Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 - kỳ thi chủ động và bớt áp lực hơn

Những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 đang khiến học sinh dành nhiều thời gian để cân nhắc việc lựa chọn ngành học phù hợp đồng thời xây dựng lộ trình xét tuyển hợp lý. Cùng với thay đổi về xét học bạ hay quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, xu hướng chọn ngành cũng dịch chuyển rõ nét sang các lĩnh vực công nghệ, dữ liệu và AI.

Nhiều sĩ tử 2k8 cho thấy tâm thế chủ động hơn khi cập nhật thông tin từ sớm, tìm hiểu nhiều phương thức xét tuyển để giảm áp lực trước kỳ thi.

Chuẩn bị sớm để giảm áp lực mùa thi

Là học sinh lớp 12, Tuấn Tú (Tây Ninh) dành nhiều thời gian theo dõi các thông tin tuyển sinh ngay từ đầu năm học. Nam sinh cho biết bản thân từng khá lo lắng khi đọc thông tin thay đổi về xét tuyển học bạ và quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ.

“Không chỉ em mà bạn bè xung quanh ai cũng hơi hoang mang vào thời điểm ban đầu vì thấy quy chế thay đổi khá nhiều. Nhưng sau khi đọc kỹ hơn và nghe thầy cô tư vấn, em thấy kỳ thi năm nay rõ ràng hơn. Em cũng chủ động chuẩn bị nhiều phương án thay vì chỉ tập trung một hướng như trước”, Tuấn Tú chia sẻ.

Việc đa dạng phương thức xét tuyển giúp nhiều học sinh giảm áp lực “đặt cược” toàn bộ vào một kỳ thi duy nhất.

Theo Tuấn Tú, việc có nhiều phương thức xét tuyển giúp học sinh giảm áp lực “được ăn cả, ngã về không” vào một kỳ thi duy nhất, nhưng cũng đòi hỏi cá nhân phải tìm hiểu năng lực bản thân và lựa chọn chiến lược phù hợp.

Tương tự, Thụy Anh (TP.HCM) cho biết đã bắt đầu tìm hiểu xu hướng ngành nghề từ cuối lớp 10. Nữ sinh nhận thấy các ngành liên quan công nghệ, AI hay dữ liệu đang có nhiều cơ hội hơn nên định hướng của cô bạn cũng là theo đuổi các ngành học này.

“Em nghĩ điều quan trọng bây giờ không chỉ là chọn ngành hot mà còn phải xem mình có phù hợp không. Nhiều anh chị đi trước cũng chia sẻ rằng môi trường học và khả năng thích nghi sau này quan trọng hơn”, Thụy Anh nói.

Nhiều sĩ tử chủ động tham gia các chương trình tư vấn tuyển sinh để cập nhật thông tin mới và xây dựng lộ trình phù hợp với năng lực bản thân.

Không ít học sinh đã chủ động tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh, workshop hướng nghiệp hoặc theo dõi các kênh thông tin từ trường đại học để cập nhật thay đổi mới nhất. Với nhiều sĩ tử, việc chuẩn bị sớm giúp tâm lý ổn định hơn trước kỳ thi.

Phụ huynh, giáo viên thay đổi cách đồng hành cùng học sinh

Không chỉ học sinh, phụ huynh hiện cũng dành nhiều sự quan tâm hơn đến thông tin tuyển sinh và xu hướng nghề nghiệp. Chị Thu Trang (TP.HCM) cho biết trước đây phụ huynh thường hướng con đến các lựa chọn ngành học có tính “an toàn”. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu nhiều hơn về thị trường lao động và các phương thức tuyển sinh hiện nay, chị nhận ra điều quan trọng là tìm môi trường phù hợp với năng lực, sở thích và điều kiện tài chính của gia đình.

Theo chị Trang, gia đình cũng sớm tìm hiểu các chương trình học bổng và chính sách xét học bạ để có thêm lựa chọn cho con trước mùa tuyển sinh cao điểm.

“Tôi đang cân nhắc chương trình xét học bổng sớm của trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) và đã đăng ký thông tin xét học bạ để được trường tư vấn cụ thể hơn. Tôi nghĩ có thêm thời gian chuẩn bị tài chính và định hướng cho con cũng giúp giảm áp lực đáng kể”, chị nói.

Nhiều phụ huynh hiện cũng muốn tìm hiểu kỹ hơn về môi trường học tập, cơ hội thực tập, khả năng kết nối doanh nghiệp hay kỹ năng sinh viên được đào tạo sau tốt nghiệp thay vì chỉ nhìn vào tên ngành.

Trước nhu cầu tìm kiếm thêm phương án phù hợp để giảm áp lực mùa thi, UEF hiện triển khai chương trình học bổng sớm 2026 cùng các hoạt động tư vấn thông tin tuyển sinh, ngành nghề. Hình thức đăng ký học bổng trực tuyến và quy trình xét duyệt sớm giúp phụ huynh, học sinh có thêm thời gian xây dựng kế hoạch tài chính cũng như định hướng đại học phù hợp trước kỳ thi THPT. Việc áp dụng kết quả học tập THPT trong một số phương thức xét tuyển cũng phần nào giúp sĩ tử giảm tâm lý phụ thuộc hoàn toàn vào một kỳ thi duy nhất.

Nhiều phụ huynh và học sinh hiện cũng quan tâm hơn đến các chương trình học bổng và xét tuyển bằng các phương thức khác ngoài điểm thi tốt nghiệp THPT. Trong đó, UEF đã công bố chương trình học bổng 2026 với hình thức đăng ký trực tuyến và xét duyệt sớm. Việc sử dụng kết quả học tập THPT hay kỳ thi V-SAT cũng mang đến thêm lựa chọn cho sĩ tử trong quá trình chuẩn bị mùa tuyển sinh.

Các chương trình tư vấn hướng nghiệp và xét học bạ đang được nhiều gia đình quan tâm trong mùa tuyển sinh năm nay.

Trong khi đó, từ góc nhìn người dạy, các giáo viên THPT nhận định một thay đổi lớn của học sinh hiện nay là tư duy chọn ngành và chuẩn bị cho kỳ thi đã thực tế hơn.

Thầy Nguyễn Văn Lừng, Phó hiệu trưởng trường THCS & THPT Phú Quới (tỉnh Vĩnh Long), chia sẻ học sinh hiện chủ động cập nhật thông tin khá nhanh, đặc biệt với các thay đổi liên quan phương thức xét tuyển và tổ hợp môn.

“Tôi thường khuyên học sinh không nên học tủ hoặc chỉ tập trung vào một phương án duy nhất. Các em nên xây dựng lộ trình ôn tập ổn định, đồng thời tìm hiểu kỹ những yêu cầu đầu vào của ngành mình quan tâm”, thầy Lừng chia sẻ.

Ở góc độ đào tạo đại học, nhiều giảng viên cho rằng xu hướng nghề nghiệp trong vài năm tới sẽ tiếp tục thay đổi mạnh dưới tác động của công nghệ và AI. Vì vậy, học sinh cần ưu tiên khả năng thích nghi, tư duy liên ngành và kỹ năng thực hành.

ThS Vương Văn Khởi - Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh UEF - cho biết kỳ tuyển sinh 2026 ghi nhận sự quan tâm rõ nét của học sinh đối với các nhóm ngành gắn với chuyển đổi số, dữ liệu và kinh tế số như Trí tuệ nhân tạo, Công nghệ thông tin, Digital Marketing, Logistics và quản lý chuỗi cung ứng, Truyền thông đa phương tiện, Thiết kế sáng tạo, Du lịch - Dịch vụ trải nghiệm, Fintech, Khoa học dữ liệu. Bên cạnh đó, các lĩnh vực sức khỏe, tâm lý học và giáo dục cũng có xu hướng thu hút trở lại trước nhu cầu ngày càng lớn của xã hội.

Theo ông Khởi, để thích ứng với thị trường lao động tương lai, học sinh cần chuẩn bị từ sớm tư duy công nghệ, khả năng sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ công việc, đồng thời rèn luyện ngoại ngữ, tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, sáng tạo và tinh thần học tập suốt đời.

Với các ngành liên quan đến công nghệ, AI hoặc kinh tế số, người học cần có nền tảng toán học, tư duy logic, khả năng đọc hiểu và phân tích dữ liệu, cùng vốn tiếng Anh đủ tốt để tiếp cận tri thức mới và mở rộng cơ hội nghề nghiệp toàn cầu.

Nhiều trường đại học hiện tăng cường hoạt động hướng nghiệp, kết nối doanh nghiệp và tư vấn ngành học để hỗ trợ học sinh THPT.

Nhằm hỗ trợ học sinh định hướng sớm, UEF hàng năm tham gia hơn 1.000 chương trình tư vấn hướng nghiệp, báo cáo chuyên đề ngành học, tư vấn trực tiếp tại các trường THPT, đồng thời tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm môi trường học tập và giao lưu cùng giảng viên, chuyên gia, doanh nghiệp.

Ông Khởi cũng nhấn mạnh, việc chủ động tìm hiểu học bổng và phương thức xét học bạ từ sớm là bước đi chiến lược, giúp học sinh giảm áp lực tài chính, xác định năng lực học tập, xây dựng kế hoạch xét tuyển phù hợp và tăng cơ hội nhận học bổng tuyển sinh lên đến 100% tại UEF.

Theo nhiều chuyên gia giáo dục, việc ngày càng đa dạng phương thức tuyển sinh không đồng nghĩa học sinh phải chạy theo mọi lựa chọn. Quan trọng hơn cả vẫn là hiểu rõ năng lực bản thân, chuẩn bị kiến thức ổn định và giữ tâm lý phù hợp trong giai đoạn nước rút.

Với nhiều sĩ tử 2k8, kỳ thi THPT 2026 vì thế không còn là áp lực điểm số, mà dần trở thành hành trình chủ động định hướng tương lai từ sớm.