Thế hệ AI First - học AI từ lớp 1 để làm chủ công nghệ chiến lược

Ngày 30/6/2026, Thông tư 54/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực, AI literacy trở thành chuẩn đầu ra bắt buộc cho mọi sinh viên đại học. Các trường có 36 tháng để rà soát. Ở phổ thông, Quyết định 3439/QĐ-BGDĐT ban hành Khung thí điểm AI với 4 mạch năng lực gồm hiểu biết, ứng dụng, sáng tạo và đạo đức AI.

Đây là cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW và Luật Công nghiệp Công nghệ số hiệu lực 1/1/2026 với thông điệp Việt Nam phải làm chủ công nghệ chiến lược, và con người là trung tâm. WEF cảnh báo 39% kỹ năng sẽ lỗi thời 2025-2030.

10 tiết học đầu đời

Trung Quốc quy định học sinh phổ thông học 8 tiết AI/năm. Tại Việt Nam, mô hình khởi nguồn đã xuất hiện khi hơn 16.000 học sinh FPT Schools học AI từ lớp 1 trong chương trình SMART với 10 tiết/năm ở tiểu học, tăng lên 35 tiết ở THPT, học Python từ lớp 6 và Day of AI của MIT RAISE biên soạn từ tiểu học.

Học sinh tiểu học FPT Schools học AI từ lớp 1 trong chương trình “Trải nghiệm thế giới thông minh” (SMART) dành cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12.

Một học sinh vào lớp 1 năm 2026 sẽ tốt nghiệp THPT vào năm 2038 và hoàn thành đại học khoảng năm 2042. Nếu đến bậc đại học mới bắt đầu tiếp cận AI, các em chỉ có vài năm để thích nghi với một lĩnh vực thay đổi từng ngày.

Ngược lại, với định hướng AI First, quá trình học phổ thông và đại học có thể trở thành hành trình tích lũy có chủ đích: Tiểu học làm quen với khái niệm AI và nguyên tắc sử dụng có trách nhiệm; THCS biết thu thập dữ liệu, huấn luyện mô hình đơn giản; THPT vận dụng AI để giải quyết bài toán thực tế; đại học phát triển sản phẩm có giá trị ứng dụng.

Học sinh FPT Schools thực hành STEM - Robotics tại phòng STEAM.

Trường Đại học FPT với định hướng AI First, 140 môn tích hợp AI, chương trình Kỹ sư 57 và hợp tác với Coursera, Viện Mila, LG CNS, Đại học Kyungpook đang cho thấy mô hình đại học của thế hệ này.

Trường Đại học FPT được Coursera vinh danh là đối tác có thành tựu xuất sắc "Đổi mới sáng tạo AI trong dạy và học".

Bản lĩnh số quan trọng hơn kỹ năng số

Song song với phát triển kỹ năng, khung năng lực của Bộ đặt đạo đức AI và tư duy lấy con người làm trung tâm lên trước kỹ thuật. Đây là điểm then chốt khi mọi sinh viên đều có thể dùng AI để viết báo cáo, khác biệt nằm ở khả năng kiểm chứng, phản biện và chịu trách nhiệm. Đồng nghĩa, người học không chỉ biết dùng AI, mà còn phải biết nói không với thông tin sai và hiểu rõ giới hạn của công nghệ.

Nhóm sinh viên Đại học FPT phát triển ứng dụng "Gia sư AI 24/7" giúp sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ giải quyết bài toán của xã hội.

FPT Schools đặt mục tiêu chia sẻ 1 triệu tài khoản học AI miễn phí trên Coursera đến 2027 cho học sinh, giáo viên cả nước. Tuy nhiên, câu chuyện không dừng lại ở phạm vi của một hệ thống trường đơn lẻ. Từ vài lớp học thông minh đến chuẩn quốc gia, giáo dục Việt Nam đang chuẩn bị cho thế hệ có khả năng làm chủ công nghệ chiến lược, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57.

Khi học sinh lớp 1 hôm nay làm quen với cảm biến, robot và AI, các em có thêm thời gian tích lũy công nghệ bài bản. Để tương lai, đó có thể là thế hệ bác sĩ ứng dụng AI trong chẩn đoán, kỹ sư dùng AI thiết kế chip hoặc những nhân lực tạo ra sản phẩm công nghệ cao phục vụ cho xã hội.