Đề Văn thi lại ở chuyên Tuyên Quang: Vừa sức, có độ phân hoá và 'đất' sáng tạo

Theo các chuyên gia, đề Văn thi lại không quá khó để thí sinh đáp ứng yêu cầu cơ bản nhưng vẫn có những câu hỏi tạo độ phân hóa, đặc biệt ở phần nghị luận văn học.

Đề Văn thi lại tại chuyên Tuyên Quang

Đề vừa sức

PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh - Giảng viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, nhận định: “ Đề Ngữ văn thi lại dành cho thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có định dạng, mức độ yêu cầu và độ khó tương đương đề thi chung toàn quốc đợt 1 (ngày 11/6/2026)”.

Theo PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh, yêu cầu ở phần nghị luận xã hội khá rõ, giúp thí sinh nắm được nội dung cần triển khai. Các văn bản được sử dụng trong đề có nguồn dẫn uy tín, chất lượng, cung cấp đủ cứ liệu để thí sinh hoàn thành các nhiệm vụ. Bài thơ được lựa chọn có hình ảnh giàu cảm xúc, gợi liên tưởng và mở ra nhiều khả năng phân tích, qua đó tạo điều kiện để học sinh thể hiện năng lực cảm thụ văn bản.

Đồng quan điểm, cô Nguyễn Thị Lệ Hằng - Giáo viên Trường THPT Hàn Thuyên, Bắc Ninh, đề có cấu trúc phù hợp với định dạng kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, gồm hai phần Đọc hiểu 4 điểm và Viết 6 điểm, thời gian làm bài 120 phút.

Phần Đọc hiểu của đề sử dụng văn bản nghị luận ngoài sách giáo khoa, đòi hỏi thí sinh trực tiếp đọc và xử lý ngữ liệu.

“Hệ thống câu hỏi được thiết kế theo các mức độ khác nhau. Câu 1 yêu cầu xác định luận đề; câu 2 chỉ ra đặc trưng của an ninh phi truyền thống; câu 3 yêu cầu giải thích ý nghĩa của hai từ “hấp thụ” và “chuyển hóa” trong ngữ cảnh bàn về văn hóa; câu 4 yêu cầu nêu quan điểm của tác giả thể hiện trong toàn văn bản” , nữ giáo viên phân tích.

Thí sinh rời khỏi phòng thi lại môn Văn sáng nay 14/8. (Ảnh: Viên Minh)

Theo cô Hằng, cách sắp xếp này giúp đánh giá nhiều cấp độ tư duy, từ nhận diện thông tin đến phân tích và khái quát.

PGS.TS Bùi Thanh Hoa - Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Tây Bắc, cũng đánh giá đề lần này so với đề thi chung toàn quốc tương đồng về cấu trúc, phạm vi năng lực cần đánh giá và cách sử dụng ngữ liệu. Khác biệt chủ yếu nằm ở trục chủ đề và đặc điểm ngữ liệu.

“Đề thi ngày 11/6 thiên về công nghệ - tri thức, trong khi đề thi lần này tập trung vào văn hóa - bản sắc và trách nhiệm trong môi trường truyền thông số”, ông chia sẻ.

Tính phân hóa

PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh nhận định, độ phân hóa của đề khá tốt, trong đó tính phân hóa chủ yếu nằm ở câu viết bài văn nghị luận 4 điểm. Câu hỏi này tạo điều kiện để thí sinh bộc lộ năng lực cảm thụ văn học và sự sáng tạo.

PGS.TS Bùi Thanh Hoa cũng nhận định tính phân hóa thể hiện rõ ở câu nghị luận văn học 4 điểm. Với một ngữ liệu mới, học sinh phải có khả năng cảm thụ độc lập, nhận diện đặc trưng của thơ tự do và kiến tạo ý nghĩa từ hình tượng.

Theo ông, phần lớn thí sinh có thể đáp ứng các yêu cầu cơ bản thông qua câu hỏi nhận biết, thông hiểu ở phần Đọc hiểu và đề nghị luận xã hội gần gũi. Trong khi đó, các yêu cầu ở mức độ cao hơn giúp phân loại thí sinh.

PGS.TS Bùi Thanh Hoa cũng nhấn mạnh mong muốn “hướng dẫn chấm cần đủ chi tiết nhưng có độ mở phù hợp, chấp nhận những hướng lập luận hợp lý, sáng tạo và được vận dụng thống nhất giữa các giám khảo” . Theo ông, đây là yếu tố quan trọng để đề thi thực sự đánh giá đúng năng lực mà đề hướng tới.

Từ đặc điểm của đề, PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh cũng cho rằng khâu chấm thi cần bảo đảm các yêu cầu cần thiết nhưng đồng thời dành “đất” cho những thí sinh có suy nghĩ, cảm thụ sáng tạo và độc đáo.