Trước khi gây chú ý cùng với Vinhomes được chọn làm tổng thầu EPC (doanh nghiệp chịu trách nhiệm) cho 5 tuyến metro mới trị giá hơn 1,3 triệu tỷ đồng ở Hà Nội, VinSpeed đã gắn với các dự án đường sắt quy mô lớn từ Nam ra Bắc.
Chuyên gia cho rằng hành trình chinh phục những dự án tỷ đô của VinSpeed là minh chứng rõ nét cho những chuyển động mới của khu vực kinh tế tư nhân.
VinSpeed tham gia vào nhiều dự án đường sắt tốc độ cao với số vốn "khổng lồ" tại TP.HCM và Hà Nội.
Mạng lưới dự án hàng triệu tỷ đồng
VinSpeed là doanh nghiệp nằm trong hệ sinh thái của Vingroup - tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam. VinSpeed có vốn điều lệ 6.000 tỷ đồng, cổ đông lớn nhất của công ty là ông Phạm Nhật Vượng - Chủ tịch Tập đoàn Vingroup.
Dù là cái tên khá mới mẻ nhưng thời gian qua, VinSpeed liên tục “gây sốc” với hàng loạt đề xuất táo bạo nhằm đầu tư vào các dự án đường sắt quy mô lớn từ Bắc vào Nam. Để rồi với uy tín, thương hiệu ngày càng nâng tầm, doanh nghiệp non trẻ nhưng đầy năng lực này lại được UBND TP Hà Nội lựa chọn làm tổng thầu EPC cho 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) mới có vai trò rất quan trọng với hạ tầng của Thủ đô.
Hiện VinSpeed là chủ đầu tư hai dự án đường sắt tốc độ cao đầu tiên tại Việt Nam, gồm tuyến Bến Thành - Cần Giờ dài 54 km tại TP.HCM trị giá hơn 102.000 tỷ đồng và tuyến Hà Nội - Quảng Ninh dài 120 km, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 147.000 tỷ đồng.
Tại phía Nam, tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ là một trong những dự án hạ tầng giao thông trọng điểm của TP.HCM. Dự án này được kỳ vọng kết nối trung tâm TP.HCM với Cần Giờ, khu vực đang được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới gắn với kinh tế biển và du lịch.
Theo quy hoạch, tuyến Bến Thành - Cần Giờ được xây dựng theo tiêu chuẩn đường sắt đôi khổ 1.435 mm, điện khí hóa toàn tuyến và có tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h. Giai đoạn đầu, tuyến sẽ kết nối trực tiếp từ ga Bến Thành đến ga Cần Giờ, đồng thời có khả năng bổ sung thêm các ga trung gian trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.
Với tổng vốn đầu tư dự kiến lên tới hơn 102.000 tỷ đồng, dự án không chỉ góp phần rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ mà còn mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ cho du lịch, dịch vụ, bất động sản và kinh tế biển của khu vực phía Nam thành phố.
Trong dự án này, VinSpeed giữ vai trò là nhà đầu tư và đơn vị triển khai chính. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm nghiên cứu, huy động nguồn vốn, lựa chọn công nghệ, tổ chức thi công và vận hành khai thác tuyến đường sắt sau khi hoàn thành.
Các chuyên gia nhận định, việc VinSpeed tham gia dự án sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ đầu tư nhờ khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa và kinh nghiệm triển khai các dự án quy mô lớn trong hệ sinh thái Vingroup.
Đồng thời, sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân này cũng góp phần giảm áp lực lên ngân sách nhà nước, tạo tiền đề cho mô hình hợp tác công - tư trong phát triển hạ tầng giao thông hiện đại tại Việt Nam.
Mạng lưới công trình có quy mô cả triệu tỷ đồng.
Trong khi đó, tại phía Bắc, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh dài khoảng 120 km. Theo phương án nghiên cứu, tuyến đường có tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h, giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Hạ Long. Ngoài ra, dự án được kỳ vọng tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy phát triển du lịch, thương mại và logistics khu vực phía Bắc.
Trong dự án này, VinSpeed giữ vai trò là đơn vị đề xuất và nhà đầu tư triển khai, đại diện cho tham vọng của khu vực tư nhân Việt Nam trong lĩnh vực hạ tầng giao thông quy mô lớn.
Việc tham gia dự án cũng cho thấy năng lực huy động nguồn lực, tầm nhìn chiến lược và khát vọng làm chủ những công nghệ giao thông tiên tiến trên thế giới của doanh nghiệp. Nếu được triển khai, đây sẽ là một trong những chương trình phát triển đường sắt đô thị có quy mô lớn nhất từ trước đến nay với sự tham gia của khu vực tư nhân.
Và mới đây nhất, VinSpeed chính thức có mặt trong 5 dự án metro của Hà Nội, làm dày thêm hành trình chinh phục những dự án triệu đô trải dài từ Bắc vào Nam của doanh nghiệp này.
Doanh nghiệp tư nhân vào ‘sân chơi’ hạ tầng chiến lược
Nếu 1 thập niên trước, các tập đoàn tư nhân lớn của Việt Nam chủ yếu được biết đến qua bất động sản, bán lẻ hay du lịch thì vài năm gần đây đã xuất hiện một sự chuyển hướng đáng chú ý. Đó là doanh nghiệp tư nhân bắt đầu tham gia vào những lĩnh vực đòi hỏi công nghệ cao, nguồn vốn đầu tư rất lớn và thời gian tích lũy năng lực kéo dài hàng chục năm như xe điện, năng lượng, hạ tầng giao thông.
