Phó Thủ tướng kiểm tra công tác giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Công nghệ mới mở thêm cơ hội xác định danh tính liệt sĩ

Sáng 14/9, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ kiểm tra thực tế công tác giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Viện Pháp y Quân đội, Cục Quân y, Bộ Quốc phòng.

Qua kiểm tra, Phó Thủ tướng ghi nhận nỗ lực lớn của các đơn vị, đồng thời yêu cầu tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về nhân lực, dữ liệu, cơ sở vật chất, kinh phí và quy trình để đẩy nhanh tiến độ "Chiến dịch 500 ngày đêm".

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà và đoàn công tác kiểm tra tại Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Ảnh: VGP).

Tại Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đánh giá cao nỗ lực của Viện Sinh học và Trung tâm ADN trong việc vừa nghiên cứu, thử nghiệm, vừa triển khai công nghệ mới phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Hiện Trung tâm làm chủ 2 nhóm công nghệ giám định ADN. Công nghệ ADN ty thể (mtDNA) truyền thống được áp dụng đối với các mẫu tồn đọng đã có kết quả trước đây.

Trong khi đó, công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới kết hợp phân tích đa hình đơn nucleotide (NGS-SNP), sử dụng bộ chỉ thị FORCE gồm 5.422 SNP trong hệ gen nhân, được phát triển để xử lý những mẫu xương bị phân hủy mạnh. Do có thể phân tích những đoạn ADN rất ngắn, công nghệ này phù hợp với các mẫu hài cốt đã nằm dưới lòng đất trong thời gian dài.

Viện Sinh học cũng đã tối ưu các quy trình tách chiết ADN đối với mẫu xương phân hủy nặng, nâng hiệu suất thu hồi ADN nhân lên đến 80%; đồng thời xây dựng hệ thống phân tích dữ liệu và thuật toán đối khớp, cho phép xác định quan hệ huyết thống theo cả hai dòng cha và mẹ ở khoảng cách 4 thế hệ.

Kiểm tra thực tế, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng nguồn nhân lực là vấn đề cần tập trung cao; đề nghị Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam rà soát tổng thể nguồn nhân lực, không chỉ tại Viện Sinh học mà cả các đơn vị có chức năng liên quan; khẩn trương trưng tập những cán bộ có năng lực, khả năng tiếp cận công việc để tập huấn, chuẩn bị vận hành các dây chuyền công nghệ mới.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục đánh giá thực tế hiệu quả của công nghệ mới, làm rõ ưu điểm, khó khăn, hạn chế qua thực nghiệm để kết hợp công nghệ với kinh nghiệm thực tiễn, nâng cao tốc độ, chất lượng và hiệu quả xác định danh tính.

Dữ liệu cũng cần được đặc biệt chú trọng. Dữ liệu về liệt sĩ phải được cập nhật, đồng bộ với dữ liệu quốc gia về dân cư và dữ liệu mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ. Các mẫu hài cốt đã thu được cũng cần được đưa vào hệ thống để thuận lợi cho việc đối khớp, so sánh.

Phó Thủ tướng yêu cầu Viện Sinh học khẩn trương chuẩn bị cơ sở vật chất để tiếp nhận toàn bộ dây chuyền do Tập đoàn Vingroup hỗ trợ; đồng thời đẩy sớm việc tập huấn cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ, không chờ đến khi máy móc được lắp đặt mới bắt đầu đào tạo.

Công việc được thực hiện bằng trách nhiệm và "mệnh lệnh từ trái tim"

Kiểm tra thực tế tại Viện Pháp y Quân đội, Phó Thủ tướng đánh giá cao Viện Pháp y Quân đội đã chủ động chuẩn bị cơ sở bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ trước mắt và lâu dài; ghi nhận cách làm chủ động, tiết kiệm, hiệu quả trong tận dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị.

Phó Thủ tướng cũng đánh giá cao quy trình kỹ thuật lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao, bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ do Cục Quân y tham mưu xây dựng và triển khai trên diện rộng trong thời gian ngắn; đề nghị tiếp tục hoàn thiện, chuẩn hóa để áp dụng đồng bộ, chặt chẽ và chuyên nghiệp tại các địa phương, đơn vị.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà và đoàn công tác kiểm tra thực tế tại Viện Pháp y Quân đội (Ảnh: VGP).

Đánh giá về đội ngũ cán bộ Cục Quân y và Viện Pháp y Quân đội, Phó Thủ tướng cho rằng dù không đông nhưng lực lượng "rất tinh và tốt", thể hiện sự tâm huyết, trách nhiệm, nắm chắc chuyên môn, kỹ thuật và nghiệp vụ. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là công việc được thực hiện bằng trách nhiệm và "mệnh lệnh từ trái tim".

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Cục Quân y rà soát lực lượng có chuyên môn tương đương hoặc gần với chuyên môn xét nghiệm ADN để tăng cường cho Viện Pháp y Quân đội; đồng thời xây dựng kế hoạch để các lực lượng sớm tiếp cận, thực hành trực tiếp với công nghệ mới, chuẩn bị cho việc vận hành dây chuyền được hỗ trợ.

Cùng với nhân lực, các cơ quan cần xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, có khả năng đối khớp, so sánh thuận lợi giữa các đơn vị, tránh tình trạng mỗi nơi có dữ liệu nhưng không thể kết nối, đồng bộ.

Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ sở vật chất, đẩy nhanh tiến độ xây dựng kho K3; nghiên cứu điều tiết mẫu hài cốt về những cơ sở có điều kiện bảo quản tốt hơn trong trường hợp một số đơn vị gặp khó khăn về diện tích lưu trữ.

Về kinh phí, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát những vướng mắc trong chi tiêu, thủ tục và định mức, bảo đảm công tác chuyên môn không bị chậm do thủ tục tài chính...

Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ lớn, được cả hệ thống chính trị, nhân dân cùng quan tâm, nhưng cũng là công việc vô cùng khó khăn. Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, cần đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về con người, dữ liệu, cơ sở vật chất, kinh phí và quy trình để "Chiến dịch 500 ngày đêm" đạt hiệu quả thiết thực.