở Anh và Bulgaria với đề tài Sự thích nghi của nghệ thuật sân khấu dân tộc cổ truyền của các quốc gia Đông Nam Á. Thành tựu này đưa bà trở thành tiến sĩ nghệ thuật cải lương đầu tiên và duy nhất của Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại.

NSND Bạch Tuyết

Thành công rực rỡ là thế nhưng con đường tình duyên của Bạch Tuyết lại mang nặng những nỗi niềm riêng tư. Cuộc hôn nhân đầu tiên của bà là với danh thủ bóng đá Phạm Huỳnh Tam Lang từng được báo giới đương thời ca ngợi là cặp "trai tài gái sắc" bậc nhất. Một người là "ông vua sân cỏ", một người là "nữ hoàng sân khấu", họ yêu nhau say đắm và về chung một nhà trong sự ngưỡng mộ của công chúng. Tuy nhiên, hạnh phúc ấy lại đứt gánh sau 7 năm chung sống.

Đám cưới Bạch Tuyết- Tam Lang. Ảnh: Tư liệu

Nữ nghệ sĩ từng trải lòng bà không thể sinh con, dù cả 2 vẫn còn yêu nhau sâu đậm nhưng NSND Bạch Tuyết đã chủ động đề nghị chia tay để chồng có thể thực hiện nghĩa vụ với gia đình. Ngày ra tòa ký đơn ly hôn, cả hai đã nắm tay nhau khóc nấc vì quá đau xót. Nỗi đau ấy theo suốt một thời gian dài, khiến bà từng có ý định nương nhờ cửa Phật để tìm sự an nhiên.

Sau này, NSND Bạch Tuyết kết hôn lần hai với một tỷ phú Việt kiều Pháp - người đã theo đuổi bà bằng sự chân thành và thấu hiểu. NSND Bạch Tuyết có với ông 1 người con trai tên Bảo Giang (hiện đang sống tại Mỹ). Tuy nhiên, sau khi người chồng thứ 2 qua đời, NSND Bạch Tuyết chọn cuộc sống độc thân ở tuổi xế chiều. Bà dành trọn thời gian cho việc nghiên cứu, đào tạo tại Học viện Cải lương và miệt mài với các dự án kết hợp cải lương cùng âm nhạc hiện đại để tiếp cận giới trẻ.

NSND Thanh Ngoan: "Nữ hoàng chèo" và 2 lần đò để tìm bến đỗ bình yên

Nếu NSND Bạch Tuyết là đại diện ưu tú cho nghệ thuật miền Nam thì ở miền Bắc, NSND Thanh Ngoan là một "tượng đài" không thể thay thế của làng chèo. Sinh năm 1966 tại Thái Bình, ngay từ năm 9 tuổi, Thanh Ngoan đã gây chú ý nhờ giọng hát thiên phú. Chị là một trong số ít nghệ sĩ chèo có khả năng hóa thân đa dạng, từ những vai đào thương nhu mì đến vai đào lệch (phù thủy, đào Huế) đầy ấn tượng. Không thỏa mãn với vai trò nghệ sĩ biểu diễn, Thanh Ngoan quyết tâm dấn thân vào con đường nghiên cứu khoa học để tìm cách bảo tồn loại hình sân khấu thuần Việt nhất.

Năm 2017, nghệ sĩ bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Nghệ thuật học. Trong suốt 10 năm giữ cương vị Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam (2012–2022), chị đã chèo lái đơn vị qua những giai đoạn khó khăn nhất khi nghệ thuật truyền thống dần mất đi vị thế trước các loại hình giải trí hiện đại. Với Thanh Ngoan, tấm bằng tiến sĩ không phải để làm đẹp hồ sơ mà là công cụ để bảo vệ những giá trị cổ truyền không bị mai một.

NSND Thanh Ngoan

Tuy nhiên, phía sau sự mạnh mẽ, quyết đoán của một vị "thuyền trưởng" là một tâm hồn đàn bà đầy rẫy những tổn thương từ hôn nhân. Cuộc hôn nhân đầu tiên của NSND Thanh Ngoan đổ vỡ khi sự nghiệp của chị đang trong giai đoạn bận rộn nhất. Việc vừa phải hoàn thành vai trò một nghệ sĩ tên tuổi, một quản lý nhà hát lại vừa phải làm mẹ đơn thân khiến Thanh Ngoan nhiều lúc kiệt sức. Chị từng chia sẻ bản thân đã phải đối mặt với không ít thị phi và áp lực từ dư luận khi chọn cách dừng lại cuộc hôn nhân không hạnh phúc.

NSND Thanh Ngoan và chồng kém 7 tuổi.

Sau nhiều năm lẻ bóng nuôi con và cống hiến cho nghệ thuật, NSND Thanh Ngoan tìm thấy hạnh phúc bên người chồng thứ 2 kém chị 7 tuổi và không hoạt động trong ngành nghệ thuật. Anh là người đã sẵn sàng lùi lại phía sau để làm chỗ dựa cho chị thỏa sức vẫy vùng với đam mê.

Tuy nhiên, để có được sự bình yên như hiện tại, NSND Thanh Ngoan đã phải bước qua rất nhiều thăng trầm và sự trả giá về mặt cảm xúc. Ở tuổi 60, chị vẫn miệt mài truyền dạy cho học trò và cháy hết mình trên sân khấu. 

NSND Thanh Ngoan biểu diễn "Đào liễu":

Minh Phi

Ảnh: Tư liệu