Ý nghĩa của bánh trôi, bánh chay tết Hàn thực là gì?

Ý nghĩa của bánh trôi, bánh chay

Theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà, xét theo nghĩa chữ Hán, “hàn” là lạnh, “thực” là ăn, “hàn thực” nghĩa là “thức ăn lạnh”.

Chuyên gia cho hay, do ảnh hưởng từ quá trình giao lưu văn hóa lâu đời với Trung Hoa, người Việt cũng tiếp nhận tết Hàn thực. Tuy nhiên, tại Việt Nam, ngày lễ này mang ý nghĩa và sắc thái riêng.

Tết Hàn thực của người Việt gắn với truyền thống hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công ơn tổ tiên và những người đã khuất. Trong ngày này, bánh trôi, bánh chay trở thành hai món ăn tiêu biểu. Đây là các món ăn có yếu tố giao thoa văn hóa, nhưng đã được người Việt tiếp nhận, biến đổi và trở thành một phần quen thuộc trong phong tục tết Hàn thực. Bánh thường được làm từ bột nếp, có vị ngọt thanh, ăn nguội, phù hợp với thời tiết đầu hè.

Bên cạnh đó, nguyên liệu làm bánh trôi, bánh chay chủ yếu từ gạo và đỗ - hai sản vật đặc trưng của nền nông nghiệp lúa nước, mang hàm ý cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Nhiều gia đình tự làm bánh trôi, bánh chay dịp tết Hàn thực để bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên. Ảnh: Thu Huong Vu

Ở một số vùng, người dân còn làm thêm bánh nhót, có cách chế biến tương tự bánh chay nhưng được nặn thành hình quả nhót khá lạ mắt.

Lưu ý khi làm bánh trôi, bánh chay

Dù hiện nay, việc mua bánh trôi, bánh chay rất thuận lợi, dễ dàng nhưng vào ngày tết Hàn thực, nhiều gia đình Việt vẫn duy trì truyền thống tự chuẩn bị bánh trôi, bánh chay để dâng lên tổ tiên.

Theo nghệ nhân ẩm thực Phạm Ánh Tuyết (Hà Nội), nguyên liệu làm bánh trôi, bánh chay nên dùng nếp cái hoa vàng dẻo, thơm; tỷ lệ là 9 phần nếp pha 1 phần tẻ (hoặc gần 2 phần tẻ).

Nhân bánh trôi làm từ đường phên, ngon nhất là đường Dương Liễu, Cát Quê với miếng vuông sắc cạnh, màu đỏ thắm, rắn, giòn và thơm mát.

Sau khi nặn, bánh được thả vào nồi nước sôi. Khi bánh chìm rồi nổi lên, chúng ta vớt ra ngâm vào nước đun sôi để nguội cho săn lại, sau đó bày ra đĩa và rắc thêm vừng trắng rang thơm.

Bánh chay cũng làm bằng bột nếp nhào nặn với nước và cũng có nhân, nhưng nhân bằng đậu xanh, được hấp chín tới, giã mịn, sên với đường. Cách luộc bánh tương tự bánh trôi.

Khi cho bánh chay vào bát, đầu bếp thường lấy ngón tay cái ấn vào bát, tạo thành vết lõm. Công đoạn cuối là chan thêm một chút chè đường quấy với bột đao hay bột sắn dây ướp hoa bưởi.

(Tổng hợp)