Ảnh: Bộ KH&CN
Thực hiện chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược, Bộ KH&CN được giao chủ trì xây dựng, ban hành bộ tiêu chuẩn về công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, hoàn thành trong tháng 6/2026.
Bộ KH&CN đã giao Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia (Ban kỹ thuật TCVN) nghiên cứu, rà soát Danh mục tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài phục vụ công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược.
Căn cứ Quyết định số 21/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược và Quyết định số 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, trên cơ sở ý kiến góp ý của các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức liên quan, Bộ KH&CN đã ban hành Quyết định số 2778/QĐ-BKHCN ngày 14/6/2026 ban hành Danh mục tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài về sản phẩm công nghệ chiến lược và Hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn, tiêu chí lựa chọn nội dung xây dựng TCVN phục vụ phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.
Theo đó, Danh mục gồm 3.030 tiêu chuẩn, trong đó có 1.150 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và 1.880 tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài. Đây là hệ thống tiêu chuẩn có quy mô lớn, bao phủ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược thuộc nhiều lĩnh vực trọng điểm của nền kinh tế.
Trong đó, nhóm các sản phẩm công nghệ chiến lược đã có thị trường và có khả năng tạo tác động lớn đến phát triển kinh tế gồm 22 lĩnh vực với tổng số 1.632 tiêu chuẩn.
Nổi bật là các lĩnh vực như mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và trí tuệ nhân tạo chuyên ngành; AI camera xử lý tại biên; nền tảng điện toán đám mây; hạ tầng mạng chuỗi khối và hệ thống truy xuất nguồn gốc; thiết bị và hệ thống mạng di động 5G/5G-Advanced; giải pháp bảo mật và an ninh mạng cho hạ tầng quan trọng và cơ sở dữ liệu quốc gia; robot di động tự hành và robot công nghiệp…
Đối với nhóm sản phẩm công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai và công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng, Danh mục gồm 1.398 tiêu chuẩn.
Các lĩnh vực được ưu tiên gồm chip chuyên dụng; truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử và cảm biến lượng tử; công nghệ biển sâu và năng lượng ngoài khơi; lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ; vệ tinh và chùm vệ tinh quỹ đạo thấp quan sát Trái đất; nền tảng công nghiệp, phương tiện, thiết bị và hệ thống tích hợp đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị…
Theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn thì cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam có thể áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài. Do đó, khuyến khích các cơ quan, tổ chức áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài trong Danh mục tiêu chuẩn về sản phẩm công nghệ chiến lược để đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thực tiễn.
Đồng thời, ưu tiên xây dựng TCVN khi cần tạo lợi thế cạnh tranh cho Việt Nam dựa trên: Kết quả R&D của tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam; chấp nhận 100% tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài; chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài có sửa đổi.
TCVN được xây dựng cần tuân thủ điều ước quốc tế, quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, tuân thủ chính sách về bảo vệ bản quyền tiêu chuẩn của các tổ chức giữ bản quyền tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài. Trước mắt tập trung vào các lĩnh vực do Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ, ngành tại Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 06/5/2026.
Cùng với Danh mục tiêu chuẩn, Quyết định cũng ban hành Hướng dẫn khung định hướng áp dụng tiêu chuẩn và tiêu chí lựa chọn nội dung xây dựng TCVN phục vụ phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là cơ sở để các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức liên quan tham khảo, lựa chọn và áp dụng tiêu chuẩn phù hợp trong quá trình nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược.