Mark Zuckerberg bị tẩy chay, yêu cầu từ chức CEO Meta

Nguồn: The Guardian

Theo thỏa thuận được công bố tại một phiên tòa ở bang California ngày 26/8, Meta đồng ý chi trả tổng cộng 18 tỷ USD, trong đó 17 tỷ USD dành cho các bang khởi kiện và 1 tỷ USD cho bang Texas. Thỏa thuận cũng yêu cầu tập đoàn triển khai các biện pháp bảo vệ người dùng là thiếu niên.

Chiến thắng pháp lý này đang gia tăng sức ép lên Hội đồng quản trị Meta, đồng thời thúc đẩy những lời kêu gọi tái cấu trúc bộ máy lãnh đạo nhằm buộc tập đoàn đặt vấn đề an toàn người dùng lên hàng đầu. Trong đó, vị trí CEO của Mark Zuckerberg trở thành tâm điểm tranh luận.

Theo chuyên gia Joan Donovan, nhà sáng lập Viện Nghiên cứu Internet (CISI) kiêm trợ lý giáo sư tại Đại học Boston, Mark Zuckerberg là nhân vật trung tâm gắn với chuỗi sai lầm và bê bối kéo dài nhiều thập kỷ của Meta.

Các cáo buộc pháp lý đáng chú ý cho rằng mô hình kinh doanh dựa trên quảng cáo đã làm suy yếu động lực của CEO Meta trong việc kiểm soát triệt để những nội dung độc hại trên nền tảng.

Nhiều người tố giác từ nội bộ Meta đã liên tục đưa ra cảnh báo, kèm theo hàng loạt bằng chứng cho thấy ban lãnh đạo tập đoàn nhận thức rõ những tác động tiêu cực của Facebook và Instagram đối với người dùng thiếu niên. Tuy nhiên, một số nguồn tin cho biết các báo cáo được trình lên cấp lãnh đạo cao nhất thường không được giải quyết thỏa đáng.

Ông Bejar, cựu quản lý phụ trách an toàn tại Instagram, từng hơn 100 lần làm việc trực tiếp với Zuckerberg trước khi công khai lên tiếng tại một phiên điều trần trước Nghị viện.

Các tài liệu nội bộ do cựu nhân viên Meta Frances Haugen cung cấp cho chuyên gia Donovan cũng củng cố thêm những nhận định này. Theo bà Donovan, các tài liệu cho thấy ban lãnh đạo Meta đã nhận thức được những tổn thương tâm lý mà Instagram có thể gây ra cho thiếu niên. Tuy nhiên, những đề xuất can thiệp vào thuật toán có nguy cơ ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của nền tảng được cho là khó được thông qua.

Trong khi đó, Zuckerberg đang tập trung định hướng Meta vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo và vũ trụ ảo. Theo chuyên gia Donovan, những chiến lược này cũng có thể kéo theo các hệ lụy xã hội đáng kể.

“Đã đến lúc các cổ đông Meta cần lên tiếng để chấm dứt sự chi phối này. Thay đổi vị trí CEO là bước đi bắt buộc để xây dựng một môi trường mạng an toàn hơn”, bà Donovan kết luận.

Khoản bồi thường 18 tỷ USD nói trên là kết quả của quá trình kiện tụng và đấu tranh kéo dài giữa giới truyền thông, các nhà nghiên cứu với Meta nhằm làm rõ những tác động tiêu cực được cho là bắt nguồn từ mô hình kinh doanh của tập đoàn.

Bà Donovan ví thuật toán của Meta với thuốc lá, cho rằng nền tảng này sẵn sàng tìm mọi cách giữ chân người dùng nhằm tối đa hóa doanh thu quảng cáo. Các nhà nghiên cứu tại CISI cũng nhận định tác động tiêu cực của những thuật toán này đối với sức khỏe cộng đồng có thể tương tự ảnh hưởng của khói thuốc thụ động.

Theo thỏa thuận được ký kết tại phiên tòa ở California, Meta sẽ phải áp dụng hàng loạt quy định mới đối với người dùng thiếu niên tại Mỹ.

Thời gian sử dụng nền tảng của nhóm người dùng này sẽ được giới hạn tối đa 2 giờ mỗi ngày. Hệ thống cũng tự động chặn truy cập từ 0h đến sáng sớm, đồng thời tắt thông báo trong giờ học. Các tài khoản thiếu niên bắt buộc phải liên kết với tài khoản phụ huynh, trong khi cơ chế xác minh độ tuổi được siết chặt hơn.

Tuy nhiên, bà Donovan cho rằng những biện pháp trên mới chỉ giải quyết phần bề nổi của vấn đề và có thể kéo theo những lo ngại mới về quyền riêng tư. Theo bà, các quy định này chưa xử lý nguyên nhân cốt lõi khi thuật toán Meta vẫn có khả năng đề xuất những nội dung độc hại liên quan đến ma túy, cờ bạc và tình dục cho người dùng thiếu niên.

Meta từng phải đối mặt với những khoản phạt tài chính kỷ lục nhưng vẫn liên tiếp vướng các vấn đề liên quan đến bảo mật dữ liệu cá nhân. Một trong những sự cố nghiêm trọng xảy ra năm 2018, khi thông tin của hàng chục triệu tài khoản bị rò rỉ. Song song với đó, tập đoàn cũng nhiều lần bị chỉ trích vì không bảo vệ đầy đủ sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ tuổi.

Theo chuyên gia Donovan, những tác động của các nền tảng Meta thậm chí đã vượt ra ngoài phạm vi công nghệ và ảnh hưởng đến môi trường địa chính trị toàn cầu.

Trong đại dịch COVID-19, Facebook và các nền tảng liên quan cũng trở thành nơi lan truyền thông tin sai lệch và nhiều thuyết âm mưu. Tình trạng này nghiêm trọng đến mức Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phải cảnh báo về một “đại dịch thông tin” độc hại.

Hà Thu