Vì sao Hà Nội chọn xã Thư Lâm, Phúc Thịnh thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa?

UBND Thành phố Hà Nội vừa ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn thành phố. Theo Đề án, thành phố lựa chọn hai xã liền kề là Phúc Thịnh và Thư Lâm để triển khai song song.

Đây là địa bàn hội tụ các tiêu chí về tổ chức không gian phát triển, còn nhiều dư địa, có vị trí tương đối độc lập, thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính và hành lang xanh, phù hợp phát triển theo hướng đô thị xanh, thông minh, bền vững.

Tổng diện tích tự nhiên của hai xã là 86,53 km2, dân số hiện gần 199.000 người, thu nhập bình quân đầu người khoảng 90 triệu đồng một năm.

Việc lựa chọn hai xã liền kề nhằm kiểm nghiệm khả năng tổ chức không gian phát triển trên quy mô lớn, đánh giá cơ chế phối hợp liên xã về hạ tầng, dịch vụ công, quản trị dân cư và phát triển kinh tế vùng. Sau khi mô hình cơ bản hoàn thiện, Hà Nội sẽ nghiên cứu báo cáo Trung ương xem xét cho phép hợp nhất hai xã theo thẩm quyền để hình thành một đơn vị hành chính mới.

Về lộ trình thực hiện, trong năm 2026, thành phố tập trung hoàn thiện, ban hành đề án; xây dựng kế hoạch triển khai; kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành; xác định nhiệm vụ ưu tiên, nhu cầu và phương án bố trí nhân lực.

Giai đoạn 2027-2030, thành phố tổ chức triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm, qua đó thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đến năm 2030, thành phố tổ chức sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm, hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách và phương thức thực hiện. Đây là cơ sở xem xét mở rộng, nhân rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo.

Một góc xã Thư Lâm nhìn từ trên cao (Ảnh: Hữu Thắng).

Theo Đề án, Phúc Thịnh có diện tích tự nhiên 42,69 km2 với gần 96.000 dân. Nơi đây đã hình thành các thôn làng, khu dân cư, cụm công nghiệp và khu tái định cư khoảng 1.203 ha; khoảng 3.065 ha đang được đầu tư phát triển và còn khoảng 459 ha đất chưa có dự án, chủ yếu nằm ven đầm Vân Trì và phía bắc đường Vành đai 3, được quy hoạch cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật.

Xã không còn hộ nghèo và chỉ có 57 hộ cận nghèo. Dự toán thu ngân sách năm 2026 đạt gần 1.880 tỷ đồng, trong đó nguồn thu từ sản xuất kinh doanh và đất đai chiếm tỷ trọng lớn, tạo nguồn lực để đầu tư hạ tầng và phát triển đô thị. Trên địa bàn đang triển khai 53 dự án đầu tư ngoài ngân sách.

Một trong những lợi thế nổi bật của Phúc Thịnh là vị trí cửa ngõ phía Bắc Thủ đô, tiếp giáp sông Hồng, gần cầu Nhật Tân, cầu Thăng Long và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Địa phương có lợi thế kết nối đồng thời đường bộ, đường thủy và đường hàng không, nằm trên hành lang phát triển quan trọng giữa trung tâm Hà Nội với vùng động lực phía Bắc.

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Phúc Thịnh nằm trong cực tăng trưởng phía Bắc, được định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, logistics và công nghệ cao gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Toàn bộ địa bàn đã được phủ kín quy hoạch phân khu đô thị, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các dự án đầu tư lớn.

Xã Phúc Thịnh có diện tích tự nhiên 42,69 km2 với gần 96.000 dân (Ảnh: Hữu Thắng).

Năm 2025, tổng sản phẩm của xã đạt gần 19.716 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người khoảng 90,9 triệu đồng. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh sang công nghiệp - xây dựng với tỷ trọng gần 70%; thương mại - dịch vụ chiếm hơn 26%; nông nghiệp còn hơn 4%.

Trên địa bàn hiện có gần 1.600 doanh nghiệp và hơn 2.200 hộ kinh doanh, tạo nền tảng thuận lợi để phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và các chuỗi liên kết sản xuất.

Xã Thư Lâm có diện tích tự nhiên 43,84 km2 với khoảng 102.800 dân. Xã còn khoảng 1.276 ha đang được đầu tư phát triển và hơn 600 ha đất chưa có dự án, tập trung dọc sông Cà Lồ và khu vực giáp tỉnh Bắc Ninh. Phần lớn diện tích được quy hoạch cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật, tạo điều kiện phát triển các không gian sinh thái và công trình công cộng.

Thành phố đánh giá Thư Lâm còn đủ không gian để triển khai đồng thời nhiều chính sách mới. Toàn bộ địa bàn đã được phủ kín quy hoạch phân khu đô thị, tạo cơ sở pháp lý để triển khai nhanh các dự án đầu tư và tổ chức lại không gian phát triển.

Địa phương cũng có lợi thế kết nối với các tuyến giao thông lớn và các khu vực phát triển phía Bắc Thủ đô, tạo điều kiện thu hút đầu tư và mở rộng không gian đô thị.

Xã Thư Lâm có diện tích tự nhiên 43,84 km2 với khoảng 102.800 dân (Ảnh: Hữu Thắng).

Năm 2025, tổng sản phẩm của xã đạt khoảng 9.343 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người gần 88 triệu đồng. Công nghiệp - xây dựng chiếm 53% cơ cấu kinh tế; thương mại - dịch vụ gần 35%; nông nghiệp khoảng 12%.

Dự toán thu ngân sách năm 2026 đạt hơn 1.837 tỷ đồng. Trên địa bàn đang triển khai 14 dự án đầu tư ngoài ngân sách với tổng diện tích khoảng 1.276 ha. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để địa phương hoàn thiện hạ tầng và triển khai các mục tiêu của mô hình thí điểm.

Ngoài hai xã được lựa chọn thí điểm, 124 xã, phường còn lại của Hà Nội sẽ áp dụng các tiêu chí phù hợp ngay từ năm 2026.