Công viên tưởng niệm 64 giáo viên, học sinh hy sinh bên bờ sông Mã

Dự án công viên tưởng niệm 64 giáo viên, học sinh hy sinh khi đắp đê sông Mã thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa. Công trình rộng hơn 2 ha, với tổng vốn hơn 125 tỉ đồng do UBND TP Thanh Hóa cũ làm chủ đầu tư. Đến nay, công trình đã hoàn thành và là điểm đến tâm linh tại địa phương.

Công viên tưởng niệm 64 giáo viên, học sinh hy sinh khi đắp đê sông Mã với điểm nhấn là công trình tượng đài nằm bên bờ sông Mã

Công trình có điểm nhấn là tượng đài giáo viên, học sinh cao khoảng 18 m nằm ngay sát bờ sông Mã, cách cầu Hàm Rồng khoảng 500 xuôi về hạ lưu. Công trình được điêu khắc bằng đá granite tự nhiên, cùng các hình ảnh tái hiện cảnh quân và dân Nam Ngạn (phường Nam Ngạn cũ) hiệp đồng chiến đấu, cứu chữa thương binh.

Ngoài tượng đài, còn có khu tưởng niệm gồm khu thờ, bia tưởng niệm, bến thuyền lịch sử, khu tái hiện không gian làng quê Nam Ngạn truyền thống, không gian nghệ thuật sắp đặt, lan can, cây xanh, hệ thống chiếu sáng...

Tượng đài nặng hơn 680 tấn được tạc bằng đá granit tự nhiên màu trắng ngà. Tượng đài cao 18 m tính từ mặt sàn dựng sát bờ đê sông Mã, quay mặt về hướng đất liền

Công viên tưởng niệm có diện tích hơn 2 ha, có tổng mức đầu tư 125 tỉ đồng từ ngân sách nhà nước

Công trình nhằm tôn vinh, tri ân giáo viên và học sinh đã hy sinh anh dũng trên công trường đắp đê sông Mã mùa hè năm 1972.

Công viên tưởng niệm này nằm rất gần các chứng tích lịch sử hào hùng của quân dân Hàm Rồng nói riêng và Thanh Hóa nói chung trong những năm tháng chống Mỹ như: Cầu Hàm Rồng, núi Ngọc, trận địa pháo cao xạ C4, đồi "Quyết thắng", tượng đài Thanh niên xung phong, đền thờ Bà mẹ Việt Nam Anh hùng... Tất cả góp phần tạo nên một quần thể địa chỉ đỏ về giáo dục truyền thống cách mạng.

Khu mô phỏng công trường đắp đê sông Mã mùa hè năm 1972 với ba hố bom lớn cùng với hệ thống hầm hào công sự được đắp bằng đất sét

Theo tài liệu lịch sử, sau Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, trở thành hậu phương vững chắc chi viện cho miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Tháng 8-1964, Mỹ mở rộng hoạt động đánh phá ra miền Bắc bằng không quân, hải quân, với âm mưu cắt đứt tuyến chi viện chiến lược Bắc - Nam.

Khu đền thờ và gian nhà trưng bày bên trong công trình

Xác định Thanh Hóa là hậu phương trực tiếp của mặt trận Bình - Trị - Thiên và cầu Hàm Rồng là "điểm huyết mạch" trên tuyến vận tải từ Bắc vào Nam, từ đầu năm 1965, không quân Mỹ huy động máy bay ném bom xuống khu vực cầu Hàm Rồng nhằm chia cắt tuyến giao thông huyết mạch này.

Bắt đầu bằng trận đánh ngày 3-4-1965, kéo dài đến khi hiệp định Paris được ký kết ngày 27-1-1973, không quân Mỹ đã thực hiện hàng trăm cuộc tập kích vào mặt trận Hàm Rồng - Nam Ngạn.

Góc trưng bày ảnh chân dung của những giáo viên, học sinh hy sinh khi đắp đê sông Mã

Mùa mưa năm 1972, nước sông dâng cao, trước nguy cơ vỡ đê gây ngập lụt khắp thị xã Thanh Hóa và vùng phụ cận buộc chính quyền tỉnh Thanh Hóa huy động lực lượng khẩn cấp bồi đắp đoạn đê xung yếu kéo dài hơn 1 km từ làng Nam Ngạn đến chân cầu Hàm Rồng.

Tham gia đắp đê lúc đó có hơn 2.000 người, chủ yếu là giáo viên, học sinh, sinh viên các trường trên địa bàn huyện Đông Sơn và thị xã Thanh Hóa như trường y sĩ, trường sư phạm 7+3 do họ đang trong kỳ nghỉ hè.

Khoảng 9 giờ ngày 14-6-1972, khi công trường đang hối hả làm việc thì máy bay Mỹ nhào tới ném bom xối xả. 24 quả bom dội xuống cùng lúc khiến 64 giáo viên, học sinh hy sinh; gần 300 người bị thương và 8 người mất tích.