Đề xuất doanh nghiệp nền tảng số cùng đóng BHXH bắt buộc cho tài xế công nghệ

Nội dung trên được Đại biểu Quốc hội Trần Thị Diệu Thúy (đoàn TP.HCM) đưa ra tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI khi góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội , chiều 29/9.

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Diệu Thúy.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy thống nhất với đề xuất bổ sung người làm việc trên nền tảng số, trong đó có tài xế xe công nghệ, vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Bà Thúy đề nghị xác định tài xế xe công nghệ là một nhóm đối tượng riêng thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc. Theo đó, Luật có thể quy định đây là những người trực tiếp cung cấp dịch vụ thông qua nền tảng số, chịu sự phân công, điều phối, đánh giá, xếp hạng hoặc kiểm soát bằng thuật toán của doanh nghiệp vận hành nền tảng.

Nữ đại biểu đoàn TP.HCM dẫn số liệu, hiện Việt Nam có hơn 700.000 tài xế hoạt động trên các nền tảng gọi xe công nghệ và giao hàng lớn. Việc đưa nhóm này vào diện bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ góp phần bảo đảm tốt hơn an sinh xã hội cho lực lượng lao động lớn đang hiện hữu và đóng góp cho nền kinh tế.

Khi thiết kế chính sách, bà Thúy đề nghị không để tài xế tự chịu toàn bộ mức đóng như người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện mà quy định doanh nghiệp nền tảng có trách nhiệm cùng đóng.

“ Hiện nay, doanh nghiệp nền tảng có quyền quyết định hoặc tác động đáng kể đến giá cước, tỷ lệ chiết khấu, phân bổ chuyến, xếp hạng, cơ chế thưởng phạt và quyền duy trì tài khoản của tài xế nên phải có trách nhiệm chia sẻ chi phí an sinh ”, đại biểu Thúy nói.

Bà Thúy đề xuất nghiên cứu cơ chế đóng góp ba bên gồm tài xế, doanh nghiệp nền tảng và Nhà nước.

Trong đó, Nhà nước có chính sách hỗ trợ tài xế thu nhập thấp hoặc trong giai đoạn đầu chuyển từ bảo hiểm xã hội tự nguyện sang bảo hiểm xã hội bắt buộc.

“Doanh nghiệp nền tảng sẽ có trách nhiệm khấu trừ phần tài xế phải đóng, bổ sung phần thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp và chuyển đầy đủ, đúng thời hạn vào quỹ bảo hiểm xã hội. Đồng thời, cần có cơ chế quản lý đối với trường hợp tài xế hoạt động trên nhiều nền tảng để bảo đảm quyền lợi phù hợp với rủi ro nghề nghiệp”, bà Thúy góp ý.

Bên cạnh đó, nữ đại biểu TP.HCM cho rằng không nên sử dụng cứng nhắc tiêu chí “thu nhập ổn định, thường xuyên” để xác định tài xế thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo bà, thu nhập của nhóm này biến động theo thời gian hoạt động, nhu cầu thị trường, tình trạng sức khỏe, phương tiện và số lượng nền tảng tham gia.

“ Thay vào đó, có thể nghiên cứu các tiêu chí có thể xác định, kiểm chứng và tổng hợp như số ngày hoặc số giờ hoạt động trên nền tảng, số chuyến xe hoặc giao dịch hoàn thành, mức độ quản lý, điều phối và kiểm soát của doanh nghiệp nền tảng ”, bà Thúy nói.

Đối với người làm việc trên nền tảng số nói chung, bà Thúy cho rằng quy định tại dự thảo Luật hiện mới mang tính nguyên tắc, chưa xác định rõ tiêu chí nhận diện đối tượng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng, căn cứ đóng, phương thức đóng và cơ chế tổ chức thực hiện.

Nếu tiếp tục quy định người làm việc trên nền tảng số phải có việc làm, thu nhập “ổn định, thường xuyên”, theo bà Thúy, có thể dẫn đến cách hiểu, áp dụng khác nhau, đồng thời bỏ sót những người có hoạt động thực tế nhưng thu nhập biến động theo ngày, tháng hoặc mùa vụ.

Vì vậy, bà Trần Thị Diệu Thúy đề nghị bổ sung định nghĩa người làm việc trên nền tảng số, xác định chủ thể có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội là doanh nghiệp nền tảng hay cá nhân. Đồng thời làm rõ mối quan hệ với quy định về quan hệ lao động và có tiêu chí định lượng đối với khái niệm “thu nhập ổn định, thường xuyên”.

Đáng chú ý, đại biểu Thúy đề nghị xem xét đưa người làm việc trên nền tảng số vào đối tượng điều chỉnh của Bộ luật Lao động và Luật Việc làm.

“ Đây là nhóm lao động có việc làm và thu nhập thực tế, chịu sự quản lý, điều phối ở mức độ đáng kể của doanh nghiệp nền tảng nhưng chưa được bảo đảm đầy đủ quyền lợi an sinh tương xứng với tính chất và mức độ rủi ro của công việc ”, bà Thúy nói thêm.

Đại biểu Thạch Phước Bình.

Cùng góp ý về việc mở rộng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với lao động nền tảng số, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng cần làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng trong xác nhận thu nhập, cung cấp dữ liệu đóng bảo hiểm và phối hợp thu, nộp.

Theo ông Bình, trách nhiệm này cần được đặt ra trong trường hợp doanh nghiệp nền tảng trực tiếp kiểm soát việc phân công, giá dịch vụ hoặc quyền tiếp tục làm việc của người cung cấp dịch vụ.

Đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị có cơ chế phù hợp với người làm việc trên nhiều nền tảng, có thu nhập không ổn định hoặc chỉ làm bán thời gian. Trước khi quy định nghĩa vụ bắt buộc, cần đánh giá cụ thể mức đóng, căn cứ đóng, trách nhiệm của người lao động và doanh nghiệp nền tảng cũng như chế độ được hưởng.

“Nếu người lao động phải tự gánh toàn bộ mức đóng như một cá nhân kinh doanh độc lập trong khi thu nhập thấp và biến động, chính sách có thể làm giảm khả năng tham gia” , ông Bình nêu quan điểm.

Do đó, đại biểu Bình đề nghị nghiên cứu cơ chế đóng linh hoạt, có chính sách hỗ trợ phù hợp với nhóm thu nhập thấp, đồng thời tránh tình trạng đóng trùng đối với người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo một quan hệ lao động khác.