Ở phía chân trời xa, những kho ngũ cốc và mái nhà máy xay xát gạo cũ lấp lánh phản chiếu ánh nắng chói chang. Giữa không gian ấy, vài người nông dân chăm chú theo dõi chiếc máy gặt đang trút những dòng lúa vàng óng xuống thùng xe tải...
Cảnh tượng có vẻ thanh bình này lại có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với an ninh lương thực ở Cuba: Lúa đang được trồng lại trên những cánh đồng đã lâu không được canh tác.
Nhìn sản lượng lúa gạo Cuba ngày một giảm sút trong những năm gần đây, người Việt Nam tha thiết muốn cùng Cuba viết tiếp câu chuyện ấm no, đưa màu xanh trù phú trở lại quốc đảo vùng Caribe.
Người nông dân Cuba thu hoạch lúa. Ảnh: Otmaro Rodríguez/Cuba News
Cuba - Việt Nam: Tình hữu hảo "trổ bông" rực rỡ trên những thửa ruộng màu mỡ
Ở huyện Yara của tỉnh Granma, miền Đông Cuba, sự gắn kết nông nghiệp giữa hai quốc gia bắt đầu "trổ bông" rực rỡ trên những cánh đồng lúa nơi công nghệ, kỷ luật canh tác và kiến thức được hai bên cùng chia sẻ đang dần cho thấy hiệu quả rõ rệt trong một mô hình chuyển đổi sản xuất lúa gạo của Cuba.
Kinh nghiệm tích lũy, cơ sở hạ tầng thủy lợi đổi mới cùng các dự án như "TB AGRI - Kết nối Việt Nam với Cuba" đang thúc đẩy sản lượng lúa gạo tại quốc đảo Caribe tăng cao, tờ báo Granma thông tin cuối tháng 7/2026.
Ảnh: DW
Tính đến thời điểm bài viết, tại tỉnh Granma đã có 160 ha lúa đầu tiên từ Dự án được thu hoạch xong. Ngay sau đó, quy trình mà nông dân địa phương gọi là "El doblaje" - tức gặt xong là quay vòng gieo sạ lại ngay trên cùng một diện tích, không để đất nghỉ lâu - đang được áp dụng nhằm tối ưu hoá vòng quay sử dụng đất và tăng số vụ canh tác trong năm.
Đây là chiến dịch đầu tiên của Dự án, kết quả của sự hợp tác của Cuba với Công ty TB AGRI (thuộc Thai Binh Corporation) của Việt Nam.
Nhờ Việt Nam, năng suất lúa gạo của huyện Yara tăng vọt lên 7 tấn/ha
Để hiểu rõ tình hình ở Yara, trước tiên cần xem xét bức tranh tổng thể về sản lượng lúa gạo quốc gia.
Ảnh: Andreas Knobloch/DW
Theo bài báo "Kỳ vọng về sản lượng lúa gạo ở Cuba là gì?" đăng trên báo Granma tháng 3/2025, nhu cầu hàng năm của nước này ước tính khoảng 700.000 tấn. Tuy nhiên, năng suất đã giảm mạnh từ 4 tấn/ha năm 2018 xuống chỉ còn 1,7 tấn/ha năm 2024.
Mặc dù năng suất trung bình toàn quốc chỉ đạt hơn 2 tấn/ha vào năm 2025, nhưng tại vùng đất Yara sau khi hợp tác với Việt Nam, năng suất trung bình đạt 7 tấn/ha, và kỳ vọng còn cao hơn nữa ở những khu vực dùng để trồng giống.
Con số đó không chỉ vượt xa mức trung bình toàn quốc mà còn vượt cả mức 5,8 tấn/ha được ghi nhận tại Granma, tỉnh dẫn đầu về sản lượng lúa gạo cả Cuba.
Bước tiến vượt bậc này khẳng định tầm quan trọng của Dự án và chứng minh rằng, với công nghệ, nguồn lực và quản lý đúng đắn, hoàn toàn có thể đảo ngược tình trạng năng suất lúa thấp ở Cuba.
Máy gặt chạy nhịp nhàng, chưa đầy 5 phút đã đầy khoang
Sau 110 ngày kể từ khi xuống giống, những cánh đồng đầu tiên tại Yara cho thấy sự đồng đều rõ rệt về chiều cao cây, độ sạch cỏ dại và sức sống chung của cả ruộng lúa.
