Khu Đông TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ khi hàng loạt dự án giao thông quy mô lớn đồng loạt được triển khai. Không chỉ giải quyết những điểm nghẽn hạ tầng kéo dài nhiều năm, các công trình còn tạo nền tảng để khu vực này trở thành “mặt tiền” của siêu đô thị TP.HCM trong tương lai.
Metro mở đường cho siêu đô thị TP.HCM
Theo định hướng phát triển, cửa ngõ phía Đông sẽ là cực tăng trưởng của vùng đổi mới sáng tạo, nơi tập trung các trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học - công nghệ cùng hệ thống đô thị hiện đại. Đây cũng là không gian chiến lược kết nối trực tiếp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành và sẽ giữ vai trò trung tâm mới khi khu trung tâm hành chính - chính trị tại Thủ Thiêm hoàn thành.
Dự án nút giao An Phú - cửa ngõ phía Đông kết nối trực tiếp với sân bay Long Thành.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, TP.HCM đang tăng tốc đầu tư đồng bộ mạng lưới giao thông. Những công trình trọng điểm như đường vành đai 3 TP.HCM , dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành, nút giao An Phú và nút giao Mỹ Thủy đều đang được đẩy nhanh tiến độ. Nhiều dự án dự kiến hoàn thành từ cuối năm nay đến đầu năm 2027, tạo nên mạng lưới giao thông liên hoàn cho toàn bộ khu Đông.
Một trong những điểm nhấn của giai đoạn phát triển mới là hệ thống metro xuyên khu Đông. Ba tuyến đường sắt đô thị sẽ kết nối trung tâm TP.HCM với khu Đông và sân bay Long Thành, mở ra bước chuyển lớn trong giao thông công cộng.
Trong đó, tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm đã khởi công. Tuyến Thủ Thiêm - Long Thành dự kiến khởi công vào tháng 9/2026, trong khi tuyến metro số 6 giai đoạn 1 (Tân Sơn Nhất - Phú Hữu) được lên kế hoạch triển khai vào tháng 12 cùng năm.
Vị trí xây dựng ga Thủ Thiêm trên trục đường Mai Chí Thọ.
Không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại, mạng lưới metro còn là nền tảng để TP.HCM phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng). Xung quanh các nhà ga sẽ hình thành những khu đô thị hiện đại, nơi người dân có thể tiếp cận trường học, nơi làm việc, công viên và các dịch vụ thiết yếu chỉ trong khoảng 15 phút đi bộ hoặc di chuyển bằng xe đạp.
Khi các tuyến metro cùng hệ thống cao tốc, vành đai hoàn thiện, thời gian di chuyển từ khu Đông đến sân bay Long Thành và các cực tăng trưởng trong vùng sẽ rút ngắn xuống còn khoảng 30 phút.
Gỡ điểm nghẽn cảng Cát Lái - Phú Hữu
Bên cạnh việc phát triển giao thông hành khách, TP.HCM cũng tập trung giải quyết điểm nghẽn lớn nhất của khu Đông là kết nối với cụm cảng Cát Lái - Phú Hữu.
Nhiều năm qua, container từ Bình Dương, Đồng Nai muốn vào cảng chủ yếu phải đi qua Xa lộ Hà Nội, Võ Chí Công, Mai Chí Thọ và Đồng Văn Cống - những tuyến đường đô thị thường xuyên quá tải, gây ùn tắc nghiêm trọng, đặc biệt vào giờ cao điểm.
Trục đường Xa lộ Hà Nội - cửa ngõ phía Đông TP.HCM thường xuyên ùn tắc giao thông.
Tình trạng này được kỳ vọng sẽ thay đổi khi đường vành đai 3 hoàn thành. Khi đó, xe từ Tân Vạn chỉ cần đi khoảng 14 km trên cầu cạn đến nút giao giữa đường Vành đai 3 với cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (nút giao HLD), sau đó kết nối trực tiếp vào đường Võ Chí Công để di chuyển đến cụm cảng Cát Lái - Phú Hữu.
Trong tương lai, tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang vận tải chuyên dụng. Tuyến đường dài gần 6 km kết hợp với khoảng 14 km cầu cạn của Vành đai 3 sẽ tạo thành hành lang gần 20 km dành cho xe container, giúp phương tiện vận tải hàng hóa tách khỏi dòng xe đô thị, rút ngắn thời gian lưu thông và giảm áp lực giao thông trong khu vực.
Dự án vành đai 3 TP.HCM đang tăng tốc về đích.
Dự án đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu quy mô 12 làn xe, tổng vốn đầu tư khoảng 8.700 tỷ đồng, dự kiến khởi công trong quý IV/2026. Tuyến sẽ kết nối từ nút giao HLD đến đường Nguyễn Thị Định và tiếp tục phát huy hiệu quả khi cầu Cát Lái được đầu tư, hình thành hướng kết nối trực tiếp từ cảng đến sân bay Long Thành và TP Đồng Nai.
Song song đó, TP.HCM cũng nghiên cứu mở rộng cầu Phú Mỹ, đường Võ Chí Công và đường Nguyễn Thị Định đoạn từ nút giao Mỹ Thủy đến khu vực Cát Lái nhằm đồng bộ hạ tầng và tăng năng lực khai thác của toàn bộ hành lang logistics phía Đông.
Không chỉ tập trung vào khu vực cảng biển, TP.HCM còn tiếp tục mở rộng các tuyến giao thông chiến lược kết nối khu Đông với các địa phương lân cận.
Dự án nút giao Mỹ Thuỷ khi hoàn thành sẽ giải cứu kẹt xe cho khu vực cảng Cát Lái.
Mới đây, thành phố thông qua chủ trương đầu tư tuyến đường nối Xa lộ Hà Nội từ cầu Trạm 2 đến nút giao Gò Công trên vành đai 3 với quy mô 6 làn xe, tổng vốn hơn 12.400 tỷ đồng. Tuyến đường dài khoảng 6 km sẽ tạo thêm lối kết nối trực tiếp từ quốc lộ 1 đến Vành đai 3, giảm áp lực cho nhiều tuyến hiện hữu.
Đặc biệt, khi tuyến đường này liên thông với cầu Long Hưng (cầu Đồng Nai 2), sẽ hình thành thêm một hành lang mới kết nối Xa lộ Hà Nội với quốc lộ 51 và sân bay Long Thành. Cả TP.HCM và Đồng Nai đều đã thông qua chủ trương đầu tư các dự án liên quan, tạo nền tảng để phát triển mạng lưới giao thông liên vùng đồng bộ.
Một dự án khác cũng giữ vai trò quan trọng là 3 đoạn còn lại của đường vành đai 2 từ Gò Dưa đến Phú Hữu. Các nhà thầu đang tăng tốc thi công nhằm sớm khép kín tuyến đường chiến lược này.
Khi hoàn thành, vành đai 2 sẽ đảm nhận vai trò phân luồng giao thông nội đô, kết nối các khu công nghiệp, khu đô thị với hệ thống cảng biển, đồng thời giảm áp lực cho các trục đường thường xuyên ùn tắc như Đồng Văn Cống, Mai Chí Thọ và nhiều tuyến cửa ngõ phía Đông.
Với hàng loạt dự án cầu đường và metro đang đồng loạt triển khai, khu Đông TP.HCM không chỉ từng bước tháo gỡ bài toán ùn tắc giao thông mà còn được định hình trở thành cửa ngõ hiện đại, trung tâm kết nối vùng và là “mặt tiền” của siêu đô thị TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.