Và VinSpeed tuy còn non trẻ nhưng đã bắt kịp xu hướng đó, chứng minh cho sự chuyển mình của khu vực kinh tế tư nhân.
Đáng nói, các dự án mà VinSpeed đang theo đuổi đều thuộc nhóm công trình có yêu cầu kỹ thuật và công nghệ đặc biệt phức tạp - điều vẫn được coi là thách thức với năng lực công nghiệp quốc gia.
Trước hết là yếu tố tốc độ. Với định hướng khai thác ở mức 350 km/h, các dự án đường sắt tốc độ cao này đang tiếp cận những tiêu chuẩn tương đương các hệ thống hàng đầu thế giới như Shinkansen của Nhật Bản, TGV của Pháp hay mạng lưới đường sắt cao tốc Trung Quốc…
Khác với đường sắt truyền thống, vận hành ở tốc độ này đòi hỏi sự đồng bộ gần như tuyệt đối từ nền đường, ray, hệ thống điện khí hóa, tín hiệu, điều độ vận hành cho tới các tiêu chuẩn an toàn.
Bên cạnh đó là thách thức về công nghệ ngầm. Các tuyến metro tại Hà Nội và TP.HCM đều đi qua những khu vực có mật độ dân cư cao và địa chất phức tạp. Thực tế cho thấy, tại Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên hay đoạn ngầm tuyến Nhổn - ga Hà Nội, phần lớn công nghệ thi công hầm đều do các nhà thầu quốc tế đảm nhiệm. Điều đó phản ánh mức độ phức tạp rất cao của lĩnh vực này và cho thấy việc làm chủ công nghệ khó có thể diễn ra trong thời gian ngắn.
Không chỉ vậy, hệ thống đường sắt hiện đại còn là sự kết hợp của nhiều ngành công nghiệp nền tảng như: cơ khí, điện khí hóa, điều khiển tự động, công nghệ tín hiệu, vật liệu mới và công nghệ số.
VinSpeed từng cho biết, để chuẩn bị cho “trận đánh” lớn, họ đã nâng khả năng tiếp cận mạng lưới đối tác công nghệ toàn cầu bằng cách ký kết hợp tác với Siemens Mobility - một trong những tập đoàn hàng đầu thế giới về công nghệ đường sắt. Đồng thời, tiếp cận nhiều đơn vị tư vấn và đối tác đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu nhằm nghiên cứu các giải pháp công nghệ tiên tiến.
VinSpeed bắt tay với các tập đoàn lớn trên thế giới để phát triển đường sắt tốc độ cao.
Với việc liên tục tham gia vào những dự án đường sắt, VinSpeed như đang mở màn cho làn sóng doanh nghiệp tư nhân bước vào “sân chơi” hạ tầng chiến lược.
Theo quy hoạch đến năm 2050, Việt Nam sẽ phát triển tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến kết nối liên vùng cùng hàng chục tuyến metro tại Hà Nội và TP.HCM. Quy mô đầu tư dự kiến lên tới hàng chục tỷ USD trong nhiều thập niên tới. Đây được xem là nền tảng để hình thành những doanh nghiệp hạ tầng quy mô lớn của Việt Nam trong tương lai.
TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, nhận định, trong chiến lược này, điều quan trọng không phải là doanh nghiệp Việt Nam có thể đảm nhận bao nhiêu % công việc ngay từ đầu, mà là khả năng từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa theo thời gian.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng lớn nhất trong lịch sử với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, hàng chục tuyến metro và nhiều dự án kết nối liên vùng, vấn đề trọng tâm là liệu Việt Nam có tận dụng được giai đoạn đầu tư hạ tầng quy mô lớn này để hình thành những doanh nghiệp hạ tầng mang tầm vóc khu vực hay không.
Từ trước đến nay, bất động sản là động lực tăng trưởng chính của nhiều tập đoàn tư nhân. Tuy nhiên, khi nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển mới, nhu cầu về hạ tầng hiện đại ngày càng lớn, kéo theo sự dịch chuyển chiến lược của doanh nghiệp.
Và sự xuất hiện của VinSpeed trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao phần nào phản ánh được xu hướng đó. Cùng với sự lan tỏa của VinSpeed, thời gian tới, các doanh nghiệp tư nhân sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò phát triển bất động sản mà sẽ tìm kiếm cơ hội tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực mang tính nền tảng của nền kinh tế như công nghiệp, năng lượng, logistics và hạ tầng giao thông.
Nếu thành công, đây sẽ là bước chuyển đáng kể, giúp khu vực kinh tế tư nhân không chỉ tạo ra tài sản mà còn góp phần nâng cao năng lực công nghiệp quốc gia, tất nhiên tham vọng này cũng đồng nghĩa với việc phải đối mặt với những thách thức chưa từng có.
Và hành trình từ Bến Thành - Cần Giờ đến metro Hà Nội có thể chỉ là những viên gạch đầu tiên cho tham vọng đó.