Phát minh chấn động ngành nông nghiệp của Trung Quốc: Lai tạo vải và nhãn ra giống quả mềm ngọt, không xơ, năng suất gấp 2 lần thông thường, có thể chịu lạnh âm độ

Các nhà khoa học Trung Quốc đã lai vải thiều với nhãn để tạo ra một giống cây ăn quả mới và đang chuẩn bị thử nghiệm đưa sản phẩm ra thị trường vào vụ thu hoạch chính đầu tiên trong tháng tới.

Giống quả mới mới có tên “Cuimi”. Nhóm nghiên cứu đã lai tạo giống nhãn Shixia, một giống phổ biến tại tỉnh Quảng Đông, và cây vải. Theo nhóm nghiên cứu, giống lai này đã vượt qua rào cản sinh sản vốn tồn tại lâu nay giữa hai chi thực vật khác nhau.

Cuimi hiện được trồng tại các tỉnh Quảng Đông, Tứ Xuyên và Vân Nam. Sản lượng năm nay đạt vài nghìn jin, đơn vị khối lượng của Trung Quốc tương đương 500 gram. Sản phẩm dự kiến được bán thử nghiệm từ giữa tháng 9.

Phát biểu tại một buổi trình diễn thực địa do Đại học Nông nghiệp Nam Trung Quốc (SCAU) tổ chức tại Quảng Châu ngày 9/8, giáo sư Liu Chengming thuộc Khoa Trồng trọt và là trưởng nhóm phát triển giống cho biết khoảng 90% vật chất di truyền của Cuimi đến từ cây mẹ. Do đó, hình dáng và hương vị của quả có nhiều nét giống nhãn hơn.

Tuy nhiên, giống lai này cũng thừa hưởng một số đặc điểm quan trọng từ cây bố (vải), trong đó có lớp vỏ sần và nứt đặc trưng của quả vải. Nhóm nghiên cứu cho biết phần thịt quả mềm và không có xơ.

So với giống nhãn Shixia, Cuimi cho năng suất cao gấp khoảng 2 lần, có khả năng chịu lạnh tốt hơn và chín muộn hơn 15-20 ngày.

Theo Liu, những đặc tính này có thể giúp mở rộng khu vực trồng nhãn tại Trung Quốc, đồng thời kéo dài mùa vụ kinh doanh của loại trái cây này.

Tờ Science and Technology Daily của Trung Quốc nhận định việc tạo ra Cuimi có ý nghĩa quan trọng vì đã phá vỡ rào cản kỹ thuật lớn trong lai khác chi, vốn được xem là một trong những thách thức lớn của công nghệ lai tạo giống.

“Thành tựu này mở rộng các kỹ thuật có thể sử dụng trong lai tạo cây ăn quả tại Trung Quốc và có thể trở thành mô hình để phát triển các giống mới cho nhiều loại trái cây khác”, tờ báo viết.

Hơn 100.000 hoa được thụ phấn để tạo giống lai

Vải và nhãn có rào cản sinh sản rất lớn, khiến việc lai tạo giữa hai loại cây này đặc biệt khó khăn.

Nhóm nghiên cứu của Liu tại SCAU bắt đầu tìm cách vượt qua thách thức này từ năm 2007. Sau gần 3 năm nghiên cứu, họ phát triển kỹ thuật thụ phấn cho phép hoa nhãn được thụ tinh bằng phấn hoa của cây vải. Tuy nhiên, ngay cả sau đột phá này, tỷ lệ thành công chỉ đạt 0,3%.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng phương pháp trên để thụ phấn cho hơn 100.000 hoa cái, cuối cùng thu được khoảng 300 hạt giống lai.

Nhóm nghiên cứu sau đó xác định 69 cây thực sự là giống lai trước khi lựa chọn cây khỏe nhất, có mã SZ52, nhờ chất lượng, hương vị và khả năng chín muộn vượt trội. Giống này chính thức vượt qua quy trình phê duyệt giống cây trồng của tỉnh Quảng Đông vào năm 2022.

Các nhà khoa học tiếp tục phải giải quyết một thách thức khác, đó là giúp cây có thể chịu được điều kiện mùa đông khắc nghiệt. Năm ngoái, thông qua các kỹ thuật canh tác được cải tiến, nhóm nghiên cứu đã loại bỏ tình trạng cây bị tổn thương do sương giá.

Tại một cơ sở trồng thử nghiệm ở Liên Châu, một thành phố cấp huyện thuộc Quảng Đông, nơi nhiệt độ mùa đông có thể giảm xuống -3 đến -7 độ C, giống mới vẫn sống sót qua thời tiết giá lạnh. Vụ thu hoạch lớn đầu tiên dự kiến chín vào đầu đến giữa tháng 9.

Theo nhà phát triển giống, tổng sản lượng Cuimi dự kiến vượt 25 tấn vào năm tới. Liu cho biết giá loại quả này có thể trở nên dễ tiếp cận hơn trong giai đoạn tháng 8-10 năm tới khi sản phẩm được phân phối rộng rãi hơn trên các kênh bán lẻ và thương mại điện tử.

Nhóm của Liu cũng đang phát triển một giống lai khác, sử dụng vải làm cây mẹ và nhãn Shixia làm cây bố, đồng thời nghiên cứu thêm các phép lai nhằm kết hợp những đặc tính ưu việt như khả năng kháng bệnh tốt hơn và năng suất cao hơn.

Những nghiên cứu này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh chương trình phát triển nghiên cứu và công nghệ giống trong nước. Các giống cây trồng và vật nuôi do Trung Quốc tự phát triển đang từng bước mở rộng thị phần trên thị trường.

“Đối với một số giống mà trình độ lai tạo của Trung Quốc trước đây còn tương đối thấp, những năm gần đây chúng ta không chỉ phát triển được giống riêng mà thị phần của các giống này cũng tăng nhanh”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc Zhang Xingwang phát biểu tại một cuộc họp báo hồi tháng 1.

Theo SCMP

Theo Y Vân