Lý do thật sự khiến Telegram bị gỡ khỏi App Store

Apple đã lên tiếng về việc gỡ Telegram khỏi App Store toàn cầu tối 3/8. Trong tuyên bố gửi tới nhiều hãng tin trong đó có Bloomberg và 9to5Mac, Apple cho biết đã tạm gỡ Telegram sau khi quá trình rà soát phát hiện nội dung vi phạm quy định nghiêm ngặt về xâm hại tình dục trẻ em (CSAM). Ứng dụng được khôi phục ngay sau khi Telegram gỡ bỏ nội dung vi phạm và khóa tài khoản người đăng.

Toàn bộ sự việc diễn ra trong vài giờ chứ không kéo dài như nhiều người lo ngại ở thời điểm ban đầu. Telegram bị gỡ khỏi App Store tối thứ Hai giờ Mỹ, người dùng cũ vẫn dùng ứng dụng bình thường trong suốt thời gian này, và ứng dụng xuất hiện trở lại ngay trong đêm. Đáng chú ý, tuyên bố chính thức của Apple chỉ được đưa ra khoảng 20 phút sau khi Telegram đã có mặt trở lại trên App Store, khiến hàng loạt cơ quan báo chí phải đưa tin phỏng đoán trước khi có xác nhận.

Ngay sau khi được khôi phục, tài khoản X chính thức của Telegram đăng dòng trạng thái đùa cợt: "reports of my demise are greatly exaggerated" (tin đồn về cái chết của tôi đã bị phóng đại quá mức), kèm biểu tượng quả táo.

Nhưng phản ứng chính thức của Telegram gửi riêng cho Forbes lại nghiêm túc và có phần gay gắt hơn. Công ty khẳng định Apple chỉ báo cáo đúng một người dùng đăng nội dung CSAM, và người này đã bị khóa tài khoản ngay lập tức. Telegram dẫn số liệu tự công bố cho thấy đã gỡ hơn 337.900 nhóm và kênh liên quan tới CSAM trong năm 2026, cùng 29.640 lượt gỡ trong năm 2025 sau báo cáo từ các tổ chức như National Center for Missing & Exploited Children (NCMEC). Trên X, Telegram còn mỉa mai nhắm thẳng vào Apple: "Chắc là tiêu chuẩn này sẽ được áp dụng công bằng cho mọi ứng dụng khác trên App Store trong tương lai, đúng không?"

Trang thống kê an toàn của Telegram liệt kê số liệu gỡ nội dung CSAM - Ảnh chụp màn hình

Người chỉ trích Apple gay gắt nhất lại không phải Telegram, mà là Tim Sweeney, nhà đồng sáng lập kiêm CEO của Epic Games, công ty từng kiện Apple ra tòa vì phí 30% trên App Store. Tim Sweeney viết trên X rằng App Store của Apple "đang rất cần cạnh tranh trên toàn cầu", cáo buộc Apple "tùy tiện gỡ bỏ một công cụ liên lạc và bảo mật thiết yếu khỏi một tỷ người dùng, và đáng buồn là chuyện này đã trở thành bình thường". Trong bài viết tiếp theo, Tim Sweeney cho rằng việc một công ty giữ vị thế độc quyền như Apple trừng phạt cả nền tảng chỉ vì hành vi của một người dùng tạo ra "một cơn bão hoàn hảo của nỗi sợ hãi và sự phục tùng" nơi các nhà phát triển ứng dụng, những người ông gọi là "nạn nhân của thế độc quyền Apple".

Tim Sweeney, đồng sáng lập kiêm CEO Epic Games - Ảnh: The Verge

Tranh cãi này chạm đúng câu hỏi cốt lõi về quyền lực của App Store: một nền tảng phân phối ứng dụng có nên gỡ bỏ toàn bộ dịch vụ của một tỷ người dùng chỉ vì hành vi của một cá nhân hay không, hay đó là phản ứng cần thiết để buộc các nền tảng lớn hành động nhanh hơn với nội dung xâm hại trẻ em. Apple giữ chính sách không khoan nhượng với CSAM và đã áp dụng cách xử lý tương tự với Telegram từ năm 2018, khi ứng dụng cùng bản thử nghiệm Telegram X từng bị gỡ vì lý do gần như giống hệt, cũng được khôi phục nhanh sau khi Telegram bổ sung công cụ kiểm duyệt.

Vụ việc lần này xảy ra giữa lúc Telegram đang hứng chịu áp lực từ nhiều phía cùng lúc, một điều đáng để đặt trong bối cảnh rộng hơn thay vì nhìn như sự kiện đơn lẻ. Ngày 29/7, Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) buộc tội Pavel Durov "hỗ trợ khủng bố" và đưa ông vào danh sách truy nã quốc tế. Một ngày sau, Ủy ban An toàn mạng Úc (eSafety Commissioner) do bà Julie Inman Grant đứng đầu khởi kiện Telegram ra Tòa án Liên bang, cáo buộc nền tảng này không gỡ bỏ nội dung cực đoan bao gồm video vụ xả súng tại nhà thờ Hồi giáo Christchurch năm 2019, vụ xả súng phân biệt chủng tộc tại Buffalo năm 2022, và các video chặt đầu của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (ISIS). Telegram có thể bị phạt tới 54,6 triệu đô la Úc nếu bị tòa kết luận vi phạm. Chỉ vài ngày sau hai sự việc đó, Apple gỡ Telegram khỏi App Store vì lý do hoàn toàn khác: nội dung CSAM.

Cần nói rõ để tránh nhầm lẫn: hiện chưa có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy ba sự việc trên có liên hệ trực tiếp với nhau. Vụ Nga buộc tội Durov liên quan tới cáo buộc không gỡ kênh bị cho là phục vụ tình báo Ukraine, vụ kiện của Úc liên quan tới nội dung khủng bố và bạo lực cực đoan, còn vụ gỡ App Store lần này xuất phát từ chính sách nội bộ của Apple về CSAM, được xác nhận rõ ràng qua tuyên bố chính thức. Ba sự việc trùng thời điểm nhiều khả năng phản ánh áp lực ngày càng lớn từ nhiều chính phủ và công ty công nghệ lên cách Telegram kiểm duyệt nội dung, hơn là một chiến dịch phối hợp nhắm vào nền tảng này.

Tính tới thời điểm hiện tại, Telegram đã hoạt động bình thường trở lại trên App Store ở mọi khu vực, người dùng có thể tải mới và cập nhật ứng dụng như trước khi sự việc xảy ra.

Theo Thế Duyệt