Việt Nam lần đầu ghép dương vật từ người chết não: Thế giới mới có 5 ca

Ngày 29/7, bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức công bố thực hiện thành công ca ghép dương vật đầu tiên tại Việt Nam từ nguồn tạng của người chết não. Theo các báo cáo y văn trên thế giới, đến nay mới chỉ có 5 ca ghép dương vật được công bố, ca gần nhất vào năm 2018.

Ca ghép đầu tiên

Theo NBC News, ca ghép dương vật đầu tiên được công bố trên tạp chí y khoa European Urology, do Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU) xuất bản. Ca phẫu thuật được thực hiện tại Trung Quốc vào năm 2006 bởi nhóm bác sĩ do tiến sĩ Hu Weilie, Bệnh viện Đa khoa Quảng Châu, dẫn đầu.

Ca vi phẫu kéo dài 15 giờ, ghép dương vật cho bệnh nhân 44 tuổi. Báo cáo y khoa không nêu rõ nguyên nhân người đàn ông này mất dương vật. Tuy nhiên, theo tiến sĩ Hu, trước ca phẫu thuật, do “tai nạn chấn thương đáng tiếc” vào 8 tháng trước, phần dương vật của bệnh nhân bị tổn thương nặng, khiến ông không thể thực hiện chức năng sinh lý bình thường.

Nhóm bác sĩ ở Nam Phi thực hiện ca ghép đầu tiên trong nước. (Ảnh: CNN)

Người hiến là thanh niên 22 tuổi chết não, sau khi gia đình đồng ý hiến tạng. Về kỹ thuật, ca ghép được đánh giá là thành công. Tuy nhiên, chỉ hai tuần sau, các bác sĩ buộc phải cắt bỏ bộ phận được ghép.

“Bệnh nhân quyết định từ bỏ việc điều trị do vợ không thể chấp nhận về mặt tâm lý, đồng thời, tình trạng sưng kéo dài sau ca cấy ghép cũng là nguyên nhân” , tiến sĩ nói.

Trong bài bình luận đăng cùng số báo, tiến sĩ Yoram Vardi thuộc Trung tâm Y tế Rambam (Haifa, Israel) nhận định ca phẫu thuật là cột mốc quan trọng của y học hiện đại. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc lựa chọn bệnh nhân phải thận trọng, đồng thời người bệnh và gia đình cần được tư vấn đầy đủ về những tác động tâm lý trước khi quyết định thực hiện ghép.

Bước ngoặt

Đến tháng 12/2014, thế giới mới ghi nhận ca ghép dương vật thành công đầu tiên về lâu dài. Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 9 giờ do nhóm bác sĩ của Đại học Stellenbosch và Bệnh viện Tygerberg (Nam Phi) thực hiện.

Bệnh nhân là thanh niên 21 tuổi. Theo CNN, ba năm trước đó, anh phải cắt bỏ dương vật do biến chứng sau một ca cắt bao quy đầu theo nghi lễ trưởng thành truyền thống. Đây là phong tục vẫn còn tồn tại tại một số quốc gia châu Phi, dù ngày càng bị hạn chế vì nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Chỉ vài tháng sau ca ghép, các bác sĩ cho biết bệnh nhân phục hồi hoàn toàn chức năng tiết niệu, sinh lý và sinh sản.

Ba năm sau, năm 2017, chính nhóm bác sĩ Nam Phi tiếp tục thực hiện thành công ca ghép dương vật thứ hai trong nước, qua đó trở thành trung tâm y tế đầu tiên trên thế giới thực hiện thành công kỹ thuật này hai lần. Người nhận là nam giới 40 tuổi, mất dương vật 17 năm trước cũng do biến chứng sau nghi lễ cắt bao quy đầu truyền thống.

