Bán hàng trên mạng, không còn chuyện “bán xong là xong”

Bán hàng online phải rõ người, rõ hàng

Ngày 7/8, Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng phối hợp Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương, tổ chức lớp tập huấn nâng cao năng lực về thương mại điện tử và phổ biến các quy định của Luật Thương mại điện tử năm 2025.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, đặt ra những tình huống rất gần với người kinh doanh: một cá nhân mỗi tháng chỉ bán vài đơn hàng qua Facebook, một cửa hàng có website riêng hay người bán hàng qua livestream có được xem là tham gia thương mại điện tử?

Theo ông Ninh, chỉ cần một phần hoặc toàn bộ quá trình kinh doanh được thực hiện trên môi trường số thì đã phát sinh hoạt động thương mại điện tử. Vì vậy, từ bán hàng qua website, ứng dụng, mạng xã hội đến livestream hay tiếp thị liên kết đều kéo theo những trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho rằng xác thực người bán là yêu cầu quan trọng để tăng tính minh bạch trên môi trường số.

Một thay đổi đáng chú ý là yêu cầu xác thực người bán. Theo quy định mới, từ ngày 1/1/2027, người bán phải cung cấp thông tin cho đơn vị chủ quản nền tảng để thực hiện xác thực.

"Xác thực là tấm vé vào cửa, không xác thực thì không tham gia giao dịch", ông Ninh nói.

Điều đó cũng có nghĩa việc kinh doanh chỉ đứng sau một tài khoản, email hay số điện thoại sẽ dần được thay bằng cơ chế xác định rõ chủ thể đứng sau gian hàng.

Trước khi bán, người kinh doanh phải công khai thông tin nhận diện, địa chỉ, phương thức liên hệ và cung cấp đầy đủ thông tin về⁸ sản phẩm. Với hàng hóa thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện, các yêu cầu chuyên ngành cũng phải được đáp ứng.

Trong giao dịch, sản phẩm giao cho khách phải phù hợp với thông tin đã công bố về đặc điểm, giá, nguồn gốc, bảo hành và đổi trả.

Trách nhiệm cũng không dừng lại khi đơn hàng đã giao. Khi có khiếu nại, người bán phải tiếp nhận, phối hợp xử lý và thực hiện các biện pháp cần thiết theo quy định. Trường hợp hàng hóa thuộc diện phải thu hồi, việc thu hồi cũng phải được tổ chức.

Bên cạnh trách nhiệm về hàng hóa, thông tin và dữ liệu của khách hàng phải được bảo vệ, không được tùy tiện sử dụng hoặc tiết lộ.

Theo ông Ninh, trách nhiệm của người bán được đặt ra trong toàn bộ quá trình trước, trong và sau giao dịch. Nói cách khác, bán xong không có nghĩa là hết trách nhiệm.

Livestream không thể "thêm mắm thêm muối"

Khi một đơn hàng có thêm sự tham gia của người livestream, KOL, KOC, người làm tiếp thị liên kết hay nền tảng, nguyên tắc được đặt ra là mỗi chủ thể phải chịu trách nhiệm đối với phần việc mình tham gia.

Lớp tập huấn giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh cập nhật những quy định mới liên quan đến hoạt động thương mại điện tử.

Theo ông Hoàng Ninh, người livestream phải tìm hiểu, kiểm tra thông tin về sản phẩm trước khi giới thiệu. Nội dung đưa ra trong buổi phát sóng phải phù hợp với tài liệu được cung cấp, không được nói quá công dụng, nguồn gốc hay mức khuyến mại để kích thích người mua.

Một sản phẩm được công bố giảm giá 20% không thể lên livestream thành "chỉ hôm nay giảm 50%". Thực phẩm bảo vệ sức khỏe cũng không thể được giới thiệu như thuốc chữa bệnh.

Đáng chú ý, nội dung livestream bán hàng phải được lưu trữ trong thời gian một năm. Việc lưu lại clip giúp có căn cứ kiểm tra những thông tin đã được người bán, người livestream đưa ra khi phát sinh khiếu nại, tranh chấp hoặc dấu hiệu vi phạm.

Theo ông Ninh, người có sức ảnh hưởng càng lớn càng phải cẩn trọng với thông tin đưa ra. Khi phát sinh khiếu nại hoặc dấu hiệu vi phạm, người livestream cũng không thể đứng ngoài với lý do hàng hóa không phải của mình mà phải phối hợp làm rõ trách nhiệm theo từng trường hợp.

Nền tảng thương mại điện tử cũng không còn chỉ là nơi để người bán và người mua gặp nhau. Đơn vị vận hành phải tiếp nhận, xác thực thông tin người bán theo quy định, đồng thời xử lý phản ánh và dấu hiệu vi phạm.

Tùy tính chất, mức độ vụ việc, nền tảng có thể yêu cầu giải trình, cảnh báo, gỡ bỏ nội dung, hạn chế hoạt động hoặc phối hợp với cơ quan chức năng.

Theo ông Huỳnh Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin và bảo vệ người tiêu dùng.

Trong khi đó, ông Huỳnh Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công thương thành phố Đà Nẵng, cũng cho rằng, thương mại điện tử đang mở thêm cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất và các làng nghề tiếp cận thị trường trong nước, quốc tế với chi phí thấp hơn. 

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của livestream, tiếp thị liên kết, kinh doanh qua mạng xã hội và thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin, bảo vệ người tiêu dùng, dữ liệu và phòng chống gian lận thương mại.

Với người bán hàng online, thay đổi trước mắt không nằm ở những khái niệm pháp lý lớn. Đó là việc nhìn lại chính gian hàng của mình: người mua đã biết người bán là ai, sản phẩm từ đâu và ai chịu trách nhiệm nếu một đơn hàng xảy ra sự cố hay chưa.