Đổi nguyện vọng lớp 10: Cơ hội hay rủi ro?

Học sinh lớp 10 trường THPT Marie Curie (phường Xuân Hòa) trong hoạt động ngoại khóa.

Ngay sau khi Sở GD&ĐT TP.HCM công bố số liệu đăng ký nguyện vọng 1, không khí lo lắng lan rộng trong cộng đồng phụ huynh và học sinh lớp 9. Điều khiến nhiều người bất ngờ là tỷ lệ chọi không chỉ tập trung ở các trường top đầu, mà còn tăng cao ở nhiều trường nhóm giữa.

Phụ huynh rối giữa nhiều phương án

Trong bối cảnh đó, bài toán chọn trường, chọn nguyện vọng trở nên khó hơn bao giờ hết. Phụ huynh Trần Hưng Cường (phường Bàn Cờ) chia sẻ việc có quá nhiều nguyện vọng, nhiều phương án lựa chọn khiến gia đình rơi vào trạng thái “rối”, không biết nên chọn thế nào cho hợp lý và an toàn.

Cùng chung tâm lý, phụ huynh Trần Hương Nhiên (phường Chánh Hưng) cho rằng việc công bố tỷ lệ chọi sau khi học sinh đã đăng ký nguyện vọng khiến nhiều người có xu hướng muốn điều chỉnh để “né” những trường đông. Theo chị Nhiên, khi thấy tỷ lệ chọi cao, phản ứng tự nhiên của nhiều phụ huynh là tìm một phương án “dễ thở” hơn cho con.

Áp lực càng lớn hơn khi kỳ thi năm nay được nhận định là “khắc nghiệt”. Phụ huynh Đào Bản (xã Hóc Môn) cho rằng lứa học sinh năm 2011 đang phải đối mặt với sự cạnh tranh cao hơn do số lượng học sinh lớp 9 tăng mạnh so với năm trước.

Tuy nhiên, không phải phụ huynh nào cũng lựa chọn cách tiếp cận theo tỷ lệ chọi. Phụ huynh Văn Thị Ngọc Lành (phường Thủ Dầu Một) cho rằng thay vì nhìn vào số lượng đăng ký, điều quan trọng hơn là tham khảo điểm chuẩn các năm trước để đánh giá khả năng trúng tuyển. Theo chị Lành, điểm chuẩn phản ánh sát hơn mức độ cạnh tranh thực tế.

Ở góc nhìn cụ thể hơn, anh Hoàng Khang (phường Cầu Ông Lãnh) chia sẻ kinh nghiệm từ chính gia đình mình. Con anh đặt nguyện vọng 1 vào trường THPT Bùi Thị Xuân vì gần nhà.

Với mức điểm dự kiến khoảng 24 điểm cho 3 môn, anh cho rằng có thể tự tin giữ nguyên lựa chọn, bởi điểm chuẩn những năm trước dao động khoảng 22-23,5 điểm. Nếu năng lực chưa đạt, học sinh vẫn có thể giữ nguyện vọng 1 như một mục tiêu phấn đấu, nhưng cần bố trí nguyện vọng 2 ở mức an toàn hơn để đảm bảo cơ hội trúng tuyển.

Những chia sẻ này phản ánh rõ một thực tế, giữa “ma trận” thông tin về chỉ tiêu, tỷ lệ chọi và điểm chuẩn, phụ huynh không chỉ lo chọn trường mà còn lo xây dựng chiến lược phù hợp. Việc điều chỉnh hay giữ nguyên nguyện vọng vì thế không còn là quyết định đơn giản.

Nghi thức chào đón các em học sinh lớp 10 năm học 2025 - 2026 tại trường THPT Lê Quý Đôn (phường Xuân Hòa).

Điều chỉnh nguyện vọng: “Cơ hội vàng” hay con dao hai lưỡi?

Theo quy định của Sở GD&ĐT TP.HCM, học sinh được điều chỉnh nguyện vọng đến 17h ngày 8/5. Khoảng thời gian này được nhiều người ví như “5 ngày vàng cho 3 năm THPT”. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là không ít rủi ro.

Các giáo viên lớp 9 cho biết tâm lý phổ biến hiện nay là “né chọi”. Khi thấy tỷ lệ đăng ký vào một trường quá cao, nhiều học sinh lập tức cân nhắc chuyển sang trường khác có vẻ “an toàn” hơn. Nhưng cách làm này không phải lúc nào cũng mang lại kết quả như mong muốn.

Trong tuyển sinh lớp 10, điểm chuẩn không chỉ phụ thuộc vào số lượng thí sinh đăng ký mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thí sinh. Nếu nhiều học sinh khá, giỏi rút khỏi một trường, điểm chuẩn của trường đó có thể giảm. Ngược lại, nếu đông thí sinh đổ dồn vào những trường được cho là “dễ đậu”, điểm chuẩn ở đó có thể tăng bất ngờ.

Hiện tượng này tạo ra một “hiệu ứng domino”, khiến những dự đoán ban đầu trở nên thiếu chính xác. Một quyết định thay đổi nguyện vọng tưởng chừng hợp lý có thể vô tình làm giảm cơ hội trúng tuyển.

Đáng chú ý, việc một số trường có số đăng ký nguyện vọng 1 thấp hơn chỉ tiêu cũng không đồng nghĩa với việc “đậu chắc”. Đại diện Sở GD&ĐT TP.HCM lý giải do học sinh đều đăng ký đủ 3 nguyện vọng, nhiều trường tuy ít nguyện vọng 1 nhưng lại có lượng lớn nguyện vọng 2 và 3.

Khi xét tuyển, điểm chuẩn vẫn được xác định theo nguyên tắc từ cao xuống đến khi đủ chỉ tiêu nên không có chuyện tất cả học sinh đăng ký nguyện vọng 1 đều trúng tuyển.

Từ thực tế này, các chuyên gia giáo dục nhấn mạnh yếu tố quan trọng nhất vẫn là năng lực học sinh. Việc xây dựng nguyện vọng cần dựa trên nguyên tắc rõ ràng: Nguyện vọng 1 phù hợp hoặc cao hơn năng lực một chút để tạo động lực; nguyện vọng 2 sát với năng lực; nguyện vọng 3 mang tính đảm bảo an toàn.

Trong bối cảnh tỷ lệ chọi biến động, việc điều chỉnh nguyện vọng có thể là cơ hội để tối ưu khả năng trúng tuyển, nhưng cũng có thể trở thành “con dao hai lưỡi” nếu thiếu cân nhắc. Điều quan trọng không phải là chạy theo những con số, mà là hiểu rõ năng lực của bản thân và lựa chọn chiến lược phù hợp.

Các giáo viên khuyến nghị kỳ thi lớp 10 vẫn là cuộc cạnh tranh bằng điểm số. Vì vậy, thay vì quá lo lắng về tỷ lệ chọi, học sinh cần tập trung ôn tập, nâng cao năng lực, đồng thời xây dựng nguyện vọng một cách tỉnh táo. Chỉ khi đó, “5 ngày vàng” điều chỉnh nguyện vọng mới thực sự trở thành cơ hội, thay vì rủi ro.