Đừng trách mỹ phẩm vô dụng khi vẫn tiêu thụ đường thường xuyên: Chỉ 25g đường mỗi ngày, coi chừng da chảy xệ, già nua trước tuổi

Trà sữa, nước ngọt hay bánh ngọt đã trở thành món ăn "giải tỏa căng thẳng" quen thuộc của không ít người trẻ.

Tuy nhiên, phía sau vị ngọt dễ gây "nghiện" ấy là một cơ chế sinh học ít được chú ý mang tên glycation (đường hóa), quá trình được nhiều nghiên cứu xác định có liên quan đến sự suy giảm chất lượng collagen và đẩy nhanh lão hóa da.

Glycation xảy ra khi lượng đường dư thừa trong máu kết hợp với protein hoặc chất béo để tạo thành các Advanced Glycation End Products (AGEs).

Các hợp chất này có khả năng liên kết chéo với collagen và elastin, khiến hai loại protein quan trọng quyết định độ săn chắc và đàn hồi của làn da trở nên cứng hơn, giòn hơn và khó phục hồi hơn.

Theo tổng quan nghiên cứu "Sugar Sag: Glycation and the Role of Diet in Aging Skin" của Harrison P. Nguyen và Rajani Katta, sự tích tụ AGEs có liên quan đến các biểu hiện như nếp nhăn, da chảy xệ, giảm khả năng lành thương và lão hóa da sớm.

Không chỉ tác động trực tiếp lên collagen, AGEs còn thúc đẩy stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể, làm suy giảm khả năng sửa chữa tế bào và khiến làn da dễ bị tổn thương hơn trước tia cực tím cũng như các tác nhân từ môi trường.

Đây là lý do nhiều chuyên gia da liễu xem glycation là một trong những yếu tố nội sinh góp phần làm tăng tốc quá trình lão hóa, bên cạnh tuổi tác và ánh nắng mặt trời.

Dù vậy, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng đường không phải là nguyên nhân duy nhất gây lão hóa. Quá trình này chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố như di truyền, giấc ngủ, ô nhiễm, hút thuốc, tia UV và chế độ dinh dưỡng.

Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung trong thời gian dài có thể làm gia tăng tốc độ hình thành AGEs, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe làn da.

Để hạn chế những tác động này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành và trẻ em nên giảm lượng đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày, tương đương khoảng 50g/ngày với khẩu phần 2.000 kcal.

Điều đáng chú ý là mức 25g không phải "ngưỡng gây lão hóa", mà là khuyến nghị giúp giảm nguy cơ của nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến đường. Tuy nhiên, trong bối cảnh người trẻ ngày càng tiêu thụ nhiều đồ uống có đường, việc vượt ngưỡng này đang diễn ra phổ biến hơn nhiều người nghĩ.

"Đường ẩn" trong thực phẩm chế biến sẵn: Mối nguy đối với sức khỏe người trẻ

Nếu trước đây đường chủ yếu đến từ bánh kẹo thì hiện nay, lượng đường bổ sung lại xuất hiện trong rất nhiều thực phẩm chế biến sẵn như trà sữa, nước ngọt, ngũ cốc ăn sáng, sữa chua có hương vị, nước sốt hay cà phê đóng chai.

Đây cũng là lý do các chuyên gia gọi chúng là "đường ẩn", bởi người tiêu dùng rất khó nhận biết tổng lượng đường đã nạp vào cơ thể nếu chỉ dựa vào cảm nhận vị giác.

Theo WHO, một lon nước ngọt có ga có thể chứa tới khoảng 40g đường tự do, tương đương khoảng 10 thìa cà phê đường, gần gấp đôi mức 25g/ngày được khuyến nghị để mang lại thêm lợi ích sức khỏe.

Chỉ một lon nước ngọt hoặc một ly trà sữa cỡ lớn đã có thể khiến lượng đường tiêu thụ trong ngày tiến sát hoặc vượt ngưỡng khuyến nghị.

Khi cộng thêm lượng đường từ các bữa ăn và đồ ăn vặt, nhiều người trẻ vô tình duy trì chế độ ăn có hàm lượng đường cao trong thời gian dài mà không nhận ra.

Những thay đổi này không chỉ thể hiện qua các con số mà còn được cảm nhận rõ trong cuộc sống của nhiều người trẻ.

Phạm Thị Lan, sinh viên tại Hà Nội, cho biết từng có thời gian gần như ngày nào cũng uống trà sữa hoặc nước ngọt vì cho rằng đây là cách giúp tỉnh táo sau những giờ học căng thẳng.

"Có giai đoạn gần như ngày nào cũng phải có đồ ngọt mới thấy tỉnh táo. Sau khoảng hơn một năm, da bắt đầu nổi mụn nhiều hơn, xỉn màu, dễ đổ dầu và rất lâu mới phục hồi sau mỗi đợt mụn."

Lan chia sẻ thêm: "Khi điều chỉnh chế độ ăn, cắt bớt đồ uống nhiều đường và ăn nhiều rau quả hơn, làn da cải thiện rõ rệt, đồng thời cơ thể cũng bớt mệt mỏi."

Trải nghiệm trên không thể khẳng định mối quan hệ nhân quả tuyệt đối, song nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều đường có liên quan đến tình trạng viêm mạn tính và rối loạn chuyển hóa, những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe làn da và quá trình lão hóa.

"Sugar detox" - Từ xu hướng sống khỏe đến cơ hội cho ngành thực phẩm

Khi nhận thức về tác động của đường đối với sức khỏe ngày càng tăng, Sugar detox (cắt giảm đường bổ sung) dần trở thành xu hướng được nhiều người trẻ lựa chọn.

Khác với quan niệm loại bỏ hoàn toàn đường, phương pháp này hướng đến việc hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo và thực phẩm siêu chế biến, đồng thời ưu tiên thực phẩm tươi, rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn chất béo lành mạnh.

Theo Harvard T.H. Chan School of Public Health, chế độ ăn giàu thực phẩm tự nhiên và hạn chế đường bổ sung giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính, đồng thời góp phần hạn chế stress oxy hóa và phản ứng viêm, những yếu tố liên quan đến quá trình lão hóa của cơ thể.

Xu hướng này cũng tạo ra động lực để thị trường thực phẩm và đồ uống thay đổi. Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đã phát triển các dòng sản phẩm giảm đường, không đường hoặc sử dụng chất tạo ngọt thay thế nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng lành mạnh.

Song song đó, việc công khai bảng thành phần dinh dưỡng và cải tiến công nghệ chế biến giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở để lựa chọn sản phẩm phù hợp với lối sống khỏe.

Các chuyên gia cho rằng chống lão hóa không thể chỉ trông chờ vào mỹ phẩm hay các can thiệp thẩm mỹ. Một chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc, tập luyện thường xuyên và kiểm soát lượng đường tiêu thụ mới là nền tảng để duy trì sức khỏe lâu dài.

Trong bối cảnh người Việt ngày càng quan tâm đến sức khỏe chủ động, xu hướng cắt giảm đường không chỉ góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng mà còn mở ra cơ hội cho ngành thực phẩm phát triển theo hướng bền vững, minh bạch và thân thiện hơn với sức khỏe cộng đồng./

Mai Mai