Cuộc đua "dậy sớm để thành công": Thành công đâu chưa thấy, chỉ thấy nguy cơ suy nhược tăng gấp đôi khi ngày nào cũng ngủ dưới 6 tiếng

5 giờ sáng, khi chuông báo thức vang lên lần thứ ba, Thu Hoài vẫn chưa thể rời khỏi giường.

Là sinh viên năm nhất, Hoài luôn cảm thấy một ngày 24 tiếng là không đủ. Ban ngày lên giảng đường, chiều đi làm thêm, tối tham gia câu lạc bộ và hoàn thành bài tập. Trên mạng xã hội, cô liên tục bắt gặp những video truyền cảm hứng về việc “dậy sớm để thành công”, những người tập thể dục, đọc sách, làm việc khi thành phố còn chưa thức giấc.

Hoài quyết định thử làm theo. Nhưng để theo kịp lịch trình dày đặc, cô thường phải thức khuya hoàn thành bài tập và công việc làm thêm. Có những ngày chỉ ngủ khoảng 4-5 tiếng nhưng vẫn cố ép bản thân thức dậy lúc bình minh. Kết quả là cả ngày mệt mỏi, mất tập trung trên lớp và liên tục phải uống cà phê để tỉnh táo.

"Tôi muốn làm được nhiều việc hơn nhưng càng cố gắng lại càng kiệt sức", Hoài chia sẻ.

Câu chuyện của Hoài phản ánh tâm lý chung của không ít người trẻ hiện nay. Trong khi dậy sớm đang được xem như một biểu tượng của sự kỷ luật và thành công, nhiều người lại bỏ qua một yếu tố quan trọng hơn: giấc ngủ.

Áp lực phải năng suất mọi lúc

Những năm gần đây, các khái niệm như "Miracle Morning" hay "morning routine" xuất hiện dày đặc trên TikTok, YouTube và Instagram. Hàng loạt doanh nhân, người nổi tiếng chia sẻ việc thức dậy từ 5 giờ sáng để tập thể dục, đọc sách hoặc làm việc trước khi bắt đầu ngày mới.

Không khó hiểu khi nhiều người trẻ xem đây là công thức để nâng cấp bản thân. Trong bối cảnh vừa học tập, vừa làm thêm, vừa phát triển kỹ năng và xây dựng các mối quan hệ xã hội, cảm giác thiếu thời gian trở thành điều quen thuộc.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người đang cố kéo dài thời gian thức thay vì sử dụng thời gian hiệu quả hơn. Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 35% người trưởng thành ngủ dưới 7 giờ mỗi đêm, mức được xem là không đủ cho nhu cầu sức khỏe bình thường của cơ thể.

Trong khi đó, văn hóa "luôn phải năng suất" đang khiến không ít người trẻ mặc định rằng ngủ ít là biểu hiện của sự chăm chỉ. Nhưng khoa học lại cho thấy điều ngược lại.

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng mọi người đều nên thức dậy từ 5 giờ sáng.

Theo Sleep Foundation, mỗi người sở hữu một "chronotype" hay nhịp sinh học riêng, quyết định thời điểm cơ thể cảm thấy tỉnh táo hoặc buồn ngủ nhất trong ngày. Tổ chức này nhấn mạnh rằng chronotype chịu ảnh hưởng đáng kể từ yếu tố di truyền và không phải ai cũng được lập trình để trở thành người có thể bắt đầu ngày mới từ sáng sớm (Morning person).

Nói cách khác, có người làm việc hiệu quả nhất vào lúc 6 giờ sáng, nhưng cũng có người đạt hiệu suất cao nhất vào buổi tối. Việc cố ép bản thân theo lịch trình của người khác đôi khi lại làm giảm năng suất thay vì cải thiện nó.

Các nghiên cứu về sức khỏe sinh viên cũng cho thấy giấc ngủ có vai trò quan trọng hơn thời điểm thức dậy. Một nghiên cứu trên 17.465 sinh viên thuộc 24 quốc gia, được công bố trên PubMed, phát hiện những người ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ tự đánh giá sức khỏe kém cao gần gấp đôi so với nhóm ngủ từ 7-8 giờ.

Hiệp hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) và Sleep Research Society cũng khuyến nghị người trưởng thành nên ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm để duy trì sức khỏe tối ưu. Trong tuyên bố đồng thuận của hai tổ chức này, các chuyên gia khẳng định ngủ từ 6 giờ trở xuống mỗi đêm là không đủ để duy trì sức khỏe và sự an toàn lâu dài.

Tiến sĩ Nathaniel F. Watson, Chủ tịch nhiệm kỳ tới của Hiệp hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM), đồng thời là điều phối viên Hội đồng chuyên gia xây dựng Tuyên bố Đồng thuận trong thời điểm công bố khuyến nghị, nhận định: "Giấc ngủ quan trọng đối với sức khỏe cũng như chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện thể chất thường xuyên".

Điều đó có nghĩa rằng một sinh viên ngủ đủ 7-8 tiếng và thức dậy lúc 7 giờ sáng hoàn toàn có thể học tập hiệu quả hơn người chỉ ngủ 4-5 tiếng nhưng cố gắng dậy từ lúc bình minh.

Thành công không bắt đầu từ chiếc đồng hồ báo thức

Nhiều chuyên gia giấc ngủ cho rằng câu hỏi quan trọng không phải là "Bạn thức dậy lúc mấy giờ?" mà là "Bạn ngủ được bao nhiêu giờ và có thực sự được nghỉ ngơi hay không?".

Theo CDC, người trưởng thành từ 18 đến 60 tuổi nên ngủ từ 7 giờ trở lên mỗi đêm để đảm bảo sức khỏe thể chất và tinh thần.

Thay vì cố gắng "hack" giấc ngủ, các chuyên gia khuyến nghị người trẻ nên điều chỉnh giờ đi ngủ trước khi nghĩ tới việc dậy sớm. Nếu muốn thức dậy sớm hơn một giờ, giải pháp hợp lý nhất là đi ngủ sớm hơn một giờ.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp lại khối lượng công việc cũng quan trọng không kém. Nhiều sinh viên hiện nay muốn vừa học giỏi, vừa làm thêm, vừa tham gia hoạt động ngoại khóa, vừa phát triển kỹ năng cá nhân. Nhưng quản lý thời gian không đồng nghĩa với việc nhét thêm thật nhiều việc vào lịch trình mỗi ngày.

Sau nhiều lần thất bại với thử thách dậy từ 5 giờ sáng, Thu Hoài nhận ra điều mình cần không phải là thức dậy sớm hơn mà là ngủ đủ hơn. Cô bắt đầu cắt bớt một số hoạt động, đi ngủ trước 11 giờ và không còn ép bản thân chạy theo lịch trình của những người nổi tiếng trên mạng.

Có lẽ thành công không bắt đầu từ chiếc đồng hồ báo thức. Thành công bắt đầu từ việc hiểu cơ thể bản thân cần gì và biết cách duy trì nguồn năng lượng đủ lâu cho một hành trình dài phía trước./

Lâm Mộc