Theo nghiên cứu mới được công bố bởi các nhà khoa học thuộc Đại học Cambridge (Anh), đây là lần đầu tiên một loại vaccine có thành phần hoạt tính được AI thiết kế hoàn toàn được đưa vào thử nghiệm lâm sàng trên người. Kết quả ban đầu cho thấy vaccine tạo ra phản ứng miễn dịch ở mức "khiêm tốn", nhưng đủ để chứng minh tính khả thi của phương pháp phát triển vaccine bằng AI.
Loại vaccine thử nghiệm này được phát triển với mục tiêu trở thành một "vaccine phổ quát", có khả năng bảo vệ con người trước nhiều loại virus thuộc cùng một họ, thay vì chỉ nhắm đến một biến thể cụ thể như các vaccine hiện nay.
Các nhà nghiên cứu cho biết vaccine được thiết kế để đối phó với nhóm virus corona từng gây ra nhiều đợt bùng phát nghiêm trọng trên toàn cầu, bao gồm SARS, MERS và Covid-19. Mục tiêu dài hạn là tạo ra một lớp phòng vệ rộng hơn, giúp thế giới chuẩn bị tốt hơn trước các mối đe dọa dịch bệnh mới.
Ông Jonathan Heeney, nhà nghiên cứu tại Đại học Cambridge và đồng tác giả nghiên cứu, nhận định công nghệ AI có thể thay đổi hoàn toàn cách con người phát triển vaccine.
"Chúng tôi đã chuyển quá trình phát triển vaccine từ trạng thái phản ứng sau khi dịch bệnh xuất hiện sang hướng chủ động chuẩn bị cho tương lai", ông cho biết.
Hiện nay, các loại vaccine như vaccine cúm mùa hay Covid-19 thường phải liên tục cập nhật để theo kịp các biến chủng mới của virus. Điều này khiến quá trình nghiên cứu, sản xuất và phân phối luôn chạy đua với tốc độ đột biến của mầm bệnh.
Các nhà khoa học kỳ vọng việc ứng dụng AI có thể giúp xác định trước những đặc điểm chung của nhiều chủng virus, từ đó thiết kế vaccine có phạm vi bảo vệ rộng hơn và duy trì hiệu quả trong thời gian dài hơn.
Dù kết quả thử nghiệm mới chỉ ở giai đoạn đầu và cần thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn để đánh giá hiệu quả thực tế, giới chuyên môn xem đây là bước tiến đáng chú ý trong nỗ lực xây dựng các công cụ phòng chống đại dịch thế hệ mới.
Trong bối cảnh nhiều nghiên cứu gần đây tiếp tục cảnh báo nguy cơ xuất hiện các dịch bệnh mới trên toàn cầu, công nghệ AI đang được kỳ vọng sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc rút ngắn thời gian phát triển vaccine và nâng cao khả năng ứng phó với các cuộc khủng hoảng y tế trong tương lai.