Vì sao 24/12/2026 sẽ là một ngày đặc biệt với hàng triệu người trên thế giới?

Điều gì đặc biệt sẽ xảy ra vào ngày 24/12/2026?

Đêm Giáng sinh năm nay được dự báo sẽ khác với nhiều năm trước. Bên cạnh những ánh đèn trang trí quen thuộc, nếu điều kiện thời tiết thuận lợi, người dân tại nhiều nơi trên thế giới có thể quan sát một cảnh tượng nổi bật bằng mắt thường.

NASA thậm chí đưa ngày 24/12/2026 vào danh sách những sự kiện thiên văn đáng chú ý nhất năm 2026.

Theo NASA, vào ngày 24/12/2026, Mặt Trăng sẽ bước vào pha trăng tròn khi đang ở tương đối gần Trái Đất, tạo nên hiện tượng thường được gọi là "siêu trăng".

Điểm đáng chú ý nằm ở thời gian xuất hiện. Lần siêu trăng này rơi đúng vào đêm Giáng sinh, vì vậy NASA gọi đây là "Christmas Eve Supermoon", tức siêu trăng đêm Giáng sinh.

NASA cho biết thời điểm trăng tròn của siêu trăng ngày 24/12/2026 diễn ra vào khoảng 1h28 UTC. Tại Việt Nam, thời điểm tương ứng là khoảng 8h28 sáng ngày 24/12.

Dù thời điểm trăng tròn chính xác diễn ra vào ban ngày tại Việt Nam, người quan sát vẫn có thể ngắm Mặt Trăng gần như tròn hoàn toàn vào buổi tối trước và sau thời điểm này.

Dữ liệu của Time and Date cho thấy tại Hà Nội, Mặt Trăng đạt pha trăng tròn lúc khoảng 8h28 ngày 24/12. Tối cùng ngày, Mặt Trăng vẫn gần như được chiếu sáng hoàn toàn, vì vậy người dân có thể quan sát nếu bầu trời quang đãng.

Đây cũng là một trong hai siêu trăng liên tiếp vào cuối năm 2026. Trước đó đúng một tháng, ngày 24/11 cũng xuất hiện siêu trăng.

Vì sao Mặt Trăng lại trông lớn hơn?

Quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất không phải một đường tròn hoàn hảo mà có dạng gần elip. Vì vậy, trong quá trình chuyển động, khoảng cách giữa Mặt Trăng và Trái Đất liên tục thay đổi.

Có thời điểm Mặt Trăng tiến gần Trái Đất hơn, gọi là cận điểm. Khi thời điểm này xảy ra gần với pha trăng tròn, Mặt Trăng có thể trông lớn và sáng hơn thông thường.

"Siêu trăng" thực tế không phải thuật ngữ thiên văn chính thức. Theo NASA, cách gọi này thường được sử dụng cho một kỳ trăng tròn xuất hiện khi Mặt Trăng nằm trong phạm vi khoảng 90% khoảng cách từ điểm xa nhất đến điểm gần Trái Đất nhất trên quỹ đạo.

NASA cho biết khi so với một kỳ trăng tròn xảy ra lúc Mặt Trăng ở xa Trái Đất nhất, siêu trăng có thể trông lớn hơn tới khoảng 14% và sáng hơn khoảng 30%.

Tuy nhiên, sự khác biệt về kích thước không phải lúc nào cũng dễ dàng nhận ra bằng mắt thường nếu không có hình ảnh hoặc vật thể để so sánh.

Siêu trăng thường gây ấn tượng mạnh nhất khi Mặt Trăng vừa mọc gần đường chân trời. Khi đó, hiệu ứng thị giác kết hợp với các công trình, cây cối hoặc địa hình phía trước có thể khiến Mặt Trăng trông đặc biệt lớn.

Điều khiến siêu trăng lần này trở nên đáng chú ý

Một kỳ trăng tròn xuất hiện khoảng 29,5 ngày một lần, còn siêu trăng cũng không phải hiện tượng quá hiếm. Theo NASA, mỗi năm thường có khoảng 3-4 siêu trăng và chúng thường xuất hiện liên tiếp.

Điểm đặc biệt của ngày 24/12/2026 vì thế không nằm ở việc đây là siêu trăng duy nhất hay cực hiếm, mà ở sự trùng hợp của thời điểm.

Siêu trăng xuất hiện đúng vào đêm Giáng sinh, một trong những dịp lễ được hàng triệu người trên thế giới chờ đợi mỗi năm.

Tạp chí BBC Sky at Night nhận định trăng tròn rơi chính xác vào đêm Giáng sinh đã là một sự trùng hợp thú vị, trong khi lần này kỳ trăng tròn còn xảy ra gần thời điểm Mặt Trăng ở cận điểm, khiến nó trở thành một trong những lần trăng tròn nổi bật nhất năm.

Vì không cần kính thiên văn hay thiết bị chuyên dụng, đây cũng là hiện tượng mà hầu hết mọi người đều có cơ hội quan sát.

Người Việt Nam có thể quan sát không?

Người dân Việt Nam hoàn toàn có thể quan sát Mặt Trăng vào dịp này nếu điều kiện thời tiết cho phép.

Do thời điểm trăng tròn chính xác rơi vào buổi sáng ngày 24/12 theo giờ Việt Nam, thời gian thuận lợi hơn để quan sát là tối 23/12 và tối 24/12.

Tại Hà Nội, dữ liệu dự báo cho thấy Mặt Trăng mọc vào khoảng 17h37 ngày 24/12. Khi trời tối dần, Mặt Trăng sẽ ngày càng nổi bật ở phía đông và tiếp tục xuất hiện trên bầu trời trong nhiều giờ.

Người quan sát không cần kính thiên văn. Một vị trí thoáng, ít nhà cao tầng và ánh sáng nhân tạo sẽ giúp việc quan sát và chụp ảnh thuận lợi hơn.

Nếu muốn thấy Mặt Trăng trông ấn tượng, có thể chọn thời điểm ngay sau khi trăng mọc, khi nó còn ở thấp gần đường chân trời. Việc đưa một tòa nhà, cây cầu, ngọn núi hoặc cảnh quan quen thuộc vào tiền cảnh cũng giúp thể hiện rõ hơn kích thước biểu kiến của Mặt Trăng.

Như vậy, ngày 24/12/2026 không chỉ là thời điểm hàng triệu người trên thế giới chuẩn bị đón Giáng sinh. Nếu thời tiết thuận lợi, một Mặt Trăng lớn và sáng hơn thông thường cũng sẽ góp phần tạo nên khung cảnh đặc biệt trên bầu trời vào những ngày cuối năm.

Theo NASA, NASA Science, Time and Date, BBC Sky at Night Magazine.

Theo Nguyệt Phạm