Khi đội ngũ chuyên gia tiến hành đánh giá chất lượng hạt, kết quả đạt mức phân loại cao nhất theo thang đánh giá chuyên môn - một tín hiệu cho thấy kỷ luật kỹ thuật đã được tuân thủ nghiêm ngặt xuyên suốt từ khâu làm đất, gieo sạ, quản lý nước tưới cho đến chăm sóc trong suốt cả vụ.
Điều gây ấn tượng đầu tiên với phóng viên khi đến thăm cánh đồng là sự ăn khớp trong vận hành máy móc. Trên các diện tích đang canh tác, những chiếc máy gặt đập làm việc theo trình tự đồng bộ, mỗi chu kỳ đổ đầy khoang chứa chỉ mất hơn 5 phút.
Ảnh: Yanelkys Llera Céspedes/Granma
Nhịp độ này không chỉ giúp rút ngắn đáng kể thời gian thu hoạch mà còn giảm thiểu hao hụt sau gặt - một vấn đề vốn khiến sản lượng lúa thực tế của Cuba trong nhiều năm qua luôn thấp hơn tiềm năng thực sự trên đồng ruộng.
Không chỉ là chuyện năng suất trước mắt
Báo Granma nhấn mạnh rằng ý nghĩa của vụ mùa này không chỉ dừng ở những con số thu hoạch tức thời, mà quan trọng hơn, nó chứng minh tính khả thi của việc kết hợp kỷ luật canh tác kiểu châu Á với kinh nghiệm bản địa của nông dân Cuba - giữa công nghệ hiện đại và tính bền vững môi trường, giữa mục tiêu năng suất cao và sự tôn trọng hệ sinh thái canh tác vốn có.
Dự án tại Yara mang tên "TB Agri – Kết nối Việt Nam với Cuba" là sự hợp tác giữa Thai Binh Corporation của Việt Nam, vốn đã có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực thương mại tại Cuba, với doanh nghiệp lúa gạo địa phương thuộc tỉnh Granma.
Vụ thu hoạch lúa đầu tiên do công ty Agri VMA của Việt Nam trồng tại tỉnh Pinar del Río, Cuba. Ảnh: Andreas Knobloch/DW
Đây không phải lần đầu tiên mô hình hợp tác kiểu này được triển khai. Trước đó, một dự án tương tự đã được thực hiện tại tỉnh Pinar del Río, nơi phía Việt Nam đưa chuyên gia, giống lúa lai năng suất cao (như giống CT-16, được đánh giá cho năng suất cao và kháng sâu bệnh tốt), cùng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và máy móc nông nghiệp sang hỗ trợ trực tiếp cho nông dân Cuba.
Theo kế hoạch công bố, dự án ở Granma hiện mới ở giai đoạn khởi động với 160 ha, nhưng dự kiến sẽ mở rộng lên tới khoảng 25.000 ha trong tương lai, với thời hạn hợp tác kéo dài tới 25 năm. Mục tiêu trước mắt là phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa của Cuba; ở giai đoạn phát triển xa hơn, dự án hướng tới việc kết nối với thị trường xuất khẩu quốc tế.
Vì sao hợp tác này quan trọng với Cuba lúc này?
Kỹ sư nông nghiệp Trần Trọng Đại là một trong những chuyên gia Việt Nam sang Cuba công tác và giám sát kỹ thuật trồng lúa nước. Ảnh: Andreas Knobloch/DW
Trong nhiều năm qua, ngành sản xuất lúa gạo của Cuba gặp nhiều khó khăn, khiến nước này phải phụ thuộc lớn vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, một phần do thiếu vật tư nông nghiệp, thiết bị lạc hậu và hạ tầng thủy lợi xuống cấp ở nhiều vùng trồng lúa truyền thống.
Trong bối cảnh đó, sự hỗ trợ về giống, kỹ thuật canh tác và máy móc từ phía Việt Nam, quốc gia vốn có bề dày kinh nghiệm và năng suất lúa gạo thuộc hàng cao trên thế giới, được nhìn nhận là một trong những giải pháp thiết thực giúp Cuba từng bước phục hồi sản lượng.
Những cánh đồng lúa đều tăm tắp ở Yara, vì vậy, không chỉ là một vụ mùa thành công đơn lẻ mang tính cục bộ, mà được kỳ vọng trở thành hình mẫu để nhân rộng ra nhiều vùng trồng lúa khác trên khắp Cuba trong thời gian tới, nơi kinh nghiệm châu Á và thổ nhưỡng Caribe cùng gặp nhau trên một cánh đồng chung.