"Được tận tay chạm vào kỷ vật của cha"

Kỷ niệm vô giá của một thời hoa lửa

Sáng 24/7, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai tổ chức lễ trao trả hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B cho thân nhân các gia đình. Không ồn ào hay cầu kỳ, buổi lễ diễn ra trong không khí xúc động khi từng bộ hồ sơ được xướng tên, từng người con, người cháu lặng lẽ bước lên nhận lại những kỷ vật - một phần ký ức, một phần cuộc đời của cha ông mình.

Gia đình thân nhân của các cán bộ đi B xúc động xem lại kỷ vật của của cha ông mình - những cán bộ đi B ngay tại Trung tâm lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai sáng 24/7

Năm 1954, sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, đất nước ta tạm thời bị chia cắt. Để chi viện cho miền Nam ruột thịt, hàng trăm đoàn cán bộ đã tình nguyện bí mật vượt dãy Trường Sơn, thực hiện nhiệm vụ với mật danh "đi B". Do yêu cầu bảo mật, toàn bộ hồ sơ, kỷ vật và tư trang cá nhân của các đồng chí đều được gửi lại Ủy ban Thống nhất Chính phủ lưu giữ, như một lời hẹn rằng sẽ có ngày những kỷ vật ấy trở về với chính chủ.

Lời hẹn ấy kéo dài suốt nhiều thập kỷ. Đến năm 2010, toàn bộ hồ sơ mới được bàn giao cho Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai. Từ đó, đơn vị từng bước tiến hành xác minh, tìm kiếm chủ nhân hoặc thân nhân của từng bộ hồ sơ để trao trả.

Theo ông Lâm Trường Định, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai, bên trong mỗi bộ hồ sơ lưu giữ cả một phần cuộc đời của những người cán bộ đi B, với sơ yếu lý lịch, phiếu cán bộ, thẻ Đảng, sổ Đoàn, huân chương, huy chương, bằng khen, giấy khen, album ảnh, nhật ký, sổ tay...

"Đó không đơn thuần là những giấy tờ cũ, mà là những dấu tích còn lại của một thế hệ đã dành trọn tuổi trẻ, lý tưởng và tình yêu đất nước cho những năm tháng chiến đấu, cống hiến", ông Định chia sẻ.

Trung tâm lưu trữ trao kỷ vật cho 10 gia đình trong sáng 24/7

Khi những kỷ vật trở về với gia đình

Trong số những cán bộ đi B năm xưa, có không ít người đã mãi mãi không trở về, để lại phía sau gia đình, người thân, mẹ già, con nhỏ, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Hơn bảy thập kỷ trôi qua, trong không khí trang nghiêm và xúc động của buổi lễ, những kỷ vật được trao lại không chỉ gợi nhắc một thời kỳ chiến đấu đầy gian khổ, hy sinh mà còn là sự kết nối ký ức giữa các cán bộ đi B và thân nhân của họ với một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc.

Tại buổi lễ, 10 gia đình có thân nhân là cán bộ đi B, nguyên quán tỉnh Bình Định (trước đây), đã được trao lại hồ sơ và những kỷ vật của người thân sau nhiều thập kỷ lưu giữ.

Bà Thái Thị Thự xúc động nhận lại kỷ vật của cha sau 70 năm

Bà Thái Thị Thự (77 tuổi), con gái của cán bộ đi B Thái Bá, không giấu được xúc động khi cầm trên tay những kỷ vật của cha. 

Bà nghẹn ngào chia sẻ: "Sau hơn 70 năm, được tận tay nhận lại những cuốn sổ, tấm ảnh, giấy tờ và kỷ vật gắn bó với cha tôi là niềm hạnh phúc lớn lao. Bản thân tôi rất may mắn khi được theo cha ra miền Bắc, rồi sau đó lại cùng cha đi B trở vào miền Nam. Hôm nay, được tận mắt nhìn, tận tay chạm vào những kỷ vật của cha trong những năm tháng ấy, tôi càng thấy xúc động. Những hiện vật này không chỉ là tài sản vô giá của mỗi gia đình mà còn giúp thế hệ hôm nay hiểu sâu sắc hơn về sự hy sinh, cống hiến của lớp người đi trước vì độc lập dân tộc".

Cảm xúc của bà Thự cũng là tâm trạng chung của nhiều thân nhân cán bộ đi B có mặt tại buổi lễ. Với họ, những kỷ vật được trao trả không chỉ là ký ức của một gia đình, mà còn là minh chứng sống động về sự hy sinh, cống hiến của cha ông cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Những kỷ vật, hồ sơ của cán bộ đi B được Trung tâm lưu trữ lịch sử tỉnh Gia Lai tiếp nhận, xác minh và trao trả 

Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Đại Thắng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Gia Lai, cho hay việc trao trả hồ sơ, kỷ vật đúng vào dịp kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ mang nhiều ý nghĩa hơn một nghi thức hành chính. Đây là cách để bày tỏ lòng biết ơn với những cán bộ, chiến sĩ đã hiến dâng tuổi thanh xuân, lý tưởng và cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ông cũng nhìn nhận, hoạt động này không chỉ giúp các gia đình tìm lại ký ức thiêng liêng, mà còn góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, sự tự hào dân tộc trong thế hệ trẻ, tiếp nối đạo lý "uống nước nhớ nguồn" ăn sâu trong văn hóa người Việt.

Cũng tại đây, ông đề nghị Trung tâm Lưu trữ lịch sử tiếp tục công việc xác minh, tìm kiếm thân nhân của những cán bộ đi B mà hồ sơ vẫn còn nằm trong kho lưu trữ, chưa tìm được người nhận. "Đây không đơn thuần là nhiệm vụ là nhiệm vụ của ngành lưu trữ, mà là một cách để những ký ức của một thời hoa lửa không bị lãng quên, được gìn giữ và kể lại cho những thế hệ sau", ông Thắng nói.

Gia Lai phát động truyền thông, mở rộng nguồn tin tìm kiếm liệt sĩ trong

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban chỉ đạo 515 tỉnh Gia Lai đã quy tập và đưa về nước 18 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Campuchia; đồng thời triển khai quyết liệt "Chiến dịch 500 ngày đêm" tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.