Thạc sĩ ngoại giao 'cất bằng', về nối nghiệp tiệm may Âu phục 3 đời ở Hà Nội

Nằm trong con ngõ nhỏ Thọ Xương, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, tiệm may Âu phục Văn Hùng có mặt tiền chỉ khoảng 3m, không biển hiệu khoa trương, không trang hoàng cầu kỳ. Thế nhưng, mới 10h sáng, chỉ sau 30 phút mở cửa, khách đã nối nhau tìm đến, cả khách Việt và khách quốc tế. Những ngày cuối tuần, có lúc khách xếp hàng kín trước cửa tiệm.

Bên trong tiệm may, anh Nghiêm Văn Hoàn (36 tuổi) cùng bố, ông Nghiêm Văn Hùng, liên tục đo đạc, tư vấn phom dáng, lựa chọn chất liệu và trao đổi với khách về từng bộ Âu phục. Hai phiên dịch viên thông thạo nhiều ngoại ngữ túc trực để hỗ trợ khách quốc tế. 

Mỗi bộ Âu phục là kết quả của quá trình tính toán, cắt may công phu, đòi hỏi sự chính xác trong từng chi tiết. 

Tiệm may đông đúc khách hàng

Nhìn đôi tay cắt may thoăn thoắt của anh Hoàn, ít ai ngờ rằng, anh từng tốt nghiệp thạc sĩ ngành ngoại giao, có 7 năm làm báo. Ở tuổi 30, anh quyết định rẽ hướng, học nghề thợ may để nối nghiệp gia đình, gìn giữ và phát triển tiệm may Âu phục 3 đời giữa lòng phố cổ.

Anh Nghiêm Văn Hoàn (áo đen) tư vấn chọn vải cho khách hàng

Tiệm may gia truyền nổi tiếng Hà Nội

Tiệm may Văn Hùng có lịch sử hơn 70 năm. Người đặt nền móng đầu tiên cho tiệm là cụ Nghiêm Văn Nho (1927 - 1993) - ông nội anh Hoàn. Khi ấy, cụ chuyên may đo Âu phục cho người phương Tây. 

Trong bối cảnh nguyên liệu và mẫu mã còn hạn chế, tiệm may của cụ Nho vẫn tạo dựng được tiếng tăm nhờ kỹ thuật cắt may chỉn chu. Sau này, trong số 7 người con của cụ Nho, ông Nghiêm Văn Hùng (sinh năm 1960) là người duy nhất tiếp tục theo nghề.

Sinh năm 1960, ông Hùng làm quen với vải vóc, kim chỉ từ khi còn nhỏ. Năm 13 tuổi, ông đã bắt đầu phụ giúp gia đình những công việc đơn giản. Dù từng theo học ngành họa sĩ, sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông quyết định nối nghiệp bố và theo học tại Trường Kỹ thuật Cắt may Hà Nội.

Sau đó, ông được giữ lại làm giáo viên. Cơ hội sang Cộng hòa Dân chủ Đức học tập và làm việc tại Viện Mốt Berlin mở ra một bước ngoặt trong sự nghiệp của người thợ trẻ. Trong cuộc thi tuyển chọn thợ may lành nghề trên toàn miền Bắc, ông Hùng vượt qua 270 người dự thi, giành vị trí cao nhất và được chọn sang Đức cùng 9 thí sinh khác.

Chiếc bàn gỗ và cây kéo cắt may gắn bó với ông Hùng nửa thế kỷ

5 năm sinh sống, làm việc tại Đức giúp ông Hùng tiếp cận kỹ thuật dựng phom Âu phục hiện đại, các loại vải và nguyên liệu mới. Trở về Việt Nam, ông mở lại tiệm may gia đình.

Những năm bao cấp, vải vóc khan hiếm, chất liệu nghèo nàn, việc tìm kiếm khách hàng cũng chủ yếu dựa vào truyền miệng. Không có mạng xã hội hay các kênh quảng bá như hiện nay, mỗi bộ quần áo hoàn thành phải đủ chỉn chu để khách hàng hài lòng và giới thiệu thêm người quen. Nhờ sự bền bỉ ấy, tiệm may dần đông khách.

15 năm trở lại đây, tiệm may trở thành địa chỉ quen thuộc của các nhà ngoại giao nước ngoài tại Hà Nội. Một trong những khách hàng đặc biệt với ông Hùng là ông Jean-François Giraud, nguyên Đại sứ Pháp tại Việt Nam. Theo lời kể của ông Hùng, vị đại sứ từng đặt may khoảng 20 bộ Âu phục tại tiệm và trực tiếp giới thiệu tiệm may với bạn bè trong giới ngoại giao.

Sau này, tiệm may đón thêm nhiều đại sứ, tham tán và đại diện ngoại giao đến từ Anh, Mỹ, Australia, Canada, Đan Mạch, New Zealand, Thụy Sĩ… Cũng vì vậy, tiệm may được nhiều người đặt tên - "tiệm may đại sứ".

