Nghiên cứu đánh thuế cao hơn với nhà đất bỏ hoang: Đã đến thời điểm chín muồi?

Thuế quá thấp sẽ không đủ sức chống đầu cơ

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 vừa qua, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, chính sách cần thiết kế để việc găm giữ đất nhưng không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ; nghiên cứu áp dụng chính sách điều tiết địa tô chênh lệch đối với thặng dư trong kinh doanh bất động sản và chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, lãng phí.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung chính sách điều tiết chênh lệch địa tô, áp thuế cao với đất bỏ hoang, mua bán ngắn hạn.

Đề xuất đánh thuế cao với đất bỏ hoang, hạn chế đầu cơ bất động sản. Ảnh minh họa.

Trao đổi với PV Tiền Phong , TS. Nguyễn Ngọc Tú - giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội - cho biết, chủ trương đánh thuế cao hơn đối với người sở hữu nhiều nhà, nhiều đất, đầu cơ hoặc bỏ hoang đất không phải là vấn đề mới, đã được Trung ương xác định từ nhiều năm qua. Tuy nhiên, việc triển khai còn chậm, do trước đây cơ sở dữ liệu đất đai chưa đầy đủ, chưa đáp ứng yêu cầu xây dựng chính sách.

Theo vị chuyên gia, trong bối cảnh giá bất động sản tăng cao, vượt khả năng chi trả của nhiều người dân, việc sửa đổi chính sách thuế cần được thực hiện đồng bộ với quá trình sửa đổi Luật Đất đai.

TS. Nguyễn Ngọc Tú nhấn mạnh về việc điều tiết phần giá trị đất tăng thêm do đầu tư hạ tầng hoặc điều chỉnh quy hoạch của Nhà nước. Theo ông, khi Nhà nước đầu tư mở đường, xây dựng hạ tầng, nhiều khu đất tăng giá mạnh dù chủ sử dụng không trực tiếp đầu tư. Phần địa tô chênh lệch này cần được điều tiết hợp lý thông qua chính sách thuế.

Ông Tú cũng cho rằng, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện nay đã lạc hậu, khi thuế suất chỉ khoảng 0,03%, không đủ hạn chế đầu cơ hay khuyến khích sử dụng đất hiệu quả. Ông đề xuất sửa đổi luật theo hướng điều chỉnh thuế suất và áp dụng thuế lũy tiến đối với phần diện tích vượt hạn mức, trong khi diện tích trong hạn mức vẫn áp dụng mức thuế phổ thông.

Cơ sở dữ liệ u đất đai 'mở đường' cho chính sách thuế mới

Ông Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín - nhận định, việc đánh thuế cao đối với bất động sản và nhà ở bỏ hoang sẽ góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ, đưa thị trường bất động sản vận hành đúng với nhu cầu thực. Khi chi phí nắm giữ tài sản tăng lên, người dân sẽ cân nhắc kỹ trước khi mua bất động sản chỉ để "để đó", thay vì phục vụ nhu cầu ở hoặc khai thác. Với các dự án chậm triển khai, chính sách thuế cũng sẽ tạo áp lực để chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ.

Theo chuyên gia, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp điều tiết chưa đủ mạnh, cần nghiên cứu sửa đổi. Ảnh minh họa.

Về điều kiện triển khai, ông Được cho rằng, việc định danh bất động sản không phải vấn đề quá khó, bởi đây đều là tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng. Dữ liệu cơ bản đã có trong hệ thống quản lý, việc cần làm là chuẩn hóa và đồng bộ lên hạ tầng dữ liệu quốc gia, theo Đề án 06 đồng bộ số định danh, căn cước công dân và mã số thuế. Theo đó, chỉ cần cập nhật thông tin trên giấy tờ nhà, đất sang mã định danh mới là có thể quản lý đầy đủ bất động sản trên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, ngay cả khi chính sách được xây dựng từ bây giờ thì theo quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật, sớm nhất cũng phải từ năm 2027 hoặc năm 2028 mới có hiệu lực. Khoảng thời gian này đủ để hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và hệ thống định danh bất động sản, tạo nền tảng cho việc quản lý và thu thuế hiệu quả.

Theo Bộ Tài chính, thuế bất động sản là chính sách thuế mới, có phạm vi điều chỉnh rộng, phức tạp, dự kiến sẽ tác động lớn tới người dân, doanh nghiệp, thị trường bất động sản và nền kinh tế.

Số thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp bình quân mỗi năm trong giai đoạn 2012-2021 khoảng 1.700 tỷ đồng/năm và tốc độ tăng bình quân hàng năm khoảng 11,2%. Đây là nguồn thu ổn định, có ý nghĩa đối với ngân sách nhà nước. Ngoài ra, vẫn còn dư địa để thực hiện chính sách miễn, giảm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp trong trường hợp thật cần thiết

Bộ Tài chính cũng nghiên cứu, xây dựng hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Dự kiến, dự án luật sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, vào tháng 10/2026.