Những thước phim nơi bản làng mở lối cho kinh tế số

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của internet, điện thoại thông minh và các nền tảng mạng xã hội, hoạt động sáng tạo nội dung số tại xã Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang đã có những bước chuyển mình đáng chú ý. Từ những chiếc điện thoại đơn giản, những chiếc máy quay tự trang bị và niềm đam mê kể chuyện về quê hương, nhiều người dân nơi đây đã đưa hình ảnh núi rừng, văn hóa bản địa và cuộc sống đời thường của đồng bào vùng cao đến với hàng triệu khán giả trong và ngoài nước.

Không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ cuộc sống, các kênh YouTube, TikTok, Facebook còn mở ra một hướng phát triển kinh tế mới, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và quảng bá du lịch địa phương.

Làng sáng tạo nội dung số Lâm Bình là một mô hình mới nhằm phát triển du lịch và kinh tế số tại xã Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang.

Hiện nay, trên địa bàn xã đã hình thành một cộng đồng sáng tạo nội dung số với hơn 50 kênh YouTube và TikTok hoạt động thường xuyên. Trong đó, hơn 20 kênh sở hữu lượng người theo dõi lớn, nhiều video đạt hàng triệu lượt xem. Những kênh tiêu biểu có thể kể đến như Lý Thị Ca, Kỹ năng nguyên thủy, Triệu Mai Hương, Lý Phúc An hay Highland Boy đã trở nên quen thuộc với cộng đồng mạng.

Điểm chung của các kênh này là khai thác những câu chuyện chân thực về đời sống người dân địa phương. Từ công việc lao động sản xuất, phong tục tập quán, ẩm thực dân tộc cho đến cảnh quan thiên nhiên và các trải nghiệm văn hóa của đồng bào Tày, Dao, Mông đều được tái hiện sinh động qua từng khung hình.

Tuy nhiên, phía sau những con số triệu lượt xem là không ít câu chuyện về sự kiên trì và những thất bại âm thầm.

Những bước chân chập chững trên "con đường số" và giấc mơ đổi đời

Chị Phương (26 tuổi) từng đặt nhiều kỳ vọng khi bước chân vào lĩnh vực sáng tạo nội dung. Những ngày đầu xây dựng kênh khá thuận lợi, nhưng sau khi đủ điều kiện bật kiếm tiền, kênh của chị liên tục gặp trục trặc và nhiều lần bị tắt tính năng này. Sau nhiều nỗ lực không mang lại kết quả như mong muốn, chị quyết định dừng lại.

Cũng giống như chị Phương, anh Nghệ (30 tuổi) từng là công nhân, sau đó chuyển sang nghề lái xe. Thấy nhiều người xung quanh thành công với YouTube và có thu nhập đáng kể, anh quyết định thử sức.

Để có được những thước phim chân thật về cuộc sống, những người làm YouTube hay TikTok đã phải băng qua ruộng ngô, lội suối hay leo núi.

Thế nhưng, thực tế nhanh chóng cho anh thấy rằng nghề sáng tạo nội dung không hề dễ dàng như nhiều người vẫn nghĩ.

"Có người làm được, cũng có người không làm được. Công việc này cần sự kiên trì. Không phải cứ bắt đầu là có kết quả ngay. Có khi nửa năm trời không có doanh thu, mình vẫn phải chấp nhận và tiếp tục làm", anh chia sẻ.

Sau những lần tự mình thử nghiệm nhưng chưa đạt được thành công như mong muốn, anh Nghệ quyết định chuyển hướng sang làm quay phim thuê và tham gia sản xuất nội dung cho một kênh có hàng trăm nghìn người theo dõi. Dù không còn là chủ kênh riêng, anh vẫn tiếp tục theo đuổi công việc gắn bó với lĩnh vực sáng tạo nội dung số.

Phía sau ánh hào quang là mồ hôi và sự kiên trì

Nếu câu chuyện của anh Nghệ, chị Phương phản ánh những thử thách mà nhiều người mới bước vào nghề phải đối mặt, thì hành trình của anh Triệu Mạnh Dương (34 tuổi) lại là minh chứng cho sức mạnh của sự bền bỉ.

Hiện là chủ kênh YouTube Lý Thị Ca với gần 1,5 triệu người theo dõi, ít ai biết rằng anh Dương từng trải qua những năm tháng đầy khó khăn trước khi đạt được thành công.

