Phương Mỹ Chi mang tới bất ngờ gì với "Dân Chơi Dân Ca"?

Sau ba năm kể từ "Vũ trụ cò bay", Phương Mỹ Chi trở lại với album phòng thu "Dân Chơi Dân Ca". Album gồm 10 ca khúc, khai thác nhiều chất liệu văn hóa, âm nhạc truyền thống trải dài 3 miền.

Nếu "Vũ trụ cò bay" từng giúp Phương Mỹ Chi tạo bước chuyển khỏi hình ảnh "cô bé dân ca", dự án mới đứng trước một thách thức khác: tiếp tục làm mới dân ca nhưng không lặp lại chính công thức từng mang đến thành công.

Phương Mỹ Chi ra album mới. Ảnh: Nghệ sĩ cung cấp/ báo Lao Động.

"Dân Chơi Dân Ca" khai thác tám chất liệu nghệ thuật truyền thống, trong đó có hát Xoan Phú Thọ, hát xẩm, Xòe Thái, dân ca Huế, dân ca Ê-đê, cải lương - tuồng cổ và văn hóa Khmer Nam Bộ.

Việc đưa nhiều chất liệu có nguồn gốc và đặc trưng khác nhau vào cùng một album khiến yêu cầu nghiên cứu trở nên quan trọng. Một chi tiết được sử dụng chưa chính xác hoặc bị biến đổi quá xa nguyên bản có thể tạo ra tranh luận, đặc biệt khi sản phẩm hướng tới lượng khán giả trẻ.

Phương Mỹ Chi thừa nhận đã chuẩn bị tâm lý trước những ý kiến trái chiều. Nữ ca sĩ cho biết không sợ bị chê vì tin vào lựa chọn của mình, đồng thời sẵn sàng tiếp nhận góp ý.

Để hạn chế rủi ro khi sáng tạo trên chất liệu truyền thống, Phương Mỹ Chi và DTAP làm việc với đội ngũ cố vấn chuyên môn. Trong đó có NSND Bạch Tuyết ở lĩnh vực cải lương - tuồng cổ, NSND Thanh Ngoan với hát xẩm, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch với hát Xoan Phú Thọ cùng các chuyên gia về dân ca Huế, Xòe Thái và văn hóa Khmer Nam Bộ. Ê-kíp cũng tìm đến những địa phương, gặp các cộng đồng đang thực hành và gìn giữ các loại hình văn hóa để tìm hiểu trước khi đưa chất liệu vào album.

Thách thức khác đến từ chính con đường Phương Mỹ Chi đã lựa chọn. Sau "Vũ trụ cò bay", việc kết hợp dân gian với âm nhạc hiện đại không còn là điều mới trong sự nghiệp của cô. Vì thế, "Dân chơi dân ca" cần cho thấy bước tiến thay vì chỉ mở rộng số lượng chất liệu văn hóa.

Đáng chú ý, với "Dân Chơi Dân Ca", Phương Mỹ Chi đã bước ra khỏi giới hạn của một "người hát dân ca" thuần túy để tiến gần hơn đến hình ảnh một nữ nghệ sĩ tự sáng tác (singer-songwriter). Cô tự tay chắp bút cho những phân đoạn mang âm hưởng truyền thống trong album, qua đó cho thấy bước chuyển đáng chú ý từ một cô bé có giọng hát gắn với dân ca thành một nữ nghệ sĩ trưởng thành và chủ động kiến tạo nên câu chuyện của mình.

Về tên album, "Dân Chơi Dân Ca" là một cái tên mang nhiều lớp nghĩa trông khác nhau, nhưng tương tự và bổ sung cho nhau.

Ở lớp nghĩa đầu tiên, "dân chơi dân ca" có thể được hiểu một cách gần gũi và mang tính cộng đồng hơn - là người dân cùng chơi với dân ca. Khi ấy, dân ca không còn đứng ở một khoảng cách xa, chỉ xuất hiện trong những không gian trình diễn, hay lễ hội mà hay được nhìn nhận như một phần ký ức và như một nguồn cảm hứng vô tận cho một mong muốn một ngày nào đó người dân Việt Nam đều có thể yêu mến dân ca, từ đó trở thành chất liệu để mọi người cùng tiếp cận, thưởng thức và sáng tạo.

Ở lớp nghĩa thứ hai, "dân chơi" còn gợi đến như một người sành sỏi, có hiểu biết và có "gu". "Dân chơi dân ca", theo cách này, là một người thực sự bước sâu vào thế giới dân ca, hiểu những chất liệu mình đang tiếp xúc đến và biết cách "chơi" với chúng đúng nghĩa.

Ảnh: NVCC/ báo Giáo dục & Thời đại

Các cách hiểu luôn bổ trợ cho nhau, để dân ca trở nên gần gũi với cộng đồng, trước hết cần có những người đủ hiểu về dân ca để có thể sáng tạo cùng nó.

Với Phương Mỹ Chi, "dân chơi" xuất hiện không đồng nghĩa với việc làm nhạt nhoà đi giá trị truyền thống. Ngược lại, đó là tinh thần chủ động khám phá, thử nghiệm và đưa những chất liệu quen thuộc vào một ngôn ngữ âm nhạc mới.

Từ đó, "Dân Chơi Dân Ca" không chỉ là tên gọi đơn thuần một album, mà còn là diễn ngôn và hy vọng về cách thế hệ trẻ có thể tiếp cận văn hóa, ngày một hiểu và yêu mến văn hóa Việt Nam hơn.

Nối liền dòng chảy văn hóa từ Bắc chí Nam, từ vùng cao nguyên đến đồng bằng, Phương Mỹ Chi lựa chọn góc nhìn ở ngôi thứ nhất để dẫn dắt khán giả. Qua từng không gian âm nhạc mang đậm dấu ấn đặc trưng của từng vùng miền, cô khắc họa hành trình trưởng thành và các cung bậc tình yêu của một người con gái – từ những rung động ngây thơ ban đầu, sự tìm kiếm, chọn lựa, cùng nhau vượt qua sóng gió cho đến những góc khuất thất tình.

Cách khai thác tình yêu dựa trên văn hóa đời sống của đồng bào từng địa phương giúp âm nhạc truyền thống trở nên sống động. Những chất liệu dân gian không còn gói gọn trong đề tài lịch sử hay quê hương, mà đã trở thành ngôn ngữ tự nhiên để người trẻ trải lòng về tuổi trẻ và cảm xúc cá nhân.

Phương Mỹ Chi xác định mục tiêu không phải khiến khán giả hiểu ngay toàn bộ chất liệu truyền thống sau khi nghe album. Cô muốn âm nhạc trở thành điểm khởi đầu khiến người trẻ tò mò và chủ động tìm hiểu. Đó cũng là thử thách lớn nhất của "Dân chơi dân ca": cân bằng giữa tính đại chúng và giá trị truyền thống.

Minh Hoa (t/h)