Bức tường kỷ niệm trong tiệm may, nơi lưu giữ hình ảnh về những vị khách đại sứ

"Thực tế với bố tôi, mỗi vị khách đến tiệm đều là một 'đại sứ’. Dù họ ở địa vị nào, điều kiện kinh tế ra sao, bố cũng đón tiếp và phục vụ chu đáo như nhau. Đó được xem là kim chỉ nam để tiệm may gia truyền hoạt động bền bỉ trong hơn 7 thập kỷ", anh Hoàn chia sẻ.

Từ nhỏ, anh Hoàn đã theo bố đến tiệm may, quen với những cuộn vải, đường kim, mũi chỉ và yêu thích tìm hiểu về Âu phục cổ điển. Nhưng anh chưa bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành một thợ may như bố.

"Nghề may thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ rất cao và cực kỳ vất vả, luôn trong tình trạng thức khuya dậy sớm. Đến nay, gần 70 tuổi, bố tôi vẫn làm việc từ 3h sáng - vì đây là khoảng thời gian yên tĩnh nhất trong ngày, có thể tập trung cao độ cho việc cắt may và sáng tạo.

Cũng chính vì vất vả như vậy nên trước đây, bố không gây áp lực, ép chị em tôi theo nghề. Chúng tôi tự lựa chọn ngành học yêu thích, công việc đúng sở trường", anh Hoàn kể.

9h sáng hằng ngày, bố con ông Hùng và anh Hoàn cùng nhau kiểm tra tiến độ công việc. Họ vẫn dùng những cuốn sổ viết tay để ghi thông tin khách hàng, kẹp mẫu vải

Sau khi tốt nghiệp cử nhân, thạc sĩ ngành ngoại giao, anh Hoàn làm việc tại một cơ quan báo chí trong 7 năm.

Bước ngoặt đến vào năm 2021, khi mẹ anh qua đời sau 3 năm chống chọi với bệnh ung thư. Chứng kiến bố ngày càng có tuổi nhưng vẫn một mình xoay xở công việc tại cửa hàng từ sáng sớm đến đêm muộn, anh Hoàn không khỏi xót xa. Sự ra đi của người bạn đời cũng khiến ông Hùng mất đi một phần động lực giữ nghề.

"Bố từng nói nửa đùa nửa thật, nếu con trai không về tiếp quản tiệm may thì ông sẽ bỏ nghề", anh Hoàn kể.

Sau thời gian dài suy nghĩ, anh quyết định gác lại công việc làm báo, trở về học nghề may Âu phục.

Thạc sĩ "cất bằng", học làm thợ ở tuổi 30

Ở tuổi 30, khi nhiều thợ may đã có hơn chục năm kinh nghiệm, anh Hoàn mới chính thức cầm kéo làm nghề. Từ một người quen với bút viết, máy tính và công việc văn phòng, anh phải học lại từ những thao tác cơ bản nhất để có thể tự tay tạo nên một bộ Âu phục hoàn chỉnh.

Những ngày đầu, anh cắt vải liên tục đến mức bàn tay bối sạn. Tiệm may đông khách, ông Hùng vẫn phải trực tiếp đảm nhiệm nhiều công đoạn nên không thể lúc nào cũng cầm tay chỉ việc cho con. Phần lớn, anh Hoàn học bằng cách quan sát bố thao tác, ghi nhớ những công thức cốt lõi rồi tự tích lũy kinh nghiệm qua từng sản phẩm.

'Bố tôi nổi tiếng kỹ tính, đặc biệt coi trọng khâu cắt vải, công đoạn quyết định phom dáng của bộ Âu phục. Ông không muốn giao phần việc quan trọng này cho thợ bên ngoài mà muốn hai bố con trực tiếp thực hiện. Khi lượng khách tăng, tôi vừa phải học nghề, vừa phải đáp ứng tiến độ công việc, trong khi mỗi sản phẩm đều đòi hỏi độ chính xác cao.

Điều may mắn, vốn là giáo viên dạy nghề nên bố tôi có phương pháp dạy hiệu quả, giúp con dễ nắm bắt", anh Hoàn kể.

Ông Hùng là người kỹ tính nên khi dạy con cũng đòi hỏi con nghiêm túc, tập trung cao độ

Công việc kéo dài từ sáng đến tối khiến thời gian dành cho gia đình riêng của anh Hoàn bị thu hẹp đáng kể. 

"Với tôi, nối nghiệp không đơn thuần là tiếp quản việc kinh doanh cửa hàng. Muốn giữ được uy tín của tiệm may, tôi phải tự mình nắm vững kỹ thuật, hiểu những yêu cầu khắt khe của nghề và chịu trách nhiệm với từng bộ trang phục làm ra”, anh Hoàn chia sẻ.

Đến nay, dù khách hàng là ai, khi họ tới tiệm, bố con anh Hoàn cũng trực tiếp đo, thực hiện cắt may.

Bên cạnh kỹ thuật, những năm tháng làm việc cùng bố còn giúp anh Hoàn thấm thía các nguyên tắc mà ông Hùng đã theo đuổi suốt sự nghiệp. Người bố dặn con phải giữ vững kỹ thuật cắt may gia truyền, bởi đó là nền tảng làm nên chất lượng sản phẩm. Với mẫu mã, xu hướng thời trang và cách tiếp cận khách hàng, ông sẵn sàng để con trai tự tìm tòi, sáng tạo theo tư duy của thế hệ trẻ.

Lời dặn của bố mà anh Hoàn nhớ nhất là "lúa chín thì cúi đầu". Theo anh, ông Hùng luôn nhắc con làm nghề phải khiêm tốn, chân thành, không khoa trương và không cần so sánh mình với người khác. Điều quan trọng là mỗi ngày, mình làm tốt hơn ngày hôm trước, giữ chữ tín với khách hàng và tôn trọng những người cùng nghề.

Thổi làn gió mới cho thương hiệu 3 đời

Khi dần làm chủ công việc, anh Hoàn bắt đầu đưa kinh nghiệm làm báo vào quá trình phát triển tiệm may gia đình. Anh nhận ra, bên cạnh tay nghề và chất lượng sản phẩm, một thương hiệu lâu đời cũng cần có cách kể câu chuyện của mình phù hợp với khách hàng hiện đại.

Từ đó, anh chủ động xây dựng hình ảnh tiệm may trên mạng xã hội, chia sẻ những hình ảnh chân thực về công việc thường ngày của người thợ, từ lựa chọn vải, đo đạc đến cắt may và dựng phom Âu phục. Thay vì chỉ giới thiệu những bộ đồ hoàn thiện, anh muốn khách hàng hiểu thêm về công sức, kỹ thuật và sự tỉ mỉ phía sau mỗi sản phẩm.

Anh Hoàn cải tạo không gian cửa hàng tại số 36 Thọ Xương, xây dựng quy trình vận hành tiệm may khoa học, trơn tru hơn giữa các bộ phận. Ảnh: NVCC

"Có thời gian dài, khách hàng mặc định tiệm may của gia đình tôi là tiệm may đại sứ nên chỉ phù hợp may cho người trung niên, các lãnh đạo… Nhưng khi về đồng hành trực tiếp, tôi nhận thấy nhu cầu may Âu phục cưới rất phát triển.

Tôi trực tiếp tham gia các triển lãm cưới, kết nối các đơn vị tổ chức tiệc, nhà hàng, khách sạn để quảng bá sản phẩm của tiệm may. Việc cập nhật các phom dáng trẻ trung, hiện đại giúp tiệm may tiếp cận rất tốt nhóm khách hàng trẻ”, anh Hoàn chia sẻ.

Quỳnh Mai và Việt Anh, đang sinh sống tại Cộng hoà Séc. Ba tuần trước, khi vừa trở về Việt Nam để chuẩn bị cho lễ cưới, họ đã tìm tới tiệm may Văn Hùng để may đo bộ Âu phục.

"Người thân của chúng tôi từng may Âu phục ở đây và rất hài lòng. Sau 3 tuần chờ đợi, chúng tôi nhận được bộ Âu phục hơn cả mong đợi. Bộ trang phục vừa vặn, che khuyết điểm và tôn ưu điểm cơ thể, đồng thời tạo sự thoải mái cho chú rể.

Chúng tôi cũng đặt may đồ tại thành phố sinh sống và chờ đợi suốt 2 tháng nhưng không ưng ý như bộ Âu phục tại đây. Chủ tiệm tư vấn nhiệt tình, chỉn chu trong từng chi tiết", cặp đôi chia sẻ.

Cặp đôi khách hàng Quỳnh Mai và Việt Anh nhận bộ Âu phục đúng ý sau 3 tuần chờ đợi

Không dừng ở phân khúc cưới, anh Hoàn còn mở rộng tệp khách hàng sang giới nghệ sĩ, đưa thương hiệu gia đình đến với những nhóm khách hàng mới. Nhờ lượng khách ổn định và tệp khách hàng ngày càng đa dạng, vào mùa cao điểm, lịch may của tiệm có thể kín trước 6-8 tuần.

"Khi trở về nối nghiệp, tôi không chỉ nhận một tiệm may có tiếng mà quan trọng nhất là được nhận những tiêu chuẩn làm nghề khắt khe, kinh nghiệm quý báu của ông nội, bố gây dựng qua nhiều năm tháng. Đó là nền tảng vững chắc để tôi sáng tạo, dám dấn thân vào những thử thách mới nhưng vẫn giữ được cốt lõi kỹ thuật và những giá trị làm nên uy tín của tiệm may gia truyền", anh Hoàn chia sẻ.