Trong vòng một thập kỷ qua, ngành công nghiệp thiết bị hiển thị toàn cầu chứng kiến một làn sóng tái cấu trúc quy mô lớn. Các thương hiệu điện tử truyền thống từng dẫn dắt thị trường như Sony hay Samsung đã lần lượt rút lui khỏi mảng sản xuất tấm nền (panel) LCD để chuyển sang mô hình thuê ngoài (outsourcing). Quyết định này giúp các doanh nghiệp tinh giản bộ máy, giảm áp lực khấu hao tài sản cố định để tập trung nguồn lực vào định vị thương hiệu và tối ưu hóa hệ thống thương mại.
Ngược lại với xu thế phân rã chuỗi cung ứng đó, TCL hiện là nhà sản xuất hiếm hoi duy trì mô hình tích hợp dọc khép kín (vertical integration), kiểm soát từ khâu chế tạo tấm nền thượng nguồn cho đến lắp ráp và phân phối sản phẩm tivi thành phẩm.
Sự kiên trì với mô hình thâm dụng vốn này vô hình trung tạo ra một cấu trúc thị trường tương đối nghịch lý: các thương hiệu đối thủ một mặt cạnh tranh gay gắt với tivi TCL trên kệ hàng, mặt khác lại phải phụ thuộc vào chính nguồn cung linh kiện từ tập đoàn này để duy trì hoạt động sản xuất, qua đó gián tiếp "nuôi" chính đối thủ.
"Quyền lực mềm" từ tấm nền
Để đánh giá tính thực tiễn của mô hình tích hợp dọc, cần nhìn vào cấu trúc chi phí sản xuất của một chiếc tivi thông thường. Theo TCL, tấm nền hiển thị là linh kiện quyết định khi chiếm từ 60% đến 70% giá trị cấu thành sản phẩm. Đối với các dòng tivi kích thước lớn hoặc sử dụng công nghệ đèn nền phức tạp, tỷ trọng này thậm chí còn cao hơn.
Việc tự chủ nguồn cung giúp doanh nghiệp giải quyết được bài toán biên lợi nhuận gộp mà các hãng thuần thương mại luôn gặp phải. Khi các thương hiệu khác phải mua tấm nền qua trung gian, chịu chi phí vận chuyển, rủi ro biến động tỷ giá và biên lợi nhuận của nhà sản xuất linh kiện, mô hình "tự sản tự tiêu" của TCL cho phép họ cắt giảm các chi phí ma sát này.
Khả năng tối ưu hóa chi phí sâu từ gốc là cơ sở để hãng đưa ra các mức giá cạnh tranh trên thị trường mà vẫn đảm bảo được mức biên an toàn về mặt tài chính.
Hệ thống cung ứng này được vận hành bởi TCL CSOT (China Star Optoelectronics Technology). Sở hữu ba tổ hợp nhà máy quy mô lớn tại Thâm Quyến và Ấn Độ, CSOT hiện là một trong những nhà sản xuất tấm nền lớn nhất thế giới, cung ứng dải sản phẩm rộng từ màn hình điện thoại di động, máy tính bảng cho đến các tấm nền tivi kích thước lớn lên tới 115 inch.
Theo Caixin, TCL CSOT đang nắm khoảng 23% thị phần LCD toàn cầu năm 2025 và lợi nhuận tăng hơn 54% trong năm 2025.
Khi thị hiếu tiêu dùng dịch chuyển mạnh mẽ sang các dòng tivi màn hình lớn, quy mô sản xuất của CSOT trở thành một biến số quan trọng điều tiết nguồn cung tấm nền của toàn ngành.
Bán vũ khí tối tân cho đối thủ nhưng vẫn phải đảm bảo mình là người chiến thắng trên chiến trường thương mại là một bài toán hóc búa. TCL đã giải quyết nghịch lý này bằng một mô hình vận hành tinh vi: TCL Industry (đơn vị kinh doanh tivi thành phẩm) và TCL CSOT (đơn vị sản xuất tấm nền) được thiết lập vận hành như hai thực thể pháp lý độc lập. Sự phân tách này nhằm mục tiêu đảm bảo tính minh bạch tài chính và tối đa hóa hiệu quả hoạt động của từng mảng.