Trước đây, anh Dương là công nhân kỹ thuật tại một xưởng sản xuất. Trong quá trình làm việc, anh tình cờ biết đến YouTube qua những đồng nghiệp thường xuyên chơi game và chia sẻ về khả năng kiếm thêm thu nhập từ nền tảng này.

"Lúc đó mình cũng có máy tính nên tranh thủ mày mò. Ban đầu chỉ là nghịch cho vui thôi. Đến năm 2019, biết có một anh trong làng đang làm YouTube nên mình quyết định về quê tập trung theo đuổi công việc này", anh nhớ lại.

Quyết định trở về quê hương mở ra một hành trình dài đầy thử thách. Không có kinh nghiệm, không có định hướng rõ ràng, anh liên tục thử nghiệm nhiều chủ đề khác nhau trước khi tìm được hướng đi phù hợp.

Khó khăn không chỉ đến từ chuyên môn mà còn từ điều kiện hạ tầng khi đó. Đường sá còn nhiều đoạn đất đá, sóng internet chập chờn. Muốn tải một video lên mạng, anh phải mua nhiều gói dữ liệu 4G và tìm đến những vị trí hiếm hoi có tín hiệu ổn định.

"Lúc ấy muốn đăng video lên cũng rất vất vả. Chỉ có vài chỗ mới bắt được mạng nên phải mang thiết bị đến đó để tải video", anh kể.

Nhưng thử thách lớn nhất lại nằm ở gánh nặng kinh tế. Trong gần ba năm đầu tiên, công việc làm YouTube gần như không mang lại nguồn thu nhập đáng kể.

"Thời gian đó không có tiền đóng mạng, không có tiền lo bỉm sữa cho con. Mọi người xung quanh cũng không hiểu mình đang làm gì. Nhiều khi chỉ có một mình tự quay, đặt máy ở một chỗ rồi chạy sang vị trí khác để ghi hình. Ai cũng thấy rất mơ hồ", anh tâm sự.

Khung cảnh làng quê yên bình với những ngôi nhà sàn và cuộc sống đời thường bình dị của đồng bào vùng cao đã tạo nên sức hút đặc biệt cho các kênh YouTube, TikTok tại Lâm Bình.

Giữa những ngày tháng chật vật ấy, điều giữ anh ở lại với nghề chính là niềm tin và sự kiên trì. Anh tự học mọi thứ từ cách quay phim, dựng hình, đặt tiêu đề cho đến tối ưu hóa kênh thông qua những video hướng dẫn miễn phí trên YouTube.

"Quan trọng nhất là vừa làm vừa học. Sai ở đâu thì sửa ở đó. Cứ kiên trì làm rồi sẽ rút ra được kinh nghiệm cho riêng mình", anh nói.

Sau bảy năm bền bỉ, kênh YouTube Lý Thị Ca đã thu hút gần 1,5 triệu người đăng ký, trở thành một trong những kênh nội dung về cuộc sống vùng cao được yêu thích nhất hiện nay.

Từ kinh nghiệm của bản thân, anh Dương cho rằng những người muốn theo đuổi nghề YouTuber không nên nóng vội.

"Nếu đang có công việc ổn định thì cứ tiếp tục làm. Thời gian rảnh hãy tìm hiểu, học hỏi cách làm nội dung. Sau vài tháng hoặc một năm, nếu thấy thực sự đam mê thì hãy tính tiếp. Đừng vội nghỉ việc rồi đầu tư máy móc khi chưa biết mình sẽ làm gì", anh chia sẻ.

Anh Triệu Mạnh Dương (trái) cho rằng những người muốn theo đuổi nghề YouTuber phải biết kiên trì, không nên nóng vội.

Theo anh, người mới bắt đầu cũng không nên quá phụ thuộc vào việc chạy quảng cáo để tăng lượt xem và người theo dõi.

"Mình nghĩ không nên chạy quảng cáo ngay từ đầu. Cứ để kênh phát triển tự nhiên sẽ tốt hơn. Nếu phụ thuộc vào quảng cáo, đến khi dừng chạy thì nội dung có thể không còn được đề xuất như trước", anh nhận định.

Hoạt động sáng tạo nội dung số trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội

Không chỉ tạo nên những câu chuyện thành công cá nhân, hoạt động sáng tạo nội dung số còn đang mang lại những tác động tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Ông Trương Văn Quang, Chủ tịch UBND xã Lâm Bình, cho biết đội ngũ YouTuber, TikToker và các nhà sáng tạo nội dung số trên địa bàn đã có những đóng góp rõ nét trên nhiều lĩnh vực.

Về kinh tế - xã hội, hoạt động sáng tạo nội dung số đã tạo thêm việc làm, thêm nguồn thu nhập cho nhiều hộ dân, góp phần giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo an ninh trật tự. Nhiều người dân nay đã biết tận dụng cảnh quan thiên nhiên, văn hóa truyền thống và đời sống thường ngày để tạo ra nội dung số, từ đó có thêm thu nhập; cùng với đó là các hoạt động livestream bán hàng, quảng bá, giới thiệu nông sản và dịch vụ du lịch góp phần giải quyết vấn đề đầu ra cho sản phẩm ở địa phương.

Ông Trương Văn Quang, Chủ tịch UBND xã Lâm Bình.

Số liệu tổng hợp của xã cho thấy, năm 2024 tổng doanh thu từ hoạt động của các kênh YouTube, TikTok trên địa bàn đạt khoảng 41,59 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước 965,73 triệu đồng; năm 2025 tổng doanh thu đạt khoảng 40,78 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước 896,83 triệu đồng.

Cùng với đó, đội ngũ YouTuber, TikToker trên địa bàn còn có đóng góp tích cực cho cộng đồng. Trong thời gian qua, các nhà sáng tạo nội dung đã hỗ trợ, đóng góp trên gần 1 tỷ đồng để làm đường giao thông nông thôn, sửa chữa trường lớp học, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và ngày hội khu dân cư.

"Điều đó cho thấy khi hoạt động sáng tạo nội dung số được định hướng đúng, không chỉ tạo thu nhập cho cá nhân mà còn tạo thêm nguồn lực xã hội, khơi dậy tinh thần cộng đồng và trách nhiệm với quê hương", ông Trương Văn Quang nhấn mạnh.

Về khía cạnh đối ngoại, các nhà sáng tạo nội dung đã trở thành những "hướng dẫn viên số", "đại sứ truyền thông tự nhiên" của Lâm Bình. Thông qua các video đời thường, chân thực trong đời sống của đồng bào Tày, Dao, Mông…, hình ảnh Lâm Bình được lan tỏa rộng rãi hơn, đến với nhiều du khách trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, ông Trương Văn Quang cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng hoạt động sáng tạo nội dung số vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều kênh phát triển còn tự phát, kỹ năng xây dựng nội dung, quay dựng, khai thác thương mại điện tử, bảo vệ bản quyền, an toàn thông tin trên không gian mạng chưa đồng đều. Tình trạng nội dung trùng lặp, thiếu đổi mới cũng khiến lượng người xem có xu hướng giảm.

Đội ngũ sáng tạo nội dung số ở Lâm Bình thường chọn địa điểm quay ở nơi yên tĩnh gần suối, khe và bìa rừng.

Trong thời gian tới, xã Lâm Bình sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm. Một là, tiếp tục rà soát, lựa chọn các hộ dân, người sáng tạo nội dung, hộ làm du lịch, cơ sở kinh doanh dịch vụ để tham gia mô hình thí điểm. Hai là, phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông nâng cấp hạ tầng số, mở rộng vùng phủ sóng, từng bước xây dựng wifi cộng đồng, không gian sinh hoạt số, điểm hỗ trợ quay phim, chụp ảnh, livestream. Ba là, tổ chức tập huấn kỹ năng số, kỹ năng quay dựng video, livestream bán hàng, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, an toàn thông tin và ứng xử văn minh trên không gian mạng.

Đặc biệt, xã đang tiếp tục hoàn thiện sản phẩm trải nghiệm "Một ngày làm YouTuber", đồng thời nghiên cứu phát triển thêm nhiều loại hình du lịch gắn với văn hóa bản địa như trải nghiệm làm người dân bản địa, trải nghiệm văn hóa Dao đỏ, tắm rừng, tắm suối, tắm thuốc, ẩm thực dân tộc, du lịch sinh thái, trải nghiệm lòng hồ và các điểm quay phim, chụp ảnh phục vụ sáng tạo nội dung số.

Từ những chiếc điện thoại đặt giữa nương ngô, những đoạn đường đất tìm sóng internet đến các kênh triệu người theo dõi, câu chuyện của những người làm nội dung số ở Lâm Bình không chỉ là hành trình mưu sinh trên không gian mạng. Đó còn là hành trình đưa bản sắc văn hóa vùng cao bước ra thế giới, biến những câu chuyện đời thường nơi bản làng thành động lực phát triển kinh tế và quảng bá hình ảnh quê hương trong thời đại số.

Quốc Tiệp