Trong nhiều năm, Apple luôn được xem là khách hàng quyền lực bậc nhất của ngành bán dẫn. Với quy mô mua hàng khổng lồ, hãng có thể đàm phán mức giá rất thấp với các nhà cung cấp linh kiện, từ màn hình, chip xử lý cho tới bộ nhớ.
Thế nhưng sau khi Apple vừa thông báo tăng giá hàng loạt sản phẩm vì chi phí bộ nhớ leo thang, một lãnh đạo cấp cao của Micron lại đưa ra phát biểu khiến nhiều người chú ý khi cho rằng chính cách thị trường vận hành trong quá khứ đã góp phần tạo nên tình trạng hiện nay.
Apple vừa phải tăng giá tất cả các sản phẩm của mình do giá chip nhớ tăng cao
Trong cuộc phỏng vấn với The Wall Street Journal , Giám đốc Kinh doanh Micron Sumit Sadana cho biết trong giai đoạn thị trường bộ nhớ suy giảm vào năm 2023, nhiều khách hàng đã liên tục gây sức ép để mua chip với mức giá rất thấp. Theo ông, khi giá bán bị kéo xuống dưới mức có thể duy trì lợi nhuận, các hãng sản xuất buộc phải cắt giảm hoặc trì hoãn kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất vì không còn đủ động lực đầu tư.
Dù không nêu đích danh Apple, bài viết cho biết phát biểu này được đặt trong bối cảnh Apple từ lâu nổi tiếng với khả năng đàm phán rất quyết liệt cùng các nhà cung cấp và chỉ ít giờ trước đó, chính Apple cũng vừa công bố tăng giá nhiều dòng sản phẩm như Mac, iPad, Apple TV, HomePod và Vision Pro.
Trước đó, CEO Tim Cook thừa nhận Apple gần như không còn lựa chọn nào khác khi giá DRAM và NAND tăng nhanh hơn dự kiến. Ông mô tả tình trạng thiếu hụt hiện nay giống như một "trận đại hồng thủy trăm năm mới có một lần", khiến chi phí linh kiện tăng mạnh và buộc công ty phải điều chỉnh giá bán.
Chính tại thời điểm đó, lập luận của Micron tạo nên một nghịch lý đáng chú ý. Theo Sumit Sadana, việc thị trường duy trì mức giá quá thấp trong thời gian dài đã khiến nhiều dự án mở rộng nhà máy bị hủy bỏ hoặc trì hoãn.
Đến khi AI bùng nổ, nhu cầu đối với bộ nhớ, đặc biệt là các dòng DRAM và HBM phục vụ trung tâm dữ liệu, tăng nhanh hơn nhiều so với khả năng mở rộng nguồn cung. Hệ quả là giá chip nhớ tăng mạnh và ngay cả những khách hàng lớn nhất cũng không còn được hưởng lợi từ vị thế đàm phán như trước.
CEO Tim Cook của Apple
Nói cách khác, Micron cho rằng môi trường giá thấp trong quá khứ có thể đã góp phần tạo ra cuộc khủng hoảng nguồn cung mà toàn ngành đang phải đối mặt. Và trong bối cảnh đó, Apple cũng trở thành một trong những doanh nghiệp chịu tác động khi chi phí bộ nhớ tăng lên mức buộc hãng phải điều chỉnh giá sản phẩm.
Diễn biến này cũng phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cán cân quyền lực của ngành bán dẫn. Nếu trước đây các nhà sản xuất bộ nhớ thường phải cạnh tranh quyết liệt để giành đơn hàng từ những khách hàng lớn như Apple, thì cơn sốt AI đã khiến vị thế của họ thay đổi nhanh chóng. Bộ nhớ hiệu năng cao trở thành tài nguyên khan hiếm, trong khi các hãng sản xuất lại nắm trong tay năng lực cung ứng mà cả ngành công nghệ đều cần.
Điều đó cũng được thể hiện qua kết quả kinh doanh mới nhất của Micron. Công ty ghi nhận doanh thu tăng mạnh, biên lợi nhuận cải thiện đáng kể và cho biết đã ký các hợp đồng cung ứng dài hạn trị giá khoảng 100 tỷ USD với 16 khách hàng lớn. Những con số này cho thấy khi AI trở thành động lực chính của ngành bán dẫn, quyền thương lượng đang dần dịch chuyển từ phía khách hàng sang các nhà sản xuất bộ nhớ.
Dĩ nhiên, rất khó khẳng định chính sách mua hàng của bất kỳ doanh nghiệp nào là nguyên nhân duy nhất dẫn tới tình trạng thiếu hụt chip nhớ hiện nay. Sự bùng nổ của AI, nhu cầu HBM tăng đột biến và chu kỳ đầu tư của toàn ngành đều là những yếu tố quan trọng.
Tuy nhiên, phát biểu của CEO Micron vẫn cho thấy một góc nhìn đáng chú ý: lợi thế đàm phán từng giúp các hãng công nghệ tiết kiệm hàng tỷ USD trong quá khứ có thể cũng là một trong những yếu tố khiến toàn ngành thiếu động lực mở rộng sản xuất, để rồi khi nhu cầu bùng nổ, chính những khách hàng lớn nhất cũng phải chấp nhận mức giá mà trước đây họ từng cố gắng kéo xuống.