Ăn kỷ tử mỗi ngày để "bồi bổ", người đàn ông 56 tuổi ngỡ ngàng khi đi khám

Ông Vương, 56 tuổi, ở Trung Quốc vốn rất chú trọng chăm sóc sức khỏe. Trong nhà ông luôn có sẵn kỷ tử. Mỗi sáng, ông pha một cốc lớn để uống, buổi tối khi nấu canh cũng cho thêm một nắm.

Ông duy trì thói quen này trong thời gian dài. Tuy nhiên, gần đây, ông Vương bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, ăn uống kém nên đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả cho thấy một số chỉ số chức năng gan bất thường.

Ảnh minh họa.

Câu chuyện khiến ông đặt câu hỏi: Liệu có phải thói quen sử dụng kỷ tử hằng ngày đã ảnh hưởng đến gan?

Câu trả lời không đơn giản như vậy. Chỉ dựa vào trường hợp của ông Vương không thể kết luận kỷ tử là nguyên nhân gây bất thường chức năng gan. Khi men gan tăng, bác sĩ cần xem xét nhiều khả năng khác như bệnh gan nhiễm mỡ, viêm gan do virus, rượu bia, thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc các bệnh lý chuyển hóa.

Kỷ tử (Lycium barbarum) chứa nhiều carotenoid và polysaccharide, đồng thời được sử dụng phổ biến như một loại thực phẩm và nguyên liệu trong các sản phẩm bổ sung. Memorial Sloan Kettering Cancer Center ghi nhận kỷ tử có nhiều thành phần hoạt tính sinh học và đã được nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực, nhưng những tác dụng điều trị được quảng bá không đồng nghĩa với việc kỷ tử có thể thay thế thuốc hoặc điều trị y khoa.

Đáng chú ý, không nên đánh đồng việc "có hoạt chất" với "có tác dụng chữa bệnh". Những nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hoặc trên động vật không đủ để khẳng định một thực phẩm có thể phòng hoặc điều trị bệnh ở người.

Với trường hợp tổn thương gan, hiện không nên khẳng định rằng việc ăn kỷ tử thông thường trực tiếp gây suy giảm chức năng gan. Ngược lại, khi đánh giá một trường hợp nghi ngờ tổn thương gan do thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung, giới chuyên môn khuyến cáo phải xem xét toàn bộ các sản phẩm mà người bệnh sử dụng và loại trừ những nguyên nhân khác.

Nói cách khác, kỷ tử không phải "thủ phạm" có thể kết luận chỉ từ một trường hợp, nhưng cũng không nên coi mọi sản phẩm từ thảo dược là tuyệt đối an toàn chỉ vì chúng có nguồn gốc tự nhiên.

Nói chung, khi dùng kỷ tử, chúng ta cần lưu ý những điều sau:

Liều lượng phù hợp

Mỗi ngày chỉ nên dùng từ 6 đến 12 gram kỷ tử khô. Việc tiêu thụ quá mức có thể dẫn đến tình trạng dư thừa nhiệt trong cơ thể đối với một số cơ địa nhạy cảm.

Dùng kỷ tử cùng lúc với nhiều sản phẩm "bổ"

Ảnh minh họa.

Kỷ tử có thể xuất hiện trong nhiều sản phẩm như trà, nước uống, thực phẩm bổ sung hoặc các chế phẩm kết hợp nhiều loại thảo dược. Vấn đề là khi sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm, người dùng có thể không biết chính xác mình đang đưa bao nhiêu hoạt chất vào cơ thể. Đặc biệt, nếu sản phẩm có nhiều thành phần thảo dược, việc xác định thành phần nào gây ra tác dụng phụ hoặc tương tác thuốc sẽ trở nên khó khăn hơn.

Theo NCBI/LiverTox, khi nghi ngờ tổn thương gan liên quan đến một sản phẩm thảo dược, cần xác định rõ thành phần và xem xét cả những sản phẩm khác mà người bệnh đang sử dụng.

Chỉ nhìn vào màu sắc, không quan tâm nguồn gốc

Kỷ tử được bán dưới nhiều dạng và chất lượng có thể khác nhau tùy sản phẩm. Khi mua, nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc, nhãn mác và thông tin thành phần rõ ràng; không nên chỉ dựa vào màu sắc bắt mắt hoặc những lời quảng cáo như "bổ gan", "thải độc", "chữa bệnh".

Với các sản phẩm thảo dược và thực phẩm bổ sung, chất lượng và hàm lượng hoạt chất có thể phụ thuộc vào nguyên liệu, quá trình thu hái, chế biến và sản xuất. Memorial Sloan Kettering cũng lưu ý người tiêu dùng cần trao đổi với chuyên gia y tế về việc sử dụng các sản phẩm này, đặc biệt khi đang điều trị bằng thuốc.

Nhóm người không nên sử dụng kỷ tử

Thông tin trên VTC News, kỷ tử tính ấm, vị ngọt, tốt cho người âm hư, khí huyết hư. Với người có biểu hiện thực nhiệt, cảm sốt, viêm gan cấp tính hay tiêu chảy thì nên tránh dùng vì có thể làm tình trạng bệnh nặng hơn.

Trong các trường hợp này, cơ thể đang ở trạng thái nhiệt, nếu tiếp nhận thêm dược liệu bổ có tính ấm thì sẽ gây ra mất cân bằng âm dương, sinh ra các phản ứng không mong muốn như nổi mẩn, phát ban, nóng trong người.

Người bị tiểu đường cũng nên cân nhắc khi sử dụng kỷ tử. Dù kỷ tử có chỉ số đường huyết thấp hơn so với nhiều loại quả khác, nhưng dùng số lượng lớn hoặc kết hợp cùng đường phèn, mật ong có thể làm tăng lượng đường trong máu. Đặc biệt, người đang dùng thuốc điều trị tiểu đường dùng thêm kỷ tử mà không theo dõi đường huyết thường xuyên có thể gặp tình trạng hạ đường huyết đột ngột.

Phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt, nếu bị rong kinh hoặc khí hư nhiều, cũng cần thận trọng vì kỷ tử có thể kích thích tuần hoàn, làm lượng máu ra nhiều hơn. Đặc biệt với trẻ em, do cơ thể còn yếu nên hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, việc dùng các dược liệu có tính bổ như kỷ tử cần có sự chỉ định từ bác sĩ.

Minh Hoa (t/h)