Theo cơ chế thị trường, TCL Industry vẫn phải thực hiện các giao dịch mua bán, đặt hàng sòng phẳng với CSOT tương tự như các khách hàng bên ngoài. Tuy nhiên, lợi thế cốt lõi nằm ở chính sách giá chuyển giao nội bộ. Đơn vị Industry luôn được tiếp cận nguồn hàng với mức phí giao dịch ưu đãi hơn so với giá chào bán cho các hãng đối thủ. Đây là lợi thế cạnh tranh mang tính cấu trúc mà các đối tác mua sỉ của CSOT khó lòng thương lượng được.
Bên cạnh chênh lệch về chi phí, rào cản kỹ thuật cũng được thiết lập để bảo vệ mảng kinh doanh tivi thành phẩm. Điển hình như dòng tấm nền SQD-Mini LED thế hệ mới nhất, hiện đang được trang bị trên các mẫu tivi cao cấp như C8L, được tập đoàn này giữ lại để sử dụng độc quyền nội bộ.
Việc không thương mại hóa các công nghệ hiển thị cận cao cấp và cao cấp nhất cho các đối thủ cạnh tranh là cách thức TCL duy trì sự khác biệt về mặt kỹ thuật trên kệ hàng tiêu dùng, tránh tình trạng sản phẩm bị đồng hóa về mặt trải nghiệm hiển thị.
Nhà máy "không ánh đèn" và rào cản chi phí tuyệt đối
Với quy mô doanh thu toàn cầu năm 2025 đạt hơn 43 tỷ USD, TCL đang gia tăng áp lực tăng trưởng tại các thị trường khu vực, trong đó Việt Nam được xác định là địa bàn trọng điểm. Doanh nghiệp đặt ra lộ trình tiến vào nhóm 2 thương hiệu tivi dẫn đầu thị phần trong vòng 3 năm tới và đặt mục tiêu cạnh tranh vị trí số 1 sau 8 năm.
Để đạt được mục tiêu này, vũ khí của TCL không chỉ nằm ở phòng thí nghiệm mà còn ở các sàn sản xuất. Trong bối cảnh chi phí nhân công có xu hướng tăng, việc duy trì biên lợi nhuận bắt buộc các nhà sản xuất phải tìm kiếm giải pháp tối ưu hóa vận hành tuyệt đối. Nhà máy thông minh Nanshan của TCL là một ví dụ điển hình về mô hình sản xuất tự động hóa cao.
Với dây chuyền lắp ráp vận hành hoàn toàn bằng hệ thống robot tự động, nhà máy có thể hoạt động liên tục trong điều kiện tắt đèn, giúp cắt giảm đáng kể chi phí điện năng và giảm thiểu tỷ lệ lỗi sản phẩm phát sinh do yếu tố con người.
Quy mô công nghiệp cũng là một điểm tựa vững chắc khác của tập đoàn này với năng lực sản xuất điều hòa đạt mức 38 triệu bộ mỗi năm trên toàn hệ thống. Đi kèm với đó là nguồn ngân sách R&D lũy kế vượt mức 8 tỷ USD trong vòng 6 năm gần nhất. Những con số này phản ánh một thực tế của ngành điện tử tiêu dùng hiện đại: chi phí đầu tư ban đầu và năng lực sản xuất quy mô lớn đã trở thành rào cản gia nhập thị trường cực kỳ khắt khe, khiến các thương hiệu mới rất khó tìm kiếm chỗ đứng nếu không sở hữu tiềm lực tài chính vượt trội.
Nhìn một cách tổng thể, cục diện cạnh tranh của ngành công nghiệp tivi toàn cầu đang dịch chuyển sâu sắc về mặt bản chất. Thời kỳ các thương hiệu có thể chiến thắng chỉ nhờ vào các chiến dịch tiếp thị bóng bẩy hay thiết kế bắt mắt đang dần nhường chỗ cho cuộc chiến thực dụng về mặt tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh biên lợi nhuận của mảng phần cứng tivi ngày càng bị thu hẹp do áp lực cạnh tranh giá, các doanh nghiệp sở hữu mô hình tích hợp dọc và làm chủ nguồn cung linh kiện then chốt như tấm nền hiển thị sẽ nắm giữ quyền chủ động lớn hơn. Cuộc đua công nghệ tivi trong giai đoạn tiếp theo có khả năng cao sẽ được định đoạt bởi năng lực quản trị chi phí và quyền kiểm soát kho linh kiện thượng nguồn của các nhà sản xuất./