Theo giáo sư Van der Merwe, Trưởng khoa Tiết niệu thuộc Khoa Y và Khoa học Sức khỏe (FMHS) của Đại học Stellenbosch, bệnh nhân được kỳ vọng sẽ phục hồi hoàn toàn chức năng tiết niệu và sinh sản trong vòng sáu tháng. Riêng sự khác biệt về màu sắc giữa dương vật được ghép và cơ thể người nhận sẽ được điều chỉnh bằng kỹ thuật xăm y khoa sau khoảng 6-8 tháng.

“Thành công của ca phẫu thuật này là minh chứng cho trình độ chuyên môn và kỹ năng rất cao của đội ngũ y tế trong hệ thống y tế công của Nam Phi. Điều khiến chúng tôi đặc biệt tự hào là nhóm bác sĩ cân bằng được giữa việc chăm sóc bệnh nhân nhân văn, đúng chuẩn đạo đức và việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực y tế vốn rất hạn chế” , Giáo sư Jimmy Volmink, Trưởng Khoa Y và Khoa học Sức khỏe của Đại học Stellenbosch, nhận xét.

Mỹ mở rộng ứng dụng cho đối tượng đặc biệt

Sau Nam Phi, Mỹ trở thành quốc gia tiếp theo ghi dấu ấn khi thực hiện thành công hai ca ghép dương vật chỉ trong vòng hai năm. Người đầu tiên là Thomas Manning , 64 tuổi, phải cắt bỏ dương vật vì ung thư vào năm 2012. Ông được ghép dương vật từ người hiến tạng qua đời trong ca phẫu thuật kéo dài 15 giờ tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts.

Các bác sĩ cho biết máu lưu thông bình thường đến cơ quan được ghép và bệnh nhân không xuất hiện dấu hiệu chảy máu, đào thải hay nhiễm trùng.

Ông Thomas Manning (phải) chuẩn bị xuất viện sau khi hồi phục sau ca ghép. (Ảnh: NY Times)

Trong cuộc phỏng vấn với The New York Times, ông Manning chia sẻ sức khỏe hồi phục tốt và hầu như không cảm thấy đau.

Alexandra Glazier, Giám đốc điều hành Ngân hàng Nội tạng New England - đơn vị cung cấp cơ quan hiến tạng - cho biết sự hồi phục tích cực của ông Manning cũng mang lại niềm an ủi lớn cho gia đình người hiến. Ngoài dương vật, các cơ quan khác của người hiến cũng cứu sống nhiều bệnh nhân.

Theo The New York Times, đây là ca ghép thuộc chương trình nghiên cứu thử nghiệm nhằm hỗ trợ các cựu binh bị thương trong chiến tranh, bệnh nhân ung thư và những người gặp tai nạn nghiêm trọng. Toàn bộ chi phí do Bệnh viện Đa khoa Massachusetts chi trả.

Đến năm 2018, Mỹ tiếp tục thực hiện ca ghép dương vật phức tạp nhất từng được công bố. Bệnh nhân là một cựu binh bị mất cơ quan sinh dục trong một vụ nổ khi làm nhiệm vụ.

Các bác sĩ của Đại học Johns Hopkins đã tái tạo gần như toàn bộ vùng chậu cho bệnh nhân bằng cách ghép đồng thời dương vật, bìu và một phần thành bụng từ người hiến tạng đã qua đời. Ca phẫu thuật kéo dài 14 giờ.

Tuy nhiên, ca ghép không bao gồm tinh hoàn của người hiến. Điều này đồng nghĩa bệnh nhân không thể sinh con. Tiến sĩ Damon Cooney, thành viên nhóm phẫu thuật, cho biết các bác sĩ nói vẫn còn quá nhiều vấn đề đạo đức chưa được giải đáp nếu thực hiện ghép tinh hoàn.

Đáng chú ý, bệnh nhân tại Johns Hopkins còn được áp dụng một kỹ thuật thử nghiệm là truyền tủy xương từ chính người hiến tạng. Các nghiên cứu cho thấy phương pháp này có thể giúp hệ miễn dịch của người nhận thích nghi tốt hơn với mô ghép, từ đó giảm nguy cơ đào thải sau ghép.