[E] Mở “luồng xanh” khơi thông nguồn lực cho du lịch Việt

Từ những giá trị văn hóa, thiên nhiên đến hạ tầng và nguồn lực doanh nghiệp, du lịch Việt đang đứng trước cơ hội mở một "luồng xanh" mới để chuyển lợi thế sẵn có thành sức bật tăng trưởng.

Việt Nam không thiếu điểm đến, cũng không thiếu dư địa để phát triển du lịch. Bài toán đặt ra lúc này là làm thế nào để du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và những giá trị từ mỗi điểm đến được khai thác hiệu quả hơn.

Muốn vậy, du lịch cần thêm sản phẩm, không gian trải nghiệm và những mô hình kinh doanh mới. Nhưng để những ý tưởng đó trở thành hoạt động thực tế, doanh nghiệp và địa phương cần một hành lang chính sách đủ rõ, linh hoạt và có khả năng dự báo.

Đây cũng là lý do Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt hoàn thiện thể chế, chính sách và khơi thông nguồn lực vào vị trí quan trọng trong định hướng phát triển du lịch Việt Nam giai đoạn mới.

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, điều quan trọng nhất Nghị quyết mang lại là đường hướng rõ nét về lãnh đạo, chỉ đạo, tầm nhìn và định hướng phát triển dài hạn cho ngành.

Nghị quyết 26 đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp 10-12% GDP; phấn đấu đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu 80-90 tỷ USD.

Du lịch Việt Nam đang đứng trước dư địa lớn để khơi thông nguồn lực, nâng cao giá trị trải nghiệm và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Cùng với đó là mục tiêu phát triển 3 cực tăng trưởng du lịch gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm; 20 khu du lịch quốc gia; 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh và sức cạnh tranh quốc tế; khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú du lịch.

Toàn ngành hướng tới tạo khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp, đồng thời hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia và nền tảng số du lịch quốc gia.

"Những mục tiêu này cho thấy sự quyết tâm rất cao của Nhà nước, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cũng như nỗ lực của toàn ngành Du lịch", ông Siêu nói.

Ông Siêu cho rằng, để Nghị quyết 26 đi vào cuộc sống, trước hết phải triển khai đầy đủ 8 nhóm giải pháp từ hoàn thiện thể chế, sửa đổi, bổ sung Luật Du lịch và các luật liên quan đến định mức, tiêu chuẩn và chương trình đầu tư.

Một yêu cầu quan trọng là khơi thông nguồn lực, biến các giá trị văn hóa và sinh thái thành những yếu tố đầu vào, nguồn lực và nguồn vốn cho phát triển du lịch.

"Những chương trình hành động đó phải được cụ thể hóa, phải có những KPI cụ thể, phải đặt những mục tiêu cụ thể của từng hoạt động không chỉ về số lượng khách hay tổng thu hay những chỉ số phát triển mang tính cốt lõi, chiến lược", ông Siêu nhấn mạnh.

Theo ông, mỗi điểm đến địa phương và doanh nghiệp cần xác định rõ mình phải tạo ra giá trị gì, thị trường đón nhận sản phẩm ra sao và hiệu quả của từng dự án được đo bằng tiêu chí nào.

Những mục tiêu lớn sẽ khó tạo ra sức cạnh tranh nếu các điểm đến cùng phát triển theo một công thức, trao đổi với Người Đưa Tin, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng cần thay đổi tư duy địa phương nào cũng cố gắng phát triển gần như đầy đủ các loại hình du lịch.

"Nếu tỉnh nào cũng có du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, phố đi bộ, chợ đêm, lễ hội ánh sáng… theo một công thức giống nhau thì cuối cùng chúng ta có rất nhiều sản phẩm nhưng lại rất ít khác biệt. Trong cạnh tranh du lịch, khác biệt mới là tài sản quý nhất", ông Sơn nói.

Theo ông Nghị quyết 26 đã gợi mở hướng đi khi yêu cầu xác định lợi thế khác biệt, phát triển liên kết vùng, hành lang du lịch, cực tăng trưởng và sản phẩm đặc thù của địa phương.

Mỗi địa phương cần trả lời được ba câu hỏi: "mình có gì mà nơi khác không có; nhóm khách nào sẵn sàng trả tiền cho giá trị đó; và làm thế nào để biến giá trị ấy thành một trải nghiệm hoàn chỉnh, có chất lượng quốc tế".

Từ đó, địa phương cần lựa chọn sản phẩm chủ lực thay vì đầu tư dàn trải. Tuy nhiên, lợi thế riêng chỉ phát huy khi các địa phương biết kết nối.

"Du khách không đi theo địa giới hành chính. Họ đi theo một hành trình. Vì vậy, nhiều sản phẩm chỉ có thể cạnh tranh quốc tế khi nhiều địa phương cùng tạo thành một tuyến: tuyến di sản, tuyến biển, tuyến ẩm thực, tuyến đường sắt, tuyến sông, hành lang sinh thái hay chuỗi đô thị - nghỉ dưỡng - văn hóa", ông Sơn nói.

Ông Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đề xuất mỗi điểm đến cần xác định lợi thế riêng, tăng liên kết vùng và có một “nhạc trưởng” để điều phối phát triển (Ảnh: quochoi.vn).

Theo ông liên kết vùng cần chuyển từ "ký kết hợp tác" sang "quản trị chung", với cơ chế điều phối đủ mạnh, dữ liệu chung, lịch sự kiện chung, chuẩn dịch vụ chung và cơ chế chia sẻ lợi ích giữa các địa phương.

Bên cạnh đó, cần trao thêm quyền chủ động cho địa phương nhưng đồng thời thiết lập chuẩn quốc gia về chất lượng, môi trường, an toàn và quản trị. Trung ương không nên làm thay địa phương trong thiết kế sản phẩm nhưng cần xây dựng khung tiêu chuẩn, dữ liệu, thương hiệu quốc gia, chính sách thị trường và hệ thống đánh giá.

Một đề xuất đáng chú ý của ông Sơn là cần có một "nhạc trưởng" cho điểm đến. Theo ông, tổ chức quản lý điểm đến - DMO có thể kết nối chính quyền, doanh nghiệp, hiệp hội, cộng đồng và chuyên gia để nghiên cứu thị trường, xây dựng sản phẩm, quản trị thương hiệu và giám sát chất lượng.

Vẻ đẹp cổ kính của Làng Lô Lô Chải, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang - ngôi làng được vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới” (Ảnh: Cổng TTĐT tỉnh Tuyên Quang).

Từ câu chuyện phát triển sản phẩm và liên kết vùng, ông Sơn cho rằng điểm nghẽn tiếp theo nằm ở thể chế.

"Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp nên không thể chỉ sửa một đạo luật về du lịch là đủ. Chúng ta phải rà soát đồng thời các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, giao thông, di sản, môi trường, thuế, phí, xuất nhập cảnh, thương mại điện tử và hợp tác công tư.

Nếu mỗi lĩnh vực vẫn vận hành theo một logic riêng thì doanh nghiệp sẽ tiếp tục phải đi qua nhiều "cửa" cho một dự án tích hợp", ông Sơn phân tích.

Trong thu hút đầu tư, theo ông cần thiết kế tiêu chí đủ chặt để ưu đãi đúng những dự án tạo giá trị lớn, có sức lan tỏa, bảo vệ môi trường và văn hóa, thay vì biến ưu đãi du lịch thành ưu đãi bất động sản.

Chính sách hỗ trợ cũng cần mở rộng tới doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh, startup và cộng đồng, tập trung vào tín dụng xanh, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực, tiếp cận dữ liệu thị trường, bảo hộ tài sản trí tuệ và tham gia các nền tảng phân phối.

Gần hai thập kỷ kiến tạo các điểm đến tại Đà Nẵng, Sa Pa, Quảng Ninh, Phú Quốc hay Tây Ninh, đại diện Sun Group cho rằng sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam trên thị trường quốc tế không thể chỉ đo bằng số lượng công trình hay lượng khách.

Bà Đồng Thị Ngọc Ánh – Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sun Group cho biết, một điểm đến muốn tạo dấu ấn phải có bản sắc riêng, trải nghiệm đủ giá trị, phát triển hài hòa với thiên nhiên và có con người tạo nên cảm xúc cho du khách.

Văn hóa và bản sắc dân tộc là nền tảng đầu tiên để tạo nên một sản phẩm khác biệt. Một công trình chỉ có thể trở thành biểu tượng khi phía sau nó là một câu chuyện văn hóa đủ sức kết nối với du khách.

Quần thể tâm linh trên đỉnh Fansipan, tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn trên đỉnh Núi Bà Đen hay Cầu Hôn ở Phú Quốc được bà dẫn chứng như những sản phẩm được hình thành trên nền tảng này.

"Công nghệ và tiện nghi có thể mua được, nhưng chiều sâu văn hóa thì không. Đó là “căn cước độc bản” giúp du lịch Việt Nam khác biệt với thế giới", bà Ngọc Ánh nhấn mạnh.

Cầu Vàng còn có tên gọi là Cầu Bàn Tay Ba Na Hills luôn là điểm check in cực hot tại Tp. Đà Nẵng (Ảnh: Sun Group).

Theo bà, cạnh tranh của điểm đến trong giai đoạn mới cần chuyển từ cuộc đua về giá sang cuộc đua về chất lượng và giá trị trải nghiệm. Những sản phẩm hướng tới phân khúc cao cấp, nghệ thuật biểu diễn đẳng cấp quốc tế, tổ hợp nghỉ dưỡng - chăm sóc sức khỏe đạt chuẩn toàn cầu có thể tạo thêm dư địa kéo dài thời gian lưu trú và nâng mức chi tiêu của du khách.

Nhưng để một điểm đến phát triển dài hạn, chất lượng trải nghiệm không thể tách rời yêu cầu về môi trường.

"Xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện để được thị trường quốc tế chấp nhận", bà nói, đồng thời cho rằng đầu tư điểm đến phải song hành với bảo vệ cảnh quan, ứng dụng công nghệ, giảm phát thải và gìn giữ hệ sinh thái.

"Nguyên tắc của chúng tôi là công trình phải làm đẹp thêm cho thiên nhiên nơi nó hiện diện, chứ không thay thế thiên nhiên", bà Ngọc Ánh chia sẻ.

Nếu công trình tạo ra điểm nhấn thì con người mới là yếu tố quyết định cảm xúc của du khách. Với triết lý "Dịch vụ từ tâm", Sun Group xác định đội ngũ phục vụ là một phần cấu thành của sản phẩm du lịch.

"Công trình và sản phẩm nơi nào cũng có thể xây nhưng cảm xúc thì phần lớn do con người tạo ra. Vì vậy, con người sẽ là tiêu chí khó nhưng bền vững trong năng lực cạnh tranh của một điểm đến", bà nói.

Cầu Hôn - cây cầu đi bộ trên biển tại Thị trấn Hoàng Hôn (Sunset Town) Phú Quốc (Ảnh: Sun Group).

Từ câu chuyện của từng điểm đến, bà Ngọc Ánh cho rằng Nghị quyết 26 đặt ra cách tiếp cận rộng hơn khi nhìn du lịch trong mối liên kết với giao thông, thương mại, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, kinh tế số và kinh tế đêm.

"Du lịch không tự tạo ra giá trị một mình, giá trị gia tăng chỉ xuất hiện khi các mắt xích cộng hưởng với nhau. Giao thông đưa khách đến, lưu trú giữ chân khách, văn hóa - giải trí tạo ra trải nghiệm, thương mại và kinh tế đêm kích hoạt dòng chi tiêu còn kinh tế số kết nối tất cả thành một chuỗi liền mạch", bà phân tích.

Theo bà, Nhà nước giữ vai trò "nhạc trưởng" về quy hoạch, hạ tầng khung và cơ chế, trong khi doanh nghiệp tham gia xây dựng từng mắt xích và kết nối thành hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Từ thực tiễn của Sun Group, bà chia sẻ ba hướng có thể tạo thêm động lực cho điểm đến đó là kết nối "từ bầu trời tới mặt đất" giữa hàng không, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí; phát triển các tổ hợp đô thị giải trí - thương mại - kinh tế đêm hay "Hub kinh tế 24/7" và phát triển điểm đến gắn với các sự kiện quốc tế lớn.

Phú Quốc là một ví dụ, Nghị quyết 26 xác định đảo Ngọc từng bước trở thành một cực tăng trưởng mới, trung tâm du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp, có sức cạnh tranh quốc tế và khả năng thu hút các sự kiện quốc tế lớn.

Trong bối cảnh đó, việc Phú Quốc được lựa chọn tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 theo bà Ngọc Ánh là cơ hội để Việt Nam thể hiện năng lực tổ chức các sự kiện chính trị, kinh tế và du lịch MICE quy mô quốc tế.

"Cả ba mô hình trên đều không thể thành công nếu chỉ có nỗ lực của một doanh nghiệp. Chúng đòi hỏi quy hoạch nhất quán, hạ tầng khung được đầu tư đồng bộ và sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Chính đó là những điều kiện mà Nghị quyết 26 đang tạo ra", bà Ngọc Ánh nhấn mạnh.

THỰC HIỆN: KIM THOA                               

NGUOIDUATIN.VN | Thứ 3, 13/10/2026 | 07:00