WHO: Ngành y tế chủ động, sẵn sàng hệ thống và năng lực ứng phó Ebola

Tình hình Ebola trên toàn cầu

Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế. 

BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.

Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch. 

Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm. 

Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.

Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân. 

TS.Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam.

Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, TS.Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả 2 quốc gia. 

Trong đó, có 2 ca tại Uganda, và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế). 

Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.

"Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch", TS. Angela Pratt cho hay. 

Không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại

Nói thêm về các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh Ebola, TS.Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm:

Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.

Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua: Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.

Chủ động phòng chống bệnh do virus Ebola.

Cùng với đó, nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.

Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.

Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó.

"Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế", bà Angela Pratt nói.

WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát, về chẩn đoán - quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.

"WHO Việt Nam cam kết tiếp tục làm việc với Bộ Y tế và ghi nhận sự chủ động của Bộ Y tế cũng như sự chỉ đạo khẩn trương của Chính phủ trong công tác chuẩn bị sẵn sàng hệ thống và năng lực ứng phó, bao gồm chia sẻ thông tin và truyền thông nguy cơ", TS.Angela Pratt nhấn mạnh.