Ngày 24/11/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh khởi động Sứ mệnh Genesis, chương trình huy động các phòng thí nghiệm quốc gia, dữ liệu khoa học và siêu máy tính nhằm thúc đẩy nghiên cứu bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Washington đặt mục tiêu ứng dụng công nghệ này trong nhiều lĩnh vực, từ năng lượng, công nghệ sinh học đến an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, tham vọng của chính phủ không đồng nghĩa với sự hào hứng của người dân. Khảo sát năm 2025 của Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy một nửa người trưởng thành Mỹ lo ngại vai trò ngày càng lớn của AI trong đời sống, trong khi chỉ 10% có cảm nhận ngược lại.
Sự khác biệt càng rõ khi so sánh với Trung Quốc. Theo khảo sát năm 2024 của Ipsos, 83% người tham gia tại Trung Quốc cho rằng sản phẩm, dịch vụ AI mang lại nhiều lợi ích hơn bất lợi, so với 39% tại Mỹ.
Biểu ngữ phản đối AI trước thềm phiên điều trần về rủi ro và quy định đối với AI, tại New York, Mỹ, ngày 5/10/2026. (Ảnh: Getty Images)
Thành tựu công nghệ và niềm tự hào quốc gia
Một lý do có thể đến từ cách người dân nhìn nhận thành tựu công nghệ của đất nước.
Khi DeepSeek gây tiếng vang toàn cầu vào tháng 1/2025, mạng xã hội Trung Quốc xuất hiện nhiều bình luận tự hào về doanh nghiệp nội địa có khả năng cạnh tranh với các nhà phát triển AI hàng đầu Mỹ.
Một số người xem thành công này là minh chứng cho năng lực đổi mới sáng tạo của Trung Quốc bất chấp những hạn chế tiếp cận công nghệ tiên tiến. Với họ, bước đột phá của DeepSeek không chỉ mang lại một công cụ hữu ích mà còn thể hiện sức mạnh công nghệ quốc gia.
Tại Mỹ, thành tựu công nghệ không phải lúc nào cũng tạo ra cảm nhận tích cực tương tự. Người lao động có thể lo AI thay thế công việc, trong khi cộng đồng địa phương phải đối mặt với chi phí xây dựng và vận hành hạ tầng phục vụ công nghệ.
Tháng 8/2025, Hội đồng thành phố Tucson, bang Arizona, nhất trí dừng các thỏa thuận liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu Project Blue, được cho là phục vụ Amazon Web Services. Người dân phản đối vì lo ngại lượng nước tiêu thụ, nhu cầu điện năng, hóa đơn sinh hoạt tăng và thiếu minh bạch. Đơn vị phát triển vẫn tiếp tục theo đuổi dự án dù không được thành phố ủng hộ.
Với Washington, trung tâm dữ liệu là nền tảng duy trì vị thế công nghệ. Nhưng với cư dân địa phương, câu hỏi quan trọng hơn là ai phải trả tiền điện, nước và họ có được tham gia quyết định hay không.
Một robot tuần tra tự hành của cảnh sát ở Nam Kinh, Trung Quốc, ngày 1/10/2026. (Ảnh: Bloomberg)
Niềm tin phụ thuộc vào lợi ích thực tế
Sự lo ngại của người Mỹ không nhất thiết đồng nghĩa với phản đối AI. Một người có thể đánh giá cao ứng dụng AI trong y tế nhưng vẫn lo ngại trung tâm dữ liệu tác động đến môi trường.
Người lao động có thể thấy chatbot hữu ích nhưng không chắc năng suất tăng sẽ giúp họ được trả lương cao hơn hay chỉ khiến doanh nghiệp cắt giảm nhân sự.
Ngược lại, sự lạc quan tại Trung Quốc có thể gắn với niềm tự hào dân tộc, kỳ vọng cải thiện đời sống và niềm tin vào khả năng quản lý của chính phủ.
Khác biệt trong quản lý cũng ảnh hưởng đến thái độ công chúng. Trung Quốc áp dụng các quy định về AI tạo sinh từ năm 2023, vừa hỗ trợ phát triển vừa đặt ra yêu cầu về quyền riêng tư và nội dung.
Trong khi tại Mỹ, những tranh chấp như ở Tucson làm nổi bật sự xung đột giữa chính sách quốc gia, kế hoạch của các tập đoàn và cộng đồng địa phương.
Sự bất đồng có thể làm chậm dự án, buộc các quan chức và nhà phát triển phải giải quyết những bất đồng, đưa ra thỏa thuận hợp lý với người dân để tìm tiếng nói chung trong quá trình triển khai công nghệ mới.
Dù tích cực hay lo ngại, người dân hai nước đều đối mặt với câu hỏi liệu thành tựu AI có thực sự cải thiện cuộc sống. Niềm tin có thể suy giảm nếu lợi ích không đến như kỳ vọng, hoặc tăng lên khi công nghệ mang lại dịch vụ tốt hơn, điều kiện làm việc thuận lợi hơn và người dân có tiếng nói trong quá trình triển khai.