Ảnh minh họa
Tờ Newsweek cho biết tương lai dự án đường sắt cao tốc tại Texas (Mỹ) đang bị đặt dấu hỏi lớn sau khi thành phố Dallas bất ngờ tạm dừng kế hoạch xây dựng tuyến đường ray trên cao, đúng thời điểm việc cắt giảm gần 1 tỷ USD ngân sách liên bang dành cho đường sắt diễn ra.
Việc cắt giảm 928 triệu USD tài trợ cho các dự án đường sắt cao tốc, cùng hàng loạt rào cản pháp lý và hậu cần ngày càng gia tăng, đang khiến tính khả thi của tuyến đường sắt kết nối Dallas - Fort Worth cũng như kế hoạch tích hợp với tuyến Houston - Dallas đối mặt với nhiều thách thức mới.
Theo ước tính, riêng tuyến đường sắt cao tốc Houston - Dallas cần khoảng 30 tỷ USD để triển khai, trong khi đoạn mở rộng nối Dallas với Fort Worth sẽ cần thêm khoảng 6 tỷ USD.
Ông Michael Morris, Giám đốc vận tải khu vực Texas, cho biết vị trí và thiết kế ga đường sắt cao tốc tại Dallas đã được xác định thông qua nghiên cứu môi trường hoàn tất năm 2020. Ông cảnh báo: “Nếu nhà ga đó thay đổi, dự án đường sắt cao tốc Dallas - Houston sẽ chấm dứt".
Về tổng thể, dự án đường sắt cao tốc Texas từng được kỳ vọng là một trong những công trình giao thông quan trọng tại Mỹ. Theo Reuters, năm 2023, Tập đoàn Đường sắt chở khách quốc gia Mỹ (Amtrak) khởi động kế hoạch hồi sinh dự án Texas Central. Đến năm 2024, Mỹ tiếp tục thúc đẩy kế hoạch xây dựng tuyến đường sắt cao tốc dài khoảng 380 km kết nối Dallas và Houston, với tổng vốn đầu tư dự kiến từ 25 - 30 tỷ USD.
Dự án do Texas Central Partners phối hợp cùng Amtrak phát triển. Nếu hoàn thành, tuyến tàu cao tốc này có thể rút ngắn thời gian di chuyển giữa Dallas và Houston xuống còn khoảng 90 phút, thay vì hơn 3 giờ rưỡi đi ô tô.
Đáng chú ý, Mỹ từng dự kiến sử dụng công nghệ tàu cao tốc Shinkansen của Nhật Bản thay vì công nghệ của Trung Quốc, Đức hay Pháp. Theo Amtrak, hệ thống Texas Central được phát triển dựa trên mẫu tàu “viên đạn” Shinkansen N700S Series của Nhật Bản, dòng tàu được giới thiệu lần đầu năm 2020.
Tờ Building (Anh) cho biết chi phí xây dựng đường sắt cao tốc tại Trung Quốc hiện dao động khoảng 17 - 21 triệu USD/km, thấp hơn đáng kể so với mức 25 - 39 triệu USD/km tại châu Âu. Trong khi đó, theo ResearchGate, chi phí xây dựng đường sắt cao tốc của Nhật Bản vào khoảng 21 - 35 triệu USD/km.
Công nghệ Shinkansen của Nhật Bản nổi tiếng nhờ khả năng vận hành chính xác và an toàn. Hệ thống này kết hợp giữa hạ tầng đường ray chuyên dụng với các nền tảng điều khiển tự động như ATC (Automatic Train Control) và hệ thống quản lý lịch trình thông minh nhằm đảm bảo tàu chạy đúng giờ.
Sự phối hợp giữa phần cứng, phần mềm và năng lực vận hành giúp hệ thống có thể kiểm soát tàu với độ chính xác gần như tuyệt đối, duy trì khoảng cách rất ngắn giữa các đoàn tàu nhưng vẫn đảm bảo an toàn. Nhờ đó, độ trễ trung bình của Shinkansen thường chưa tới một phút.
Ngoài ra, hệ thống Shinkansen còn được đánh giá có độ an toàn rất cao nhờ tuyến đường ray chuyên biệt dành riêng cho tàu tốc độ cao cùng hệ thống ATC có khả năng tự động điều chỉnh tốc độ, duy trì khoảng cách an toàn và cảnh báo sớm nguy cơ động đất.
Tuy nhiên, vào tháng 4/2025, Bộ Giao thông Vận tải Mỹ (U.S. Department of Transportation) thông báo rút lại khoản tài trợ dành cho dự án đường sắt cao tốc Texas. Cơ quan này cho rằng tổng mức đầu tư của dự án đã tăng quá mạnh, khiến kế hoạch trở nên “thiếu thực tế”.
Theo đó, khoản tài trợ trị giá 63,9 triệu USD từng cấp cho Amtrak để triển khai tuyến đường sắt cao tốc Houston - Dallas đã bị chấm dứt.
Ước tính tổng vốn đầu tư của dự án hiện đã vượt 40 tỷ USD, khiến nhiều nhà hoạch định chính sách lo ngại đây sẽ trở thành gánh nặng lớn đối với ngân sách công. Điều này cũng khiến triển vọng đưa công nghệ Shinkansen của Nhật Bản vào vận hành tại Mỹ trở nên mờ nhạt hơn.