Ông Fatih Birol, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), vừa đưa ra cảnh báo đáng chú ý về tình trạng suy giảm nhanh của lượng dầu mỏ dự trữ thương mại trên toàn cầu. Phát biểu tại cuộc họp các nhà lãnh đạo tài chính thuộc nhóm G7 ở Paris, ông cho biết thị trường năng lượng đang chịu áp lực rất lớn sau khi xung đột tại Iran leo thang và eo biển Hormuz bị đóng cửa.
Theo ông Birol, việc các quốc gia giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược đã giúp bổ sung thêm khoảng 2,5 triệu thùng dầu mỗi ngày cho thị trường quốc tế. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nguồn dự trữ chiến lược này không phải là vô hạn và tốc độ tiêu thụ hiện nay đang tăng rất mạnh.
Người đứng đầu IEA cho biết, thị trường dầu mỏ đang bước vào giai đoạn nhu cầu cao điểm tại bán cầu bắc. Mùa gieo trồng vụ xuân và mùa du lịch hè khiến nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu tăng nhanh. Các lĩnh vực sử dụng nhiều năng lượng như vận tải hàng không, giao thông đường bộ và sản xuất nông nghiệp đều đang cần lượng lớn dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay.
Ông Birol cho rằng thị trường tài chính hiện chưa phản ánh đầy đủ mức độ căng thẳng của thị trường vật chất. Trước khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2, thị trường dầu thế giới vẫn ở trạng thái dư cung tương đối lớn. Khi đó, lượng dự trữ thương mại toàn cầu ở mức cao và giá dầu mỏ chưa chịu áp lực mạnh.
Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi nhanh chóng sau khi xung đột bùng phát. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển dầu mỏ từ Trung Đông ra thị trường quốc tế. Đây là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Ông Birol nhận định lượng dầu mỏ tồn kho thương mại hiện chỉ còn đủ đáp ứng nhu cầu trong vài tuần tới nếu tình hình không sớm ổn định. Ông cũng nhấn mạnh tốc độ suy giảm tồn kho đang diễn ra rất nhanh.
Trong báo cáo thị trường dầu mỏ công bố tuần trước, IEA cho biết nguồn cung dầu toàn cầu nhiều khả năng sẽ không đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong năm 2026. Đây là sự thay đổi lớn so với các dự báo trước đó khi cơ quan này từng cho rằng thị trường sẽ dư cung trong năm nay.
Theo IEA, sản lượng dầu tại Trung Đông đang chịu thiệt hại nặng nề do chiến sự. Đồng thời, lượng dầu tồn kho toàn cầu đã giảm với tốc độ kỷ lục khoảng 246 triệu thùng chỉ trong giai đoạn tháng 3 và tháng 4 năm nay.
Để hạn chế cú sốc nguồn cung, IEA cùng 32 quốc gia thành viên đã triển khai đợt xả kho dự trữ dầu chiến lược lớn nhất lịch sử vào tháng 3. Các nước thống nhất tung ra thị trường khoảng 400 triệu thùng dầu. Tính đến ngày 8/5, khoảng 164 triệu thùng trong số này đã được đưa vào lưu thông.
IEA hiện dự báo tổng nguồn cung dầu mỏ toàn cầu trong năm 2026 có thể giảm khoảng 3,9 triệu thùng mỗi ngày do tác động của chiến tranh và gián đoạn vận tải biển. Mức suy giảm này cao hơn rất nhiều so với dự báo trước đó là 1,5 triệu thùng mỗi ngày.
Những diễn biến mới đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt nguy cơ thiếu hụt kéo dài. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ vẫn duy trì ở mức cao, áp lực lên giá dầu và chi phí năng lượng nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.