Một cặp vợ chồng tại Pháp đã tình cờ phát hiện kho báu gồm 239 đồng tiền vàng có niên đại từ thế kỷ XVII khi cải tạo một dinh thự cổ hơn 700 năm tuổi ở vùng Brittany. Sau khi được các chuyên gia xác thực, 235 đồng tiền đã được đưa ra đấu giá và thu về gần 1 triệu euro, trong khi chủ sở hữu giữ lại bốn đồng làm kỷ niệm.
Phát hiện bất ngờ xảy ra trong quá trình cải tạo một dinh thự tại thị trấn Plozévet, phía tây thành phố Quimper, thuộc vùng Brittany. Công trình có phần kiến trúc cổ nhất được xây dựng từ thế kỷ XIII và đang được cải tạo nhằm kết nối ba tòa nhà thành một quần thể thống nhất.
Khi tháo dỡ một bức tường và kiểm tra hệ thống xà gỗ cũ, các công nhân đã phát hiện hai nơi cất giấu riêng biệt. Một hộp kim loại được chôn giữa các phiến đá trong tường, trong khi một chiếc túi chứa tiền vàng được đặt phía trên một thanh xà gỗ. Tổng cộng, hai vị trí này cất giữ 239 đồng tiền vàng được đúc trong giai đoạn từ năm 1638 đến năm 1692.
Ngay sau đó, chủ sở hữu đã thông báo phát hiện cho cơ quan chức năng. Toàn bộ số tiền được Cơ quan Khảo cổ học Dự phòng khu vực tiến hành xác thực, lập hồ sơ và nghiên cứu bối cảnh khảo cổ nhằm xác định niên đại cũng như nguồn gốc của từng hiện vật.
Kết quả giám định cho thấy bộ sưu tập gồm 23 đồng tiền được đúc dưới thời Vua Louis XIII và 216 đồng còn lại thuộc thời Vua Louis XIV. Các đồng tiền được sản xuất tại 19 xưởng đúc khác nhau trên khắp nước Pháp, phản ánh hệ thống tiền tệ phân tán trước khi hoạt động đúc tiền được tập trung hóa.
Trong số các hiện vật nổi bật có đồng Louis d'or kép đúc năm 1646 tại Dijon và đồng Louis d'or năm 1640 đúc tại Paris với họa tiết hình thánh giá đặc trưng. Hai đồng tiền này đều được giới chuyên môn đánh giá là hiếm nhờ số lượng còn lưu giữ rất ít và tình trạng bảo quản tốt.
Ban đầu, toàn bộ kho báu được định giá khoảng 250.000-300.000 euro. Tuy nhiên, sức hút của bộ sưu tập trên thị trường tiền cổ đã vượt xa kỳ vọng.
Sau khi quyết định giữ lại bốn đồng tiền làm kỷ niệm, chủ nhân đã đưa 235 đồng còn lại tới nhà đấu giá Ivoire Angers/Deloys tổ chức bán đấu giá tại thành phố Angers.
Phiên đấu giá kéo dài khoảng 5 giờ với sự tham gia của nhiều nhà sưu tập trực tiếp, trực tuyến và qua điện thoại. Kết quả, 235 đồng tiền thu về khoảng 830.000 euro (25 tỷ đồng) chưa bao gồm phí. Sau khi cộng các khoản phí đấu giá, tổng giá trị giao dịch đạt xấp xỉ 1 triệu euro (hơn 30 tỷ đồng).
Đáng chú ý, hai đồng tiền quý hiếm nhất đều được bán với giá 46.000 euro trước phí và đạt 56.120 euro sau khi tính phí, cao gấp nhiều lần mức định giá ban đầu. Một số đồng Louis d'or khác cũng đạt mức giá từ 18.300 đến 24.400 euro tùy theo độ hiếm, nơi đúc và tình trạng bảo quản.
Theo các chuyên gia, việc bộ sưu tập được tìm thấy nguyên vẹn trong hai vị trí cất giấu kín giúp bảo tồn đầy đủ giá trị lịch sử. Không chỉ bản thân các đồng tiền, vị trí phát hiện cũng cung cấp nhiều thông tin về cách cư dân thời đó lưu trữ tài sản trong các dinh thự quý tộc.
Các nhà nghiên cứu cho biết họ đã xác định được nhiều gia đình từng sinh sống tại khu dinh thự từ thế kỷ XIII đến thế kỷ XVIII. Dựa trên niên đại của đồng tiền mới nhất được đúc năm 1692, giới khảo cổ nhận định đây nhiều khả năng là một khoản tài sản được chủ nhân cất giấu vào cuối thế kỷ XVII nhưng sau đó không bao giờ quay lại lấy.
Sau khi hoàn tất quá trình xác thực, một phần bộ sưu tập đã được các nhà sưu tập tư nhân và Xưởng đúc tiền Paris (Monnaie de Paris) mua lại, trong khi bốn đồng tiền vẫn được gia đình phát hiện lưu giữ như kỷ niệm về một trong những phát hiện khảo cổ tình cờ đáng chú ý tại Pháp trong những năm gần đây.