Các đại biểu tán thành việc luật hóa cơ chế phát triển dự án đô thị lấn biển nhằm mở rộng không gian phát triển và thu hút nguồn lực ngoài nhà nước, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng khung pháp lý minh bạch, ổn định, có tính áp dụng lâu dài.
Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề nghị làm rõ thẩm quyền quyết định, mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các hình thức lấn biển, bảo đảm an ninh, quốc phòng và môi trường; đồng thời siết tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, nhất là năng lực tài chính và kinh nghiệm thực hiện các dự án quy mô lớn.
Theo dự thảo, tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối thiểu là 15% đối với dự án từ 100 tỷ đồng đến 200.000 tỷ đồng và 10% đối với dự án trên 200.000 tỷ đồng.
Theo đại biểu Dương Khắc Mai với các dự án trên 200.000 tỷ đồng, nếu giữ tỷ lệ 10% thì cần gắn thêm các tiêu chí về năng lực tài chính, kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự và khả năng bảo đảm nguồn vốn theo tiến độ.
Ủng hộ chủ trương khai thác không gian biển để phát triển đất nước, song nhiều ĐB cũng nhấn mạnh yêu cầu phòng ngừa những rủi ro pháp lý, môi trường và bảo đảm lợi ích công cộng.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) nhận định: “Cơ chế càng đặc biệt, quy mô càng lớn thì giới hạn độc quyền và cơ chế kiểm soát càng phải quy định chặt chẽ trong luật”.
Ông đề nghị nâng chuẩn kiểm soát an ninh, quốc phòng; bổ sung trách nhiệm tài chính như ký quỹ môi trường trong suốt vòng đời dự án và xác định rõ địa giới hành chính quản lý phần đất mới hình thành.
Đại biểu Vũ Văn Tiến (Hải Phòng) nhìn nhận lấn biển là can thiệp trực tiếp vào tự nhiên, vì vậy diện tích lấn biển cần được xem là một tiêu chí quan trọng để phân loại dự án, thay vì chỉ căn cứ quy mô vốn. Đồng thời, cần đánh giá kỹ tác động đến đường bờ, hệ sinh thái và không gian phát triển của toàn vùng.
Dưới góc nhìn quản trị rủi ro công trình và tài chính, Đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) lưu ý dự án lấn biển có đặc thù khác biệt so với dự án trên đất liền. Khi xảy ra sự cố, hậu quả có thể liên quan trực tiếp đến đê kè, dòng chảy, xói lở và an toàn của toàn bộ không gian đã được tạo lập.
Do đó, ông đề nghị luật thiết kế “lối thoát pháp lý an toàn” khi dự án không thể tiếp tục, bảo đảm rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp không chuyển thành nghĩa vụ của ngân sách nhà nước. Các công cụ như ký quỹ, bảo lãnh hoặc bảo hiểm trách nhiệm môi trường cần được áp dụng để bảo đảm nguồn lực xử lý khi có sự cố.
Phát biểu cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo đã thiết kế các nguyên tắc bắt buộc đối với hoạt động lấn biển, gồm: phù hợp quy hoạch; bảo đảm an ninh, quốc phòng, chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia trên biển; không cản trở an toàn hàng hải; đánh giá đầy đủ điều kiện tự nhiên, hải văn, sinh thái và tác động vùng ven bờ; thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng; xây dựng hạ tầng hiện đại, xanh, thông minh; bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân.
“Dự án bảo đảm không hình thành đơn vị hành chính mới và tuân thủ đầy đủ pháp luật Việt Nam cũng như Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ.
Bộ trưởng cũng cho biết quy định về điều kiện, tiêu chí của nhà đầu tư chiến lược đã được chỉnh sửa và giao Thủ tướng Chính phủ quyết định. Dự thảo đồng thời quy định điều kiện chuyển nhượng dự án nhằm gắn trách nhiệm của nhà đầu tư và bảo đảm quá trình